Những năm gần đây ngành Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Bắc Ninh đã chú trọng tới công tác đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp giúp các hợp tác xã và hộ nông dân xây dựng các mô hình khuyến nông làm tăng năng suất, chất lượng và sản lượng cây trồng, vật nuôi, tăng hiệu quả sử dụng đất. Cùng với đó, các doanh nghiệp, hợp tác xã cũng tham gia mạnh mẽ vào việc ký kết hợp đồng tiêu thụ nông sản.
Tập trung giải quyết "đầu vào"
Ngành nông nghiệp tỉnh đã đưa cán bộ kỹ thuật xuống các cơ sở tập trung hướng dẫn nông dân các biện pháp thâm canh các loại cây trồng, vật nuôi chủ lực như: Lúa, lạc, đậu tương, lợn, bò, cá tăng được hiệu quả kinh tế. Ngành đã liên tục bổ sung các giống lúa mới có năng suất cao và ổn định như Q5, Khang Dân 18, ĐV108, D. ưu 527, Nông ưu 28, Nhị ưu 838, lúa cao sản CV1, QNT1… nâng tỷ lệ các giống lúa thuần mới và lúa lai lên trên 85% diện tích gieo cấy, góp phần tăng nhanh sản lượng lương thực. Ngành nông nghiệp cũng đã xây dựng mô hình cơ giới hóa đồng bộ trong sản xuất lúa, màu ở xã Đồng Nguyên huyện Từ Sơn để đúc rút kinh nghiệm nhân ra diện rộng.
Với phương châm chuyển đổi cơ cấu mùa vụ theo hướng giảm dần diện tích các trà lúa xuân sớm, xuân trung, tăng diện tích các trà lúa xuân muộn lên từ 70 đến 90% và thực hiện tốt các biện pháp kỹ thuật, năng suất lúa chung của tỉnh từ chỗ chỉ đạt 51,3 tạ/ha/vụ những năm trước đây lên tới gần 54 tạ/ha/vụ, đưa giá trị sản xuất nông nghiệp đạt mức bình quân 30 triệu đồng/ha canh tác. Để đưa cây lạc trở thành cây có giá trị hàng hóa, Trung tâm khuyến nông đã chuyển nhiều giống lạc mới có năng suất cao, phẩm cấp tốt như TB1, TB2, LVT, TQ1… vào thâm canh, nâng tỷ lệ giống mới lên trên 60% diện tích và đã đạt được năng suất gần 20 tạ/ha/vụ, cao hơn nhiều so với các loại giống cũ. Riêng mô hình trồng lạc bằng phương pháp che phủ ni lông đã cho năng suất cao hơn từ 20 đến 30% so với cách trồng truyền thống. Cây đậu tương các giống DT 84, DT 99 được gieo trồng trên 90% diện tích vùng màu hoặc trên chân đất 2 vụ lúa đã cho năng suất từ 22 đến 25 tạ/ha/vụ, tăng từ 30 đến 40% so với giống cũ. Riêng giống DT 99 có thời gian sinh trưởng ngắn, trồng luân canh 4 vụ/năm có thể mở rộng diện tích trên các vùng đất bãi ven sông thuộc nhiều huyện Yên Phong, Tiên Du, Thuận Thành, Quế Võ…
Trong lĩnh vực chăn nuôi, với chương trình cải tạo đàn bò địa phương theo hướng Sind hóa, tỉnh đã nâng được tỷ lệ bò lai lên 63% tổng đàn hiện nay. Chăn nuôi bò sữa đã trở thành một nghề mới có hiệu quả kinh tế cao ở 285 hộ gia đình thuộc 17 xã trong 5 huyện Từ Sơn, Tiên Du, Gia Bình, Yên Phong, Thuận Thành, Quế Võ với sản lượng sữa thu được hàng nghìn lít mỗi ngày. Đối với đàn lợn, Trung tâm khuyến nông đã đưa các giống lợn ngoại Yorkshire, Landrat, Duroc… có tỷ lệ nạc cao từ 52% trở lên vào chăn nuôi, nâng tỷ lệ lợn lai lên 95% tổng đàn tăng hiệu quả kinh tế cho các hộ chăn nuôi rõ rệt. Ngoài các đơn vị chăn nuôi quốc doanh, tỉnh Bắc Ninh hiện có 50 hộ chăn nuôi lợn nái ngoại theo quy mô trang trại, có giá trị hàng hóa tham gia vào thị trường xuất khẩu với số lượng thường xuyên ở mức trên dưới 21.000 con. Trong nuôi trồng thủy sản, việc các hộ bỏ dần các loại giống cũ, đưa các giống mới cho năng suất, chất lượng cao như các loại cá rô phi đơn tính, chim trắng, điêu hồng, chép lai… vào sản xuất đã cho thu nhập cao từ 1,5 đến 2 lần so với cấy lúa một vụ bấp bênh hoặc năng suất thấp. Chuyển dịch ruộng trũng sang nuôi trồng thủy sản, làm VAC bằng các biện pháp thâm canh, ở hầu hết các vùng chuyển đổi bà con nông dân đã tăng được sản lượng cá lên gấp 3 lần so với trước những năm 2000.
