CHỦ THƯ VIỆN MIỄN PHÍ CHO NÔNG DÂN VÀ KHÁT VỌNG ĐỔI ĐỜI VÙNG QUÊ SÔNG ĐÁY

Làm kinh tế để lấy tiền mua sách
Ngay từ nhỏ, Trần Anh Chín (thôn Đồng Phúc, xã Đồng Mai, Thanh Oai, Hà Tây) đã có niềm đam mê “nghiền” sách. Được sinh ra trong gia đình của mảnh đất “Bách nghệ tinh an” Thanh Oai, Hà Tây trong nhà Chín thời bấy giờ có đến dăm hòm (rương) sách. Chín kể:” Ngày xưa các cụ, kỵ nhà mình để lại nhiều sách lắm. Toàn sách chữ nho. Ban đầu được ông nội đọc cho nghe thì đau đầu, chỉ muốn trốn theo bạn bè ra đồng chăn trâu, cắt cỏ, thả diều ở triền đê ven sông Đáy là sướng lắm. Nhưng ông cứ “gò”. Gò rồi thành thói quen. Sau một thời gian, chính mình lại là người “gò” ông nội mình đọc sách chữ thánh hiền cho nghe…”.
Cứ thế Trần Anh Chín thầm hứa với mình, khi lớn lên phải làm cái gì đó có tiền, càng nhiều tiền càng tốt. Có tiền không để làm già cả, chỉ gom rồi mua sách về đọc, và bày trong tủ nhà mình. Thế là thích lắm. Để có tiền mua sách, Chín kinh doanh đủ loại. Ban đầu chỉ “buôn thúng bán mẹt” cỏn con với nghề gia truyền của gia đình là chạm khảm đồ gỗ. Lâu dần, Chín trở thành ông chủ. Mà ông chủ của một xưởng mộc thật sự “hoành tráng” với dăm chục công nhân ngay thị trấn Từ Sơn, Bắc Ninh. Đồ gỗ, đồ khảm của Chín làm ra theo “công thức” gia truyền nên bán chạy. Dù có “vụ” này vụ khác trong kinh doanh nhiều khi không chiều theo lòng của Chín, nhưng anh cũng đủ tiền để “tăm” về cho gia đình mình gần 3000 cuốn sách đủ các loại.
Khách đến nhà, chủ cứ say sưa giới thiệu từ cuốn này đến cuốn khác, rồi kể cuốn này mua ở đâu, mua như thế nào, hết bao nhiều tiền… mà quên rót nước mời là chuyện thường ngày ở nhà Chín. Quên mời nước, nhưng khách cũng không nỡ trách. Vì với họ, đến nhà Chín để được thấy, được đọc, và được “mạn đàm” với ông chủ về sách là “sướng cái bụng” lắm rồi.
Thư viện miễn phí cho nông dân và câu đối của GS Vũ Khiêu
“Mua sách để đọc thôi, chưa đủ, phải đem tri thức trong sách phổ biến cho tất cả mọi người, có như vậy mới khai hết giá trị mà sách đem lại”. Chín nghĩ như vậy. Và nghĩ sao là Chín làm vậy. Cả tháng trời anh cùng thợ hì hụi trong xưởng đóng giá sách ở Từ Sơn. Đóng xong lại hò nhau bê về nhà, rồi cùng vợ sắp xếp sách, liệt kê theo chủ đề, ghi theo thư mục như trong Thư viện Quốc gia, rồi lại cùng vợ… phục vụ bạn đọc. Sáng ngày 27-3-2005, anh khai trương thư viện. Khách hôm đó đông đảo nhân dân toàn xã, chính quyền, HDDND, UBND xã…
Hàng ngày, Chín giao việc cho vợ là ở nhà trực thư viện. Vợ Chín ban đầu thì có vẻ không vừa lòng với chồng, đặc biệt là việc làm không công, cứ suốt ngày ở nhà nước nôi phục vụ bạn đọc. Nhưng sau được Chín động viên, và riêng chị cũng thấy việc làm của mình có ý nghĩa với bà con chòm xóm thì cũng vui vui. Sau gần nửa năm đi vào hoạt động, đến nay, chị đã trở thành một thủ thư thật sự, mặc dù chưa qua lớp học thư viện nào. Bạn đọc đến nhà, chỉ cần lấy bút ghi ra giấy những cuốn sách cần đọc, gửi lại cho chị, chị biết ngay cuốn này cần lấy ở giá nào, ngăn thứ bao nhiêu…
Căn nhà hai tầng được chia ra làm hai phòng đọc, một phòng dành cho “khách cấp cao” và phòng dành cho người đọc bình dân. Phòng đọc “khách cấp cao” ở đây không có nghĩa là quan chức, người có địa vị mà những người có trình độ và hiểu được những cuốn sách kinh điển, sách ở tầm vĩ mô như triết học phương Đông, phương Tây, Mác – Lênin, lịch sử Đảng. Ở phòng này anh Chín tìm mua và bày trọn bộ Triết học Mác Lênin, Hồ Chí Minh toàn tập, “Bút ký triết học”. “Binh thư yếu lược”, “Kinh thư”, “Tứ thư”. V.v. Chín giới thiệu toàn bộ sách quý với khách. Tôi nhận ra trong đó có những cuốn cách đây hàng chục thế kỷ, đóng bìa da dê ở Châu Âu được anh đóng bọc cẩn thận. Anh ghé tai nói nhỏ với tôi:” Mình đang “tăm” bộ “Minh Mạng đi săn”. Chủ của bộ sách quý hiếm nên họ chưa bán. Sớm muộn gì thì mình cũng có được bộ này. Quý lắm”.
