Dự án phát triển cơ sở Hạ tầng quy mô nhỏ cho vùng nông thôn nghèo tại Việt Nam (Dự án chuyên ngành vốn vay - SPL IV) do Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JIBIC) tài trợ.
Mục tiêu của dự án là góp phần xóa đói giảm nghèo ở vùng nông thôn của Việt Nam qua việc khôi phục, nâng cấp và xây dựng các cơ sở hạ tầng quy mô nhỏ tại các tỉnh nghèo.
Hiện nay có nhiều dự án quốc tế đầu tư cho cơ sở hạ tầng vùng nông thôn. Có một số dự án đầu tư nâng cấp và cải tạo hệ thống đường xã, đường huyện. Phương thức đầu tư này phù hợp với vùng nông thôn đã có phương thức sản xuất tốt nhưng còn thiếu các tuyến đường có thể đi lại được bốn mùa. Do vậy nếu hệ thống đường huyện, xã được nâng cấp cải tạo sẽ thúc đẩy sự phát triển sản xuất tại địa phương. Nhưng với các huyện, xã quá nghèo thì đầu tư chỉ về giao thông là chưa đủ. Nếu có đường tốt sẽ tạo điều kiện cho cơ giới hóa nông nghiệp, giao lưu hàng hóa sẽ tốt hơn. Tuy nhiên nếu hệ thống thủy lợi được cải tạo, nâng cấp thì sản lượng lúa hàng năm sẽ có điều kiện tăng trưởng. Các công trình điện, nước sạch được đầu tư thì các ngành nghề dịch vụ như xay xát, chế biến lương thực... sẽ phát triển và chất lượng cuộc sống của người dân sẽ tốt hơn. Như vậy đầu tư đa ngành thì kinh tế của địa phương sẽ phát triển tốt hơn cho vùng nông thôn nghèo.
Có rất nhiều nguồn vốn cho các công trình cầu đường vùng nông thôn: nguồn vốn của Chính phủ từ chương trình 135, nguồn vốn tỉnh, dân đóng góp và của các tổ chức quốc tế WB, ADB, JIBIC... Tuy nhiên nhu cầu về đầu tư cầu đường cho vùng nông thôn còn rất lớn. Đặc biệt tại các tỉnh vùng núi và Đồng bằng sông Cửu Long. Dự án SPL IV cho mục đích phát triển với chuyên ngành giao thông, đầu tư vào cải tạo nâng cấp đường tỉnh và huyện. Tạo điều kiện phát triển sản xuất giao lưu hàng hóa với các tỉnh khác và xuất khẩu, phát triển cơ sở hạ tầng để thu hút vốn đầu tư nước ngoài.
Hiện trạng hiện nay tại nhiều tỉnh, vùng nông thôn vẫn chưa có điện. Với cuộc sống hàng ngày điện không những nâng cao văn hóa mà còn tạo điều kiện phát triển sản xuất tại địa phương. Nhiều xã được sử dụng điện nhưng phải trả với giá cao trên 1000 đ/lwh. Một số xã đã nhận được nguồn điện qua dự án đã chỉ còn dưới 700 đ/kwh.
Nhiều vùng nông thôn chịu ảnh hưởng vừa hạn về mùa khô, ngập lut về mùa mưa. Như tỉnh Trà Vinh từ năm 1996 trở về trước cả năm chỉ làm 1 vụ, năng suất 3 tấn thóc/ha/năm. Đến nay có nhiều dự án của Chính Phủ, các tổ chức quốc tế như WB, JIBIC nên đã làm được 3 vụ với năng suất 15 tấn/ha, năm.
Vấn đề nước sạch vẫn là vấn đề nổi cộm tại các vùng nông thôn. Hầu hết vùng nông thôn vẫn phải dùng nước giếng khoan, nước trực tiếp từ sông suối. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ cộng đồng. Sau khi hoàn thiện dự án về nước sạch, sẽ có điều kiện thay đổi cơ bản về chất lượng cuộc sống vùng nông thôn.
Dự án SPL IV đầu tư đa ngành cho vùng nông thôn nghèo thực sự là thiết thực và hiệu quả cho các tỉnh, huyện, xã được hưởng lợi của dự án.
Nội dung tóm tắt của Dự án:
Dự án chuyên ngành vốn vay SPL IV có số vốn là 10,562 tỉ Yên. Thời gian thực hiện dự án dự kiến từ 2003 đến 2007. Có 25 tỉnh thuộc chương trình của dự án: Hà Giang, Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Phú Yên, Dak Lak, Dak Nông, Ninh Thuận, Sóc Trăng, Trà Vinh, Bến Tre và Bạc Liêu.
Dự án bao gồm:
- Khôi phục nâng cấp và xây dựng giao thông nông thôn.
- Nâng cấp và xây dựng hệ thống phân phối điện.
- Khôi phục, nâng cấp và xây dựng hệ thống cấp nước.
- Khôi phục, nâng cấp và xây dựng hệ thống thủy lợi
- Xây dựng năng lực
Dự án SPL IV bao gồm 122 tiểu dự án. Trong đó có 41 tiểu dự án về đường, 31 tiểu dự án về điện, 24 tiểu dự án về cấp nước và 26 tiểu dự án về thủy lợi.
Một số tiêu chí cho từng chuyên ngành như sau:
Đường: là đường tỉnh hoặc đường huyện, đường không đi được bốn mùa, suất đầu tư với đường không quá 1 tỉ VND/km và với cầu không quá 10 triệu VND/m2.
Cấp nước: khu vực thành phố, thị trấn của huyện. Số đối tượng thụ hưởng hơn 4000 người. Chi phí xây dựng dưới 20 tỉ VND/tiểu dự án.
Phân phối điện: xây mới hoặc mở rộng đường trung thế, lắp đặt mới trạm biến áp, xây mới đường hạ thế, chi phí xây lắp dưới 20 tỉ VND/tiểu dự án.
Thủy lợi: Khu vực tưới trên 50ha. Chi phí xây dựng dưới 20 tỉ VND/tiểu dự án.
Nguồn: TC Cầu đường Việt Nam, tr. 40 - 41