Để tăng hiệu quả sử dụng đất, áp dụng các công thức luân canh tăng vụ hợp lý, nông dân ở các vùng trồng màu đã đưa các loại cây có giá trị kinh tế như khoai tây, ớt, su hào, bí, dưa chuột, cà chua… vào gieo trồng, tăng được giá trị kinh tế gấp nhiều lần. Nhiều hộ nông dân ở các huyện Thuận Thành, Quế Võ, Tiên Du, Từ Sơn, thị xã Bắc Ninh… đã hình thành các vùng chuyên canh có quy mô hàng hóa như dưa chuột, ớt, khoai tây, rau an toàn, cây cảnh… theo phương pháp công nghiệp cho thu nhập đạt từ 50 đến 100 triệu đồng/ha/năm. Trong quá trình sản xuất các Trung tâm khuyến nông cũng đã xây dựng được 33 câu lạc bộ khuyến nông với những tủ sách khuyến nông có 25 đầu sách thu hút 1.000 hội viên tham gia trao đổi kinh nghiệm, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và ứng dụng vào thực tiễn sản xuất thu giá trị kinh tế ngày một cao hơn.
Tích cực tìm kiếm “đầu ra”
Cùng với việc tăng sản lượng nông sản, các hợp tác xã cũng đã tích cực tìm kiếm đầu ra giúp các hộ dân yên tâm sản xuất. Hợp tác xã Đông Mai (Yên Phong) đã ký hợp đồng bao tiêu các loại ớt, cải cuốn, cà chua, dưa chuột với sản lượng trên dưới 100 tấn/năm. Hợp tác xã Ngang Nội (Tiên Du) liên kết với các viện nghiên cứu, các doanh nghiệp trong và ngoài nước xây dựng quy trình sản xuất dưa chuột xuất khẩu khép kín từ gieo trồng, thu mua đến chế biến và tiêu thụ với sản lượng trên 200 tấn/năm. Các xã Việt Hùng, Phương Liễu, Phượng Mao (Quế Võ) trồng gần 40 ha dưa chuột bao tử, 300 ha khoai tây và được Công ty TNHH Hoà Hưng (Bắc Ninh) và các tổ liên kết liên doanh ký hợp đồng bao tiêu ngay từ đầu vụ. Các hộ nông dân ở Thuận Thành trồng cà chua trên diện tích 100 ha cũng được Nhà máy chế biến cà chua Hải Phòng thu mua sản phẩm. Các công ty nông sản Bắc Ninh, Công ty chế biến xuất khẩu Quế Lâm… cũng đã giúp dân tìm hướng tăng lượng xuất khẩu dưa chuột và thịt lợn sang Nga, Hồng Kông. Hiện nay, trong toàn tỉnh có gần 1000 ha rau màu được các đơn vị chuyên ngành kinh doanh dịch vụ ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm theo kế hoạch sản xuất ngay từ khi vào vụ.
Nguồn: Sản xuất thị trường Nông nghiệp &PTNT, số 26/2004