Những năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách, giải pháp, đầu tư tiền của cho xóa đói, giảm nghèo nên đã đạt được những thành tựu quan trọng. Song, để đạt được mục tiêu giảm tỷ lệ đói, nghèo xuống 10% vào năm 2005, không còn hộ nghèo vào năm 2010 thì vấn đề xóa đói, nghèo ở khu vực nông thôn miền núi có ý nghĩa rất quan trọng.
Để cho nông thôn miền núi xóa được đói, giảm được nghèo, tiến tới xóa nghèo, cần tập trung vào những giải pháp trọng yếu sau:
Cần nhận thức rõ xóa đói, giảm nghèo là nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân và toàn xã hội, đặc biệt là vai trò của tổ chức Đảng, chính quyền cơ sở, trong đó chi bộ thôn, bản với miền núi có vai trò nòng cốt. Những năm qua, Đảng và Chính phủ đã đầu tư khá lớn cho nông thôn miền núi, nhưng việc sử dụng và phát huy nguồn vốn hiệu quả chưa cao.
Vấn đề đầu tư cho xóa đói, giảm nghèo đã và đang được điều chỉnh theo hướng: nguồn vốn phải trực tiếp đến tay người sản xuất, tránh gây lãng phí và thất thoát. Như vậy, vai trò lãnh đạo trực tiếp thuộc trọng trách của các tổ chức đảng, nhất là chi bộ. Chi bộ cần coi đây là nhiệm vụ trọng tâm và thường xuyên. Từ đó, đưa vào nội dung sinh hoạt chi bộ để thảo luận, ra nghị quyết lãnh đạo. Chi bộ cần phân công trách nhiệm cho đảng viên và những hộ nông dân làm ăn giỏi giúp đỡ, hướng dẫn các hộ đói, nghèo cách làm và biết sử dụng đồng vốn có hiệu quả. Những hộ đặc biệt khó khăn, có thể phân công vài hộ khá cùng giúp một hộ. Trong xóa đói, giảm nghèo, đầu tư phải đi liền với các biện pháp quản lý. Cần có chính sách thưởng bằng vật chất cho những đảng viên và người dân nhận trách nhiệm giúp đỡ hộ đói, nghèo có hiệu quả. Đồng thời, trên cơ sở hoạch định chiến lược phát triển kinh tế của từng khu vực, từng cụm xã mà tiến hành hướng dẫn tổ chức sản xuất kinh tế hộ, hợp tác xã kiểu mới để làm tốt các dịch vụ đầu vào, đầu ra, từng bước mở rộng ngành nghề, sản xuất, kinh doanh tổng hợp... Qua đó giảm dần tính chất tự phát, manh mún và sản xuất độc canh, tự cấp, tự túc, hướng vào sản xuất hàng hóa, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Như vậy, sẽ tạo cơ sở và hỗ trợ đắc lực cho công tác xóa đói, giảm nghèo.
Xóa đói, giảm nghèo phải do chính những người trong diện đói, nghèo và cộng đồng xung quanh giải quyết. Vì vậy phải đầu tư vào phát triển con người, nhất là nâng cao trình độ khoa học - kỹ thuật cho người sản xuất. Đầu tư vào nhân tố con người là quá trình lâu dài và phải đồng bộ. Trước hết, là đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cấp ủy viên, cán bộ lãnh đạo xã, thôn, bản, các tổ chức đoàn thể và cập nhật kiến thức khoa học - kỹ thuật cho đội ngũ cán bộ khuyến nông. Đầu tư vào phát triển con người ở nông thôn miền núi phải toàn diện, vừa nâng cao chất lượng và hiệu quả của các bậc học phổ thông, đồng thời phải có các trường dạy nghề, dạy kiến thức tổ chức, quản lý sản xuất, kinh doanh phù hợp với điều kiện và yêu cầu phát triển từng vùng của nông thôn miền núi, tránh đào tạo đại trà theo kiểu phong trào. Để cho miền núi phát triển, cần nhận thức đúng đắn những đặc điểm tự nhiên, xã hội và con người miền núi. Muốn vậy, phải có chính sách khuyến khích nghiên cứu khoa học về miền núi, thu hút được các nhà khoa học và những người am hiểu về nông thôn miền núi vào cuộc.
Đưa tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào sản xuất. Tổ chức tốt mô hình trình diễn. Việc chọn mô hình cần được chi bộ lãnh đạo bàn kỹ, tạo được sự thống nhất cao. Mô hình được chọn phải là những hộ có kinh nghiệm và khả năng thâm canh cây trồng, vật nuôi đem lại năng suất, sản lượng cao. Cần tổng kết tốt mô hình sản xuất theo từng cụm dân cư, từng thôn bản, trên cơ sở đó, bằng dư luận xã hội và các phương tiện thông tin đại chúng, khuyến khích, động viên kịp thời các hộ cố gắng làm ăn, thoát khỏi đói, nghèo, đồng thời phê bình, nhắc nhở những hộ trông chờ, ỷ lại để họ chịu khó làm ăn vượt qua đói, nghèo.
Quan tâm và đầu tư thích đáng để phát triển đời sống văn hóa, coi văn hóa là động lực và giải pháp quan trọng trong xóa đói, giảm nghèo. Cần gắn việc phát huy những giá trị văn hóa truyền thống với tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân xây dựng đời sống văn hóa mới, hạn chế và loại bỏ những hủ tục lạc hậu như rượu chè bê tha, cờ bạc, nghiện hút... Đây cũng chính là nhân tố rất quan trọng để chống lại âm mưu của các thế lực phản động lợi dụng mặt lạc hậu ở các dân tộc để truyền đạo trái phép, xuyên tạc đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, gây chia rẽ dân tộc, tạo sự hoài nghi trong nhân dân.
Xóa đói, nghèo đưa nông thôn miền núi phát triển không chỉ là một hoạt động kinh tế - xã hội, mà còn mang ý nghĩa chính trị sâu sắc, thể hiện bản chất ưu việt của chế độ ta, giảm dần khoảng cách giàu, nghèo. Các cấp ủy đảng cần coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, tập trung lãnh đạo đồng bào các dân tộc nông thôn miền núi phát triển sản xuất, xóa đói, giảm nghèo, ổn định cuộc sống, từng bước phát triển vững chắc, biến miền núi thành một "pháo đài" giàu về kinh tế, vững về chính trị và an ninh, quốc phòng.
Tác giả:TS. Vi Thái Lang - Đại học Sư phạm Xuân Hòa
Nguồn: TC Xây dựng Đảng, số 1/05
********************************