ĐỒNG NAI ĐỔI MỚI CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ
Là một tỉnh miền Đông Nam bộ nằm trong vùng phát triển kinh tế trọng điểm phía Nam, những năm gần đây Đồng Nai đã tận dụng được những lợi thế của vùng, của tỉnh để phát triển kinh tế và đã đạt được những thành tựu đáng kể. Từ năm 2001 đến năm 2004, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân của tỉnh đạt trên 12%/năm, tốc độ tăng trưởng bình quân trong khu vực công nghiệp và xây dựng trên 16%/năm. Trên địa bàn tỉnh hiện có 16 khu công nghiệp đang chính thức hoạt động và theo qui hoạch đến năm 2010 sẽ có 32 khu.
Với tốc độ phát triển kinh tế, nhất là trong khu vực công nghiệp và dịch vụ nêu trên, Đồng Nai có nu càu rất lớn về lao động kỹ thuật. Để đáp ứng yêu cầu đó, từ năm 1998, khi Chính phủ tái thành lập Tổng Cục Dạy nghề và chuyển giao nhiệm vụ quản lý đào tạo nghề từ ngành Giáo dục và Đào tạo sang ngành Lao động-TBXH, Sở Lao động – TBXH Đồng Nai đã tiến hành khảo sát, đánh giá tình hình cơ sỏ vật chất, thiết bị, máy móc, đội ngũ giáo viên, khả năng đào tạo của các cơ sở dạy nghề, đội ngũ công nhân có tay nghề và nhu cầu của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Trên cơ sở đó, Sở đã tham mưu cho Tỉnh uỷ, UBND tỉnh ban hành nhiều chủ trương, chính sách về đào tạo nghề và trực tiếp tiến hành nhiều hoạt động như phát triển mạng lưới cơ sở dạy nghề, đào tạo, bồi dưỡng và tuyển dụng giáo viên, tổ chức các phong trào thi đua phục vụ công tác đào tạo nghề. Do đó, số lượng cơ sở dạy nghề và số người được đào tạo nghề trong tỉnh tăng nhanh. Năm 1998, trên địa bàn tỉnh chỉ có 19 cơ sở dạy nghề, đến nay đã có 64 cơ sở và 2 cơ sở đang chuẩn bị xây dựng. Tính đến cuối năm 2004, số lao động đã qua đào tạo nghề trên địa bàn tỉnh là 321.546/1.120.000 lao động đang làm việc trong các thành phần kinh tế, đưa tỷ lệ lao động đã qua đào tạo nghề tại địa điểm này lên 30%. Dự kiến đến cuối năm 2005, số lao động qua đào tạo nghề sẽ là 358.400 người, đưa tỷ lệ lao động đã qua đào tạo lên 32%.
Chất lượng đào tạo đã từng bước đáp ứng được nhu cầu sử dụng lao động của các cơ sở sản xuất, nhiều cơ sở dạy nghề đã liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp trong quá trình đào tạo, bố trí học sinh đi thực tập để tiếp cận với máy móc, trang thiết bị hiện đại. Tỷ lệ học sinh học nghề ngắn hạn có xu hướng giảm, học sinh học nghề dài hạn tăng dần do yêu cầu chất lượng lao động kỹ thuật ngày càng cao. Mặt khác, một số doanh nghiệp dệt, may phát triển đã thu hút một lượng lớn lao động phổ thông vào làm việc và tự đào tạo theo qui trình công nghệ của doanh nghiệp.
