Trước đây sâu bệnh hại cây mít chưa là vấn đề nổi cộm nên ít được quan tâm do cây mít chỉ được trồng ở quy mô hộ gia đình phục vụ ăn tươi. Sắp tới đây khi mít được trồng tập trung thành những vùng chuyên canh diện tích lớn thì mức độ sâu bệnh hại chắc chắn sẽ gia tăng gây hại và có thể phát sinh thành dịch, đe dọa nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Các nghiên cứu trước về sâu bệnh hại mít còn ít và nhìn chung chưa đáp ứng được nhu cầu sản xuất.
- Sâu đục trái mít:
Là loại dịch hại đang có chiều hướng gia tăng trong vài năm gần đây, một số vườn mít ở Bến Tre, Bình Dương có tỷ lệ trái bị hại khoảng 20%. Do mít có thời gian mang trái lâu mà vòng đời của sâu thì ngắn nên sự lây lan và thiệt hại do sâu đục trái gây ra nếu chúng xuất hiện sớm thì rất nguy hiểm. Theo ghi nhận của Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền Nam, ở các tỉnh Đông Nam Bộ có 5 loại sâu đục trái mít, xuất hiện phổ biến và gây hại đáng kể là 2 loài Glyphodes caesalis và Conogethes punstiferalis. Biện pháp phòng trừ sâu đục trái mít chưa được nghiên cứu kỹ. Tuy nhiên sâu đục trái mít C. punstiferalis cũng là sâu đục trái sầu riêng. Một số nghiên cứu biện pháp đem lại kết quả cao do xác định thời điểm xử lý thật chính xác, nếu sâu đã ở trong trái sự tiếp xúc của thuốc rất khó khăn. Chế phẩm sinh học V-BT có hiệu quả khá tốt trên đối tượng này, giảm tới 70% số trái bị hại so với đối chứng không phòng trừ. Có lẽ do vi sinh vật gây bệnh cho sâu có tính linh động hơn trong việc tìm ký thể để nhiễm bệnh.
- Sâu đục thân, cành:
Có 2 loại sâu đục thân, cành mít được phát hiện ở Bình Dương chưa xác định được tên. Một loài thuộc họ xen tóc (bộ Coleoptera) và một loài thuộc bộ Lepidoptera. Ở Bình Dương có vườn tỉ lệ lây nhiễm sâu tới 15%. Cây mít nhiễm sâu thường không chết nhưng phát triển rất kém, trái ít do cây bị tổn thương nặng. Biện pháp phòng trừ duy nhất của nông dân hiện nay là tìm lỗ sâu đục để cho thuốc vào.
- Sâu bệnh khác: Ngoài các đối tượng dịch hại trên, cần chú ý một số sâu bệnh khác cũng có nhiều khả năng gây thành dịch và trở thành đối tượng hại chính trong tương lai là rệp sáp (Pseudococcus spp.) bệnh thối trái và chảy mủ thân. Ở Ấn Độ, Malaysia bệnh thối trái do Rhizopus ssp. và bệnh chảy mủ thân do Phytopthora ssp. và Diplodia ssp. gây nên. Trên những cây trồng khác các biện pháp phòng trừ có hiệu quả đối với rệp sáp là dùng D-Tron plus, đối với bệnh nấm Phytopthora ssp. là dùng các hóa chất dạng Phosphonatc (như Aliette, Alppine, Agri Fos...) tiêm trong và Metalaxyl + mancozeb quét ngoài.
Xử lý ra trái đồng loạt:
- Bước đầu tiên tạo tiền đề cho ra trái đồng loạt là xử lý phân hóa mầm hoa. Nguyên lý của biện pháp là kìm hãm quá trình sinh trưởng dinh dưỡng để chuyển qua sinh sản. Trên một số cây ăn trái khác như nhãn, xoài thường người ta sử dụng Ethrel hoặc KCLO3 lên lá hay tưới KCLO3 vào gốc.
- Khi cây đã hình thành mầm hoa phun GA hoặc Auxin có thể kích thích mầm hoa phát triển làm hoa cũng nở sớm và đồng loạt. Trên cây mít chưa thấy tài liệu nói về vấn đề này.
Tăng đậu quả:
- Với đặc tính sinh vật học cây mít như bộ rễ sâu, tán dày và rộng, chỉ số diện tích lớn, cành nhiều... thì số trái mít trung bình/cây như ngoài sản xuất hiện nay có thấp hay không? Đây là câu hỏi cần được trả lời thỏa đáng. Theo một số nhà khoa học, nếu mít được thâm canh tốt hoàn toàn có thể đáp ứng được số trái trung bình/cây nhiều hơn hiện tại và điều đó sẽ làm tăng năng suất và hiệu quả kinh tế.
- Ngoài các yếu tố về dinh dưỡng, có thể tăng số trái/cây bằng việc sử dụng một chất điều hòa sinh trưởng.
- Hạn chế rụng hoa, quả: Sự rụng lá do hình thành tầng rời ở cuống hoa, trái. Sự hình thành tầng rời là do tác dụng của các chất ức chế sinh trưởng như AAB, Ethylen... Những chất này lại bị ức chế bởi các chất kích thích sinh trưởng nhất là Auxin và GA. Vì thế để hạn chế sự rụng hoa, trái có thể phun GA hoặc Auxin từ giai đoạn cây ra hoa.
- Tăng đậu trái: Trong tự nhiên, ở nhiều loại cây, do nhiều lý do mà tỉ lệ hoa không được thụ tinh rất cao. Phần lớn hoa sẽ rụng, ít quả. Nếu xử lý thêm một số chất kích thích sinh trưởng vào thời điểm trước khi thụ phấn, thụ tinh thì có thể thay thế được nguồn Phytohormon nội sinh từ phôi làm cho quả được hình thành mà không cần thông qua thụ tinh, quả có hạt lép hoặc không có hạt lép.
- Đối với mỗi loại cây, nồng độ GA và Auxin sử dụng rất khác nhau. Trên nhãn, sử dụng GA (5-20ppm) trên táo dùng GA (400ppm), trên cà chua, bầu, bí dùng GA (20-30ppm) v.v...
Xử lý trái chín, thời gian thu hoạch thích hợp
Để xử lý mít chín, dân gian thường lấy cọc đóng vào lõi trái mít đem phơi. Biện pháp này giúp ôxy không khí tiếp xúc dễ dàng với các múi trong ruột quả, xúc tiến các quá trình sinh hóa chuyển hóa các loại đường. Tuy nhiên biện pháp này cho hiệu quả rút ngắn thời gian chín so với để tự nhiên không cao lắm. Ethylen là chất được sử dụng phổ biến và có hiệu quả trong việc làm quả chín nhanh và đồng loạt. Một số loại quả như xoài, chuối, dứa... (trừ cam, quýt) chín rất nhanh khi trong môi trường có nồng độ Ethylen thích hợp. Chưa thấy có tài liệu sử dụng Ethylen trên mít.
Đối với mít trồng để ăn tươi thường người ta để mít chín trên cây nhưng khi trồng với quy mô lớn để lấy nguyên liệu chế biến thì chắc chắn phải thu hàng loạt khi trái chưa chín. Thu trái vào thời điểm nào thì tốt nhất để tránh thất thoát sản phẩm và chất lượng múi là vấn đề cũng cần được nghiên cứu.

Nguồn: Thông tin Khoa học Công nghệ Bình Phước, Số 2/2005.