Đại hội Đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VIII đã đề ra phương hướng: “Phát triển mạnh các loại cây công nghiệp có hiệu quả kinh tế cao; hình thành những vùng sản xuất tập trung gắn với công nghiệp chế biến tại chỗ. Trồng cây công nghiệp kết hợp với chương trình phủ xanh đất trống, đồi trọc theo hình thức nông lâm kết hợp, coi trọng các biện pháp thâm canh tăng năng suất; áp dụng công nghệ sinh học...”. Chính vì vậy, với ưu thế về khí hậu, nguồn tài nguyên đất đai, lao động và sự ưa chuộng của thị trường thế giới, sản xuất chè đã trở thành tập quan canh tác của nông dân Việt Nam, và ngày càng khẳng định vị trí xứng đáng trong nền kinh tế quốc dân nói chung cũng như trong sản xuất nông nghiệp nói riêng, đặc biệt là trong hoạt động xuất khẩu.
Mặc dù có nhiều ưu thế và đạt được những thành quả cao, nhưng thực tiễn hoạt động sản xuất và xuất khẩu chè của nước ta nhiều năm qua cho thấy qui mô chưa lớn, vẫn mang tính chất của một nền sản xuất nhỏ, thị trường xuất khẩu chưa vững chắc. Do vậy, nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu mặt hàng này là hoàn toàn mang tính chất cấp thiết với nhiều lý do về chính trị - xã hội, văn hoá, kinh tế, mở rộng hợp tác quốc tế.

1. Nâng cao năng lực cạnh tranh - phát triển sản xuất và xuất khẩu chè góp phần cải biến cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất theo hướng CNH- HĐH.
Trước hết, việc nâng cao năng lực cạnh tranh mặt hàng chè xuất khẩu sẽ tạo ra một khu vực sản xuất ổn định, góp phần xoá đói giảm nghèo cho dân tộc miền núi và trung du (các vùng sâu vùng xa).
Thứ hai, khi năng lực cạnh tranh mặt hàng chè xuất khẩu được nâng cao lên sẽ làm hiệu quả kinh tế ngày càng cao, kim ngạch xuất khẩu ngày càng lớn, góp phần vào tăng thu ngân sách, cải thiện cán cân thanh toán quốc tế, đảm bảo nguồn thu ngoại tệ ổn định cho nhập khẩu, phục CNH, HĐH đất nước.
Thứ ba, nâng cao năng lực cạnh tranh còn là một vấn đề cần thiết nhằm cải biến cơ cấu kinh tế theo hướng CNH-HĐH. Một đặc điểm đáng chú ý là muốn có được sản phẩm chè xuất khẩu hoàn hảo, phải cần đến nhiều công nghệ của những ngành khác liên quan như: Công nghệ sinh học, hoá học, cơ khí, thiết kế mỹ thuật... Chính vì vậy, khi năng lực cạnh tranh của mặt hàng chè xuất khẩu cao cũng là lúc đòi hỏi phải có sự đổi mới về công nghệ, về quản trị sản xuất và kinh doanh của những ngành khác.
2. Nâng cao năng lực cạnh tranh – phát triển sản xuất và xuất khẩu chè chính là một cơ sở quan trọng để mở rộng hợp tác kinh tế, khoa học kỹ thuật với nước ngoài, đẩy mạnh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Để thực hiện được định hướng chiến lược về xuất khẩu ngành chè, chúng ta cần có một hệ thống các giải pháp đồng bộ trên cả 3 phương diện: Nhà nước – Ngành chè – Các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh chè.
1.Tăng cường hiệu lực quản lý của nhà nước bằng việc: hoàn chỉnh hệ thống chính sách tổ chức sản xuất và quản lý xuất khẩu chè, đồng thời tạo cơ chế thuận lợi, phù hợp với các định chế quốc tế nhằm hỗ trợ về tài chính công nghiệp các doanh nghiệp. Xây dựng và chú trọng bảo hộ thương hiệu quốc gia đối với mặt hàng chè, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên phương diện toàn quốc gia. Gắn chính sách lưu thông nội địa và hoạt động ngoại thương với sản xuất. Chuyển dịch cơ cấu thị trường theo hướng đa phương hoá, đa dạng hoá gắn liền với việc củng cố các thị trường đã có và xây dựng các thị trường mới. Thực hiện chủ trương hội nhập, tham gia vào cộng đồng quốc tế.
2. Đối với ngành chè cần làm tốt công tác quy hoạch và phát triển vùng nguyên liệu, tổ chức phân công lại lao động, xây dựng chiến lược sản phẩm, chiến lược marketing, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, quản lý chặt chẽ chất lượng sản phẩm đồng thời tổ chức bảo vệ và quảng bá thương hiệu chè Việt Nam.
3. Đối với từng doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh chè, cần chú trọng đến sự ổn định của nguyên liệu đầu vào, cải tổ lại bộ máy quản lý doanh nghiệp, hệ thống thu mua, phân phối, dịch vụ sau bán hàng, đổi mới công nghệ, đa dạng sản phẩm, bao bì đóng gói đáp ứng thị hiếu của người tiêu dùng.
Chắc chắn rằng, các giải pháp trên sẽ góp phần không nhỏ vào việc nâng cao vị thế của mặt hàng này trên thị trường thế giới. Nâng cao tỷ trọng trong tổng kim ngạch xuất khẩu, góp phần vào quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá và nâng cao đời sống của nhân dân trong những năm đầu thế kỷ mới.

Nguồn: Tạp chí Nghiên cứu Châu Âu, Số 1/2005; tr. 75-8.1

**************************