1. Tình hình ở các nước EU
Các nước sản xuất đường tręn thế giới hiện đang rất quan tâm đến kế hoạch cải cách ngŕnh đường của Lięn minh châu Âu (EU) , dự kiến sẽ được thực hiện trong tháng 12/05. Tuy nhięn theo giới quan sát, cuộc cải cách ban đầu được đề nghị sẽ có hiệu lực từ ngày 30/6/05 này, có thể sẽ phải lùi lại đến 30/6/06 do sự chậm trễ trong quá trình chuẩn bị.
Uỷ viên nông nghiệp Liên minh châu Âu (EU) Mariann Fischer Boel và Giám đốc công ty Arable Crops Russel Mildon của EU, cho biết Uỷ ban Châu Âu (EC) sẽ thông báo nội dung cụ thể của kế hoạch cải cách này vào khoảng tháng 5 hoặc tháng 6/05 cho 25 nước thành viên tham khảo và đóng góp ý kiến.
Hồi tháng 7/04, Uỷ viên nông nghiệp EU khi đó là ông Franz Fischler đã đề xuất việc EU cắt giảm sản lượng đường ở mức 2,8 triệu tấn trong vòng 3 năm và hạ giá đường xuống 421 euro/tấn so với mức được EU trợ giá lