Châu Phi hiện xuất khẩu 90% hạt điều thô dưới dạng nhân, song điều này có thể sẽ thay đổi sau khi châu lục này phát triển ngành chế biến điều và tăng lợi nhuận từ ngành này.
Ngành điều châu Phi đã thành lập Hiệp hội Điều Châu Phi, nhằm xúc tiến chiến dịch tăng giá trị cho hạt điều, khuyến khích nâng cao sản lượng và chất lượng, và đưa châu Phi trở thành nguồn cung cấp điều sạch chất lượng cao.
Ngành điều châu Phi là nguồn việc làm của khoảng 3 triệu hộ gia đình.
Trong những năm 70, Mozambique và Tanzania là những nước sản xuất chính, song họ đã bị lao đao bởi những nước sản xuất hàng đầu thế giới là Ấn Độ, Việt Nam và Braxin - những nước có công suất chế biến lần lượt là 750.000 tấn, 300.000 tấn vào 300.000 tấn.
Ngoài Mozambique và Tanzania, những nước sản xuất lớn khác ở châu lục này là Ghana, Guinea Bissau, Kenya, Madagascar, Benin, Togo và Nigeria.
Trong khi sản lượng điều thế giới tăng lên, phần của châu Phi lại liên tục suy giảm trong mấy năm qua. Hiện sản lượng của cả châu lục này chỉ còn 300.000 tấn, trong khi tiềm năng sản xuất của họ vào khoảng 700.000 tấn.
Để khôi phục ngành điều, châu Phi đang phấn đấu phát triển ngành chế biến điều, nhằm tạo ra thu nhập khoảng 500 triệu USD vào năm 2015. Châu Phi đang khôi phục 4 lợi thế cạnh tranh là sản lượng, chi phí sản xuất, chất lượng sản phẩm và danh tiếng sản phẩm.
Mục tiêu của châu Phi là hướng xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường Liên minh châu Âu và châu Á.
Guinea-Bissau, nước sản xuất lớn thứ 2 châu Phi và thứ 5 thế giới, có sản lượng 90.000 tấn mỗi năm. Gần như toàn bộ sản lượng điều thô nước này được xuất khẩu sang Ấn Độ để chế biến.
Ngành điều Ghana vẫn đang rất khó khăn do đầu tư cho cây điều còn thấp, và kết quả là năng suất thấp và giá sản phẩm điều nhân cũng thấp. Và nước này đang đặt mục tiêu tăng mạnh công suất chế biến trong 5 năm tới, nhờ việc xây dựng 5 nhà máy chế biến điều mới.
Tanzania có sản lượng điều năm 2004 đạt 84.000 tấn, trong đó chỉ 10% được chế biến, phần còn lại xuất sang Ấn Độ để chế biến. Tanzania xuất khẩu một khối lượng nhỏ nhân điều đã chế biến sang Mỹ, châu Âu và Nam Phi. Lĩnh vực này sử dụng 280.000 nhân lực lao động.
Ngành điều Tanzania tạo ra 5% thu nhập xuất khẩu quốc gia, hay xấp xỉ 70 triệu mỗi năm, từ xuất khẩu điều thô.
Sản lượng điều thô của Tanzania đã giảm từ 128.000 tấn năm 2001 xuống 84.000 tấn niên vụ 2003/04. Sản lượng niên vụ 2004/05 dự kiến chỉ đạt 75.000 tấn. Phát triển ngành chế biến ở nước này có thể tạo công ăn việc làm cho 30.000 người, và tạo ra 40 triệu USD thu nhập hàng năm.
Gần như toàn bộ điều thô xuất khẩu của Côđivoa sang thị trường Ấn Độ, chiếm 22% tổng khối lượng điều thô nhập khẩu vào Ấn Độ. Sản lượng điều Côđivoa năm 2003 đạt 64.000 tấn. Nước này có 20 công ty xuất khẩu và 1,5 triệu người phụ thuộc vào ngành điều.
Nhân điều có giá trung bình 4.500 USD/tấn, trong khi giá điều thô chỉ 500-700 USD/tấn. Ngoài ra, chế biến điều có thể tạo ra hàng ngàn việc làm cho người dân châu Phi.
Nhu cầu điều nhân thế giới dự kiến sẽ còn tăng mạnh trong nhiều năm tới. Đây là cơ hội cho những nước đang chú trọng tới phát triển ngành chế biến điều thô.
Các nhà sản xuất cũng như xuất khẩu điều châu Phi đều nhận thức rằng cần phải tăng chất lượng điều thô, phát triển ngành chế biến để vừa nâng cao năng suất, vừa nâng cao chất lượng điều chế biến mới có thể tăng sức cạnh tranh cho sản phẩm điều của châu lục này.
Sản lượng điều thế giới đã tăng mạnh trong những năm qua, từ 1 triệu tấn năm 2001 lên 1,35 triệu tấn năm 2003, với sự tăng mạnh nhất tập trung vào Việt Nam và Tây Phi.
Nguồn xuất khẩu điều thô chính trên thế giới là châu Phi, trong khi thị trường nhập khẩu chính là Ấn Độ.
Cung điều thế giới dự đoán sẽ tiếp tục tăng mạnh. Mặc dù sản lượng dự đoán sẽ tăng ở Braxin, Ấn Độ, Việt Nam, vẫn có rất nhiều cơ hội cho châu Phi tăng sản lượng và phát triển ngành chế biến. Nguồn cung châu Phi rất tiềm năng với những ưu thế nổi trội là: điều thô chất lượng cao, sản phẩm sạch (hữu cơ) tiết kiệm cước phí vận chuyển …
Để nắm bắt được thị phần ở châu Âu và Trung Quốc, các nhà chế biến châu điều Phi đang nỗ lực sản xuất sản phẩm chất lượng cao, giá rẻ, xây dựng quan hệ đối tác tin cậy, tiến hành các chiến dịch quảng cáo cho tiêu thụ điều, cũng như tích cực tiến hành các cuộc đàm thoại với phía Trung Quốc.
Năm 2002, tiêu thụ điều ở Trung Quốc ước đạt 8.500 tấn và Hồng Kông đạt 3.150 tấn. Đây chỉ là con số thống kê chính thức, và các nhà phân tích cho rằng con số thực tế còn lớn hơn gấp 3 lần.
Nhu cầu xuất khẩu điều nhân thế giới hiện khoảng 200.000 tấn mỗi năm, dự kiến sẽ tăng 5% đến 8% mỗi năm trong 5 năm tới.
Những thị trường chính nhập khẩu điều nhân là Mỹ, EU và Trung Quốc.
Nguồn: Internet, ngày 2/6/2005
*******************************