Dưa chuột còn gọi là dưa leo, quả thuôn dài, hình trụ hay hơi ba cạnh, nhẵn hoặc có bướu nhỏ, có thể dài 10 – 36 cm. Màu lục hay lục vàng nhạt, vàng hay vàng nâu. Hạt nhiều, hình trứng, trắng, dai, bóng.
Dưa chuột được trồng khắp các tỉnh trong nước ta. Có thể lấy quả dùng làm rau ăn hay chế mỹ phẩm. Có thể hái quả từ lúc quả còn xanh non dùng ngâm dấm hay đợi thật lớn và chín vàng.
Theo tài liệu cổ xưa, dưa chuột có những tính chất sau:
Quả dưa chuột có vị ngọt, tính hàn hơi có độc không nên dùng nhiều có tác dụng thanh nhiệt, giải phiền, lợi thủy đạo (lợi tiểu).
Lá dưa chuột có vị đắng, tính bình, hơi có độc, giã nát vắt lấy nước uống vào nôn ra.
Về mặt dinh dưỡng dưa chuột ăn sống khó tiêu và những người có dạ dày dễ mẫn cảm khó chấp nhận. Nhưng dưa chuột là một món ăn mát và lợi tiểu.
Đặc biệt người ta dùng dưa chuột trong mỹ phẩm và chữa bệnh ngoài da từ rất lâu đời: cắt dưa chuột thành từng lát mỏng, đắp lên mặt chữa những vết nhăn, da xù xì, những vết tàn nhang, một số vùng ở nước ta nhân dân dùng những quả dưa chuột non có thêm đường chữa lỵ, nhiệt và ỉa chảy.
Một số đơn thuốc có dưa chuột dùng trong nhân dân:
1. Cổ họng sưng đau: chọn một quả dưa chuột già, bỏ hết hột. Thêm mang tiêu vào cho đầy ruột quả, trộn đều phơi trong mát cho khô. Ngậm từng ít một.
2. Bụng chướng, tay chân phù nề: lấy một quả dưa chuột già chín, loại bỏ hạt, thêm một ít dấm chua, nấu chín nhừ. Cho ăn lúc bụng đói. Bệnh nhân sẽ đái nhiều và hết phù nề.
3. Chữa nẻ môi: dùng miếng dưa chuột tươi sát lên nơi môi bị nẻ
4. Da bị mẩn đỏ: dùng nước ép dưa chuột bôi lên nhiều lần trong ngày
5. Chữa bỏng lửa, chữa phồng da: 3 quả dưa chuột hái vào ngày 5 tháng 5 âm lịch (mùa hè) bỏ vào bình chát kín. Để ngoài hiên. Khi bị bỏng, lấy nước trong bình dưa chuột mà bôi lên.
Nguồn: TC Môi trường và Sức khoẻ, số 4/2005, tr.37.
********************************