Trong vài năm gần đây, UBND tỉnh Đồng Nai đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ các đối tượng khó khăn được học nghề để tìm kiếm việc làm, ổn định đời sống. Cụ thể là: từ năm 2001 đến năm 2005, tỉnh đã trợ cấp học phí học nghề cho gần 2100 bộ đội xuất ngũ với tổng số tiền trên 4,45 tỷ đồng, trong đó có 251 người học nghề dài hạn và 1847 người học nghề ngắn hạn. Từ tháng 6/2003, các địa phương được duyệt kế hoạch đào tạo nghề cho nhân dân khu vực hồ Trị An với tổng kinh phí đào tạo nghề cho 2528 người (469 người học nghề dài hạn) là 4,88 tỷ đồng, trong đó kinh phí hỗ trợ tiền ăn cho học viên là 1,68 tỷ đồng. Dự kiến đến cuối năm 2005 sẽ có 9228 người dân khu vực này được đào tạo nghề. Từ năm 2002, học sinh dân tộc thiểu số, học sinh mồ côi được nuôi dưỡng tại các trung tâm bảo trợ xã hội có nhu cầu học nghề được UBND tỉnh trợ cấp 7,876 triệu đồng/học sinh. Dự tính đến cuối năm 2005, sẽ có 1.554 học sinh dân tộc thiểu số được tỉnh cấp kinh phí đào tạo nghề, trong đó có 1111 người được đào tạo nghề dài hạn và 443 người được đào tạo ngắn hạn. Các chính sách ưu đãi đối với học sinh học nghề của tỉnh nói trên đã mang lại niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước và nâng cao số lượng học sinh đăng ký học nghề.
Bên cạnh đó, thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh uỷ và UBND tỉnh, Sở Lao động-TBXH Đồng Nai đã xây dựng đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Theo kế hoạch, trong năm 2005, tỉnh sẽ tổ chức đào tạo nghề ngắn hạn cho khoảng 4000 lao động nông thôn để giúp họ biết cách áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, góp phần vào sự nghiệp CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn của tỉnh.
Để không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo, từ năm 1998 đến nay, hàng năm tỉnh đã kết hợp với Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật và Phòng Thương mại Công nghiệp Tp. Hồ Chí Minh tổ chức từ 2-3 khoá bồi dưỡng nghiệp vụ cho 100-150 lượt giáo viên dạy nghề; kết hợp với Tổng cục Dạy nghề và Tổ chức JICA (Nhật Bản) tổ chức 3 lớp bồi dưỡng cho 61 giáo viên dạy nghề điện, cơ khí; tổ chức hội thảo khoa học về quan hệ Trường – Cơ quan Nhà nước – Doanh nghiệp cho cán bộ quản lý và giáo viên dạy nghề tại Đồng Nai. Ngoài ra, tỉnh đã cử hàng chục giáo viên tham dự các lớp tập huấn chuyên môn tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Singapore và Cộng hoà Pháp. Hàng năm, tỉnh đều tổ chức Hội thi giáo viên tham gia dự thi cấp quốc gia. Năm 2005, Sở Lao động – TBXH đã tổ chức Hội thi thiết bị nghề lần thứ 1 để tuyển chọn những thiết bị tham dự Hội thi cấp toàn quốc. Hoạt động này đã tạo nên phong trào thi đua Dạy tốt ở các cơ sở dạy nghề trong tỉnh. Có thể nói, trong 15 năm qua, đặc biệt là giai đoạn từ năm 2001 đến nay, công tác đào tạo nghề ở Đồng Nai đã có những đóng góp tích cực cho việc phát triển nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, so với nhu cầu về số lượng và chất lượng lao động kỹ thuật ngày càng cao của các cơ sở sản xuất và nhu cầu học nghề đa dạng của nhân dân, công tác dạy nghề ở Đồng Nai vẫn còn có nhiều tồn tại về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ đào tạo nghề còn thiếu và lạc hậu, đội ngũ cán bộ quản lý đào tạo nghề ở các huyện còn hạn chế về chuyên môn, nghiệp vụ v.v....
Chính vì vậy, ngành Lao động – TBXH Đồng Nai đã tham mưu với tỉnh tiến hành các giải pháp chính sau:
- Đầu tư phát triển hệ thống cơ sở đào tạo nghề theo hướng xã hội hoá, đa dạng, năng động và thiết thực về hình thức đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân, công lập và ngoài công lập, chính qui và phi chính qui, dài hạn và ngắn hạn trên cơ sở qui hoạch mạng lưới đào tạo nghề được tỉnh phê duyệt. Mở rộng và đa dạng hoá các loại hình đào tạo nghề, vừa tổ chức học lý thuyết, vừa thực hành; dạy nghề theo hình thức kèm cặp tại xưởng, tại nơi sản xuất, tập trung rèn luyện kỹ năng thực hành nghề, bảo đảm tay nghề của lao động sát với yêu cầu của các doanh nghiệp.
