Văn Chấn là một huyện nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Yên Bái. Toàn huyện có tổng diện tích tự nhiên là 120.517,5ha với 70% diện tích là đồi núi. Huyện có 29.727 hộ, 140.143 khẩu, 71.036 lao động trong đó số hộ nông nghiệp chiếm 93%, có 18 dân tộc anh em cùng chung sống.
Cơ cấu kinh tế của huyện được xây dựng là: Nông-Lâm-Công nghiệp xây dựng-Thương mại dịch vụ. Trong đó tỷ trọng nông, lâm nghiệp chiếm tới 53%. Vì vậy, việc phấn đấu đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhất là trong nông nghiệp là một quyết tâm lớn của Đảng bộ và nhân dân Yên Bái. Hiện nay tỷ lệ hộ đói nghèo ở huyện còn chiếm 13,8%.
Trong những năm qua thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, Văn Chấn đã vận dụng sáng tạo vào thực tế, tăng cường khai thác các tiềm năng, thế mạnh của địa phương trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Huyện đã dành 3.500ha diện tích ruộng nước để trồng lúa; 2.680ha trồng chè; 3.000ha trồng quế; 3.000ha trồng cây ăn quả các loại… Về chăn nuôi có trên 20.000 con trâu bò và 45.000 con lợn. Đặc biệt, trong những năm gần đây mô hình phát triển kinh tế hộ trang trại ở Văn Chấn ngày càng phát triển và đang được nhân rộng. Nếu tính đến năm 1999, toàn huyện có 949 hộ xây dựng mô hình kinh tế trang trại chiếm tỷ lệ 32%. Đến nay huyện đã có 41 hộ-trang trại đạt theo tiêu chí mới như: Loại mô hình trang trại tổng hợp có 19 hộ; Loại mô hình trang trại chăn nuôi có 8 hộ; Loại mô hình trang trại lâm nghiệp có 14 hộ. Tuy nhiên hiện nay kinh tế trang trại của huyện Văn Chấn còn gặp nhiều khó khăn, chưa phát huy được thế mạnh là do hầu hết các trang trại này đều sử dụng bằng nguồn vốn tự có là chính để phát triển sản xuất. Chính vì vậy hoạt động của các trang trại này chủ yếu có qui mô nhỏ và có giá trị thu nhập rất thấp. Bên cạnh đó lại phát triển theo định hướng phát triển kinh tế của huyện cho nên chất lượng giống cây trồng, vật nuôi chưa đáp ứng được yêu cầu thị trường. Giá cả nông sản, vật tư phục vụ sản xuất luôn biến động đã tác động không nhỏ đến hoạt động của trang trại.
Đứng trước thực tế trên yêu cầu các cấp, các ngành của huyện Văn Chấn cần phải có những chủ trương, chính sách nhằm hỗ trợ cho các trang trại hoạt động có hiệu quả. Và Hội nông dân của huyện đã đóng vai trò nòng cốt trong việc giúp đỡ các trang trại này. Hội đã phối hợp với huyện mở 2 hội nghị sản xuất - kinh doanh giỏi. Cách làm này đã giúp họ được gặp gỡ, trao đổi, học tập lẫn nhau trong cách làm kinh tế trang trại. Đồng thời Hội còn phối hợp với các cơ quan, ban ngành của huyện tập huấn kỹ thuật khuyến nông, cung ứng vật tư trả chậm; phối hợp với ngân hàng cho vay vốn để giúp những hộ thiếu vốn sản xuất…".
Mặc dù số trang trại của huyện Văn Chấn rất ít song sự hình thành và phát triển trang trại đã góp phần thúc đẩy sự phát triển nông nghiệp hàng hóa của địa phương. Tạo sự huy động vốn, lao động trong nhân dân, huy động tối đa tiềm năng đất đai, cung cấp những kinh nghiệm, tạo ra cách nghĩ, cách làm mới cho mọi người học tập làm theo. Đây là nhân tố tác động hình thành sự canh tác bền vững với một cơ cấu cây trồng, vật nuôi thích hợp với từng vùng, từng trang trại theo các mô hình nông-lâm tổng hợp. Từ đây nó đã góp phần mở rộng thị trường; chủ động thị trường ở nông thôn với phương châm sản xuất hàng hóa để cung cấp cho thị trường những thứ cần, góp phần tạo công ăn việc làm, có thu nhập ổn định cho nông dân. Trang trại phát triển góp phần tăng số hộ khá, giàu, giảm hộ nghèo.
Những người nông dân và các nhà lãnh đạo của huyện Văn Chấn rất mong muốn Nhà nước và các cấp chính quyền cần đẩy nhanh quá trình giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho những hộ trang trại để họ có thể thế chấp vay vốn ngân hàng để sản xuất. Và Nhà nước cần có chính sách tín dụng với lãi suất ưu đãi đối với các trang trại nông, lâm nghiệp. Có những kênh thông tin cung cấp các thông tin thị trường để tiêu thụ sản phẩm. Xây dựng cơ cấu hạ tầng như đường giao thông, chợ nông thôn cũng như mở rộng các cơ sở chế biến, bảo quản nâng cao giá trị sản phẩm. Sản xuất trang trại được coi là một hướng xóa đói giảm nghèo và vươn lên làm giàu chính đáng, do đó cần phải đưa trang trại vào các hội nghề nghiệp và có những văn bản công nhận đây là một trang trại theo đúng nghĩa của nó. Những điều trên được thực hiện, Văn Chấn hy vọng kinh tế trang trại của huyện nhà sẽ được nhân rộng và phát huy có hiệu quả để đưa bộ mặt kinh tế-xã hội của Văn Chấn ngày càng đi lên.
Nguồn: Tác giả: Kiều Oanh, TC Nông thôn mới, số 130, 9/2004, tr. 10