Lúa đông xuân ở ĐBSCL đang vào vụ thu hoạch rộ, giá thuê cắt, gom lúa có nơi lên đến xấp xỉ 100.000 đồng/công. Nhân công gặt lúa đang thiếu gay gắt, vậy mà các loại máy gặt trên thị trường vẫn ế ẩm. Vì sao?

Những ngày tháng 3 này, đến Sóc Trăng, Bạc Liêu hay Đồng Tháp, An Giang đều nghe nông dân... kêu trời vì giá thuê nhân công cắt lúa tăng vọt. Đã vậy, lại rất khó kiếm thợ cắt lúa. Ông Phan Văn Hai ở huyện Cao Lãnh (Đồng Tháp) cho biết: Vụ đông xuân 2003 - 2004, một công cắt chỉ 45.000 đồng, năm nay đồng ý kêu cắt giá 80.000 đồng, thợ cắt vẫn "làm mình làm mẩy". Trước đây, người cắt lúa mướn kéo đi từng đoàn, mỗi ngày một nhóm có thể "làm sạch" 200 - 300 công, năm nay kiếm... đỏ con mắt mới đủ người cắt vài chục công/ngày. Máy gặt lúa (MGL) các loại chính là giải pháp để giải quyết tình hình khan hiếm lao động cắt lúa. Ngành nông nghiệp một số tỉnh ở ĐBSCL đã có chủ trương khuyến khích nông dân sắm MGL. Từ vụ đông xuân 2003 - 2004, tỉnh Đồng Tháp đã phân bổ cho các huyện gần 70 MGL xếp dãy theo phương thức hỗ trợ 40% giá. Mặc dù vậy, tới nay tại 2 địa phương có nhiều MGL các loại (An Giang, Đồng Tháp), cũng chỉ có khoảng 300 chiếc/tỉnh, đáp ứng khoảng 5% nhu cầu. Số lượng ít, nhưng nhiều MGL vẫn chưa được sử dụng hết công suất...

Nghịch lý nêu trên xuất phát từ nguyên nhân nào? Theo nhiều nông dân, ngoài yếu tố giá còn cao thì MGL xếp dãy và máy gặt đập liên hợp không thích hợp với địa hình nhiều địa phương. Máy chỉ hoạt động hiệu quả trên diện tích lớn, ruộng lúa không đổ ngả... Đã vậy, khi sử dụng MGL xếp dãy, nếu cắt thân lúa ngắn thì hạt bị rụng nhiều, còn cắt thân dài lại khó đập nên đến công đoạn thuê suốt phải trả công giá cao. Vì vậy, hiện ở Cần Thơ, nếu không kể Nông trường Sông Hậu, 2 loại MGL này chỉ đếm được... trên đầu ngón tay! Khi loại MGL cải tiến từ máy cắt cỏ mới ra đời, nông dân miền Tây đua nhau đi sắm. Chỉ riêng Cần Thơ, số lượng lên đến gần 200 chiếc. Tuy nhiên, sau một thời gian, loại MGL này không còn được nông dân ưa chuộng. Nguyên nhân do MGL này có nhược điểm như thân lúa cắt vẫn dài, khi sử dụng bị rung... Ngay số hộ khá giả bây giờ cũng không mặn mà với việc sắm MGL đi gặt mướn. Nông dân ít thuê vì sau khi máy gặt, họ vẫn phải thuê công lao động gom lúa! Mấy mùa vụ vừa qua, ở huyện Tân Hồng (Đồng Tháp), các đoàn thể có sáng kiến thành lập các tổ - nhóm cắt lúa bằng MGL để có người gom lúa sau khi máy gặt. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tình thế.

Tình trạng thiếu lao động cắt lúa sẽ tiếp tục ngày càng gay gắt do lao động nông thôn đổ ra thành thị kiếm việc làm ngày càng nhiều. Để giải quyết tình trạng lúa thiếu người cắt, máy gặt khó bán, ngoài việc nghiên cứu khắc phục những mặt hạn chế của các loại MGL, các địa phương cần phải triển khai nhanh hơn nữa việc áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến trên đồng ruộng (sử dụng dụng cụ sạ hàng, kỹ thuật canh tác "3 giảm, 3 tăng"...).

Nguồn: Theo Báo Lao động, ra ngày 23 tháng 3 năm 2005.
**************************