Phòng ở tầng một có hơn 2.500 cuốn sách phổ thông phục vụ bà con nông dân và thanh thiếu niên trong làng Đồng Phúc. Những cuốn sách bình dân, nhưng lại có ý nghĩa đặc biệt trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày, hay những kiến thức cơ bản phục vụ bà con trong sản xuất nông nghiệp, như :Mẹo vặt hàng ngày”, “Đạo làm người và tài xử thế”vv. Với các em nhỏ, đến với thư viện Hưng Phúc của anh Chín sẽ tìm được những cuốn sách bổ ích như “1000 truyện cổ tích Việt Nam và thế giới”, “Tuyện cổ Grimm” v.v.
Thấy ở giữa phòng đọc treo câu đối quý của GS. Vũ Khiêu, tôi tò mò. Chín đọc nguyên văn câu đối:” Ông cha tích lũy điều nhân nghĩa/Con cháu xây cao đạo thánh hiền” và cho chúng tôi biết” “Ngày khai trương thư viện tư gia Hưng Phúc, có một vài người bạn thân với GS Vũ Khiêu biết, trò chuyện với cụ. Cụ thấy việc làm tâm đắc quá rồi nhờ người đưa về đây cùng góp vui với gia đình, với bà con trong thôn, trong xã…”.
Nông dân + Tri thức = đổi đời
Từ nhỏ, được ông nội rèn luyện chữ thánh hiền, Chín đã tâm niệm rất rõ điều này. Những câu chữ cổ nhân dạy rất đơn giản như:” Bất học, Vô thuật”, “Nhân bất học, bất tri lý” anh đã nhập tâm từ rất sớm. Lớn lên, được học tập đến nơi đến chốn, nhưng trong lòng anh vẫn canh cánh một điều rằng:”Mình học, vì mình có sách, nhà có điều kiện cho học, còn những người khác cạnh nhà mình thì sao? Họ cũng khát khao học tập lắm, khát khao để được tiếp cận với sách vở lắm, nhưng từ nhỏ tới lớn đã không ra khỏi luỹ tre làng, thì làm gì có điều kiện để tiếp cận. Đó là chưa kể công việc nhà nông, việc đồng áng quần quật suốt ngày, thời gian giáp hạt, cơm còn chưa đủ no, nói gì đến lấy tiền mua sách…”
Và việc mở thư viện miễn phí không có khát khao nào lớn hơn việc mang kiến thức đến với nông dân, mong nông dân có tri thức sẽ đổi đời. Công thức: Nông dân - Tri thức = Đổi đời là ước vọng của Chín: Muốn làm đổi đời một vùng quê ven bờ sông Đáy.
Chúng tôi rời thư viện, bước trên con đường làng hai bên ngào ngạt hương lúa non mà mơ về một ngày mai. Ở đây, bên bờ sông Đáy này, nhân dân sẽ thật sự vươn lên để đổi đời như anh chủ thư viện tư gia miễn phí Hưng Phúc ước muốn.
Nguồn Báo An ninh Văn Hoá ra ngày 27 tháng 8 năm 2005.
*************************