- Đầu tư mở rộng các cơ sở dạy nghề quốc lập, dân lập trong tỉnh, thành lập mới 3 trường công nhân kỹ thuật và một số trung tâm dạy nghề tại các huyện để đến năm 2010 trên địa bàn Đồng Nai sẽ có 80 cơ sở dạy nghề, bảo đảm tất cả các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh đều có trung tâm dạy nghề để phục vụ nhu cầu học nghề của nhân dân địa phương và đưa công tác đào tạo nghề về nông thôn, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu lao động từ khu vực nông nghiệp, nông thôn sang khu vực công nghiệp và dịch vụ.
- Huy động nguồn lực tài chính khoảng 180 tỷ đồng để đầu tư xây dựng mới và nâng cấp các trường, trung tâm dạy nghề. Từng bước hiện đại hoá cơ sở vật chất, trang bị kỹ thuật cho trường dạy nghề trong tỉnh.
- Ngoài các ngành nghề hiện đang giảng dạy tại các trung tâm dạy nghề, trung tâm dịch vụ việc làm như điện dân dụng, điện công nghiệp, điện tử, may công nghiệp, nghiệp vụ văn phòng... các trung tâm dạy nghề phối hợp với trung tâm khuyến nông, Hội VAC mở các lớp đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn phục vụ cho đông đảo đội ngũ lao động nông thôn với các ngành nghề: chế biến nông, lâm, hải sản, trồng trọt, chăn nuôi gia súc, gia cầm, gốm mỹ nghệ, dịch vụ phục vụ các khu công nghiệp... Có chính sách khuyến khích vật chất và đãi ngộ thoả đáng đối với các nghệ nhân dạy nghề.
- Tiếp tục thực hiện chính sách miễn giảm học phí và các ưu đãi đối với những đối tượng là dân tộc thiểu số, trẻ mồ côi, người khuyết tật, nhân dân khu vực hồ Trị An... theo học ở các trường dạy nghề. Thực hiện phân luồng học sinh sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở, trung học phổ thông bằng chính sách khuyến khích học sinh học nghề.
- Xây dựng và thực hiện dự án đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng giáo viên dạy nghề nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác đào tạo nghề có năng lực, trình độ.
- Hình thành tiêu chuẩn và qui phạm thống nhất về quản lý chất lượng đào tạo nghề. Từng bước thực hiện và áp dụng tiêu chuẩn quốc tế trong việc xây dựng chương trình giảng dạy, trước hết là về giáo trình, trình độ đào tạo, văn bằng, chứng chỉ nghề.
- Tăng cường quản lý Nhà nước về dạy nghề, trước hết là thực hiện phân luồng và liên thông trong đào tạo. Hướng hoạt động của các cơ sở dạy nghề vào việc nâng cao năng lực tự quản lý, nâng cao năng lực chuyên môn đáp ứng chất lượng đào tạo. Phát huy mọi tiềm năng cho đào tạo nghề. Hiện đại hoá trang bị kỹ thuật phục vụ công tác đào tạo nghề, bảo đảm nâng cao chất lượng dạy và học.
- Xây dựng mối liên kết, hỗ trợ thông tin giữa cơ sở dạy nghề với doanh nghiệp thông qua Dự án đào tạo gắn kết với doanh nghiệp (INWENT) do Cộng hoà Liên bang Đức hỗ trợ. Tăng cường hoạt động của Tổ thông tin thị trường lao động nhằm cung cấp kịp thời nhu cầu lao động kỹ thuật theo từng ngành nghề cụ thể.
- Phối hợp với các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, nhất là các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài để đào tạo lại, bồi dưỡng, nâng cao tay nghề theo yêu cầu của sản xuất, đào tạo có địa chỉ sử dụng, cập nhật các công nghệ mới theo sát yêu cầu sử dụng lao động của các doanh nghiệp.
Nguån: ập chí Lao động Xã hội, Số 262/2005; tr. 27-29