Được sự hỗ trợ bảo tồn gen thuộc Viện Chăn nuôi Quốc gia Hà Nội, năm 2001,Trường Trung học Nông nghiệp và PTNT Quảng Trị đã tiến hành nuôi và bảo tồn giống lợn VânPa. Đến nay mô hình bảo tồn gen này đã thành công bước đầu. Mô hình chăn nuôi và bảo tồn gen giống lợn VânPa rộng gần 1 ha tại khu vườn của trường, xung quanh được bao bọc bằng lưới B40 có trồng các loại cỏ, cây, chuối, để lợn tự kiếm thức ăn, hàng ngày chỉ 2 lần cho lợn uống nước và ăn thêm cám, bã sắn và sử dụng theo phương thức nuôi thả rông, với tổng đàn lợn giống gồm 30 con, trong đó có 25 con lợn nái và 5 lợn đực, con giống được mua từ đồng bào dân tộc ở các vùng miền núi Hướng Hoá và Đakrông. Qua 4 năm thực hiện mô hình nuôi bảo tồn cho thấy: Sau một năm, trọng lượng lợn bố mẹ nặng 35kg và bắt đầu đẻ con, bình quân mỗi năm một con lợn nái sinh được 2 lứa, 1 lứa từ 6-8 con. Số lợn con này được cung ứng cho các trang trại chăn nuôi trong vùng. Đặc biệt giống lợn này đã được Bộ NN-PTNT đưa vào bộ ATLAT "Những giống lợn Việt Nam", đưa vào danh sách những giống phải bảo tồn và đang có chương trình nhân rộng và phát triển.
Giống lợn VânPa có 2 loại, một là giống lợn màu đen, đầu hơi to, mõm nhọn, tai nhỏ, thân hình ngắn, trọng lượng lợn trưởng thành khoảng 30-35kg. Hai là giống lợn khi nhỏ có sọc thưa vàng, lớn lên chuyển thành màu tro hơi ánh vàng. Đây có thể là giống lợn đen được phối giống với lợn rừng hình thành con giống này, đầu nhỏ thanh, mõm nhọn, cơ thể cân đối, bụng gọn, trọng lượng trưởng thành 40kg. Giống lợn VânPa được nuôi ở vùng dân tộc Vân Kiều, Pa Cô thuộc các địa bàn Hướng Hoá, Đakrông, nuôi theo phương thức thả rông, không có chuồng trại, trú ngụ chủ yếu là dưới gốc cây vào mùa nắng và tự tìm kiếm thức ăn. Thức ăn chủ yếu là các loại củ quả như sắn, khoai, các loại rễ cây, rau cỏ, chuối rừng, hay ven suối, giun đất và các loại côn trùng khác. Ưu điểm của loại giống lợn VânPa là có khả năng chống chịu cao đối với các điều kiện sinh sống khắc nghiệt cũng như khả năng kháng bệnh tật, thịt lại thơm ngon, tỷ lệ nạc không kém các giống ngoại nhập, có thể phát triển sản xuất lớn nếu kết hợp với các trang trại trồng cây lâm nghiệp và cây ăn quả...

Nguồn: Báo Nông nghiệp Việt Nam ra ngày 1 tháng 6 năm 2005.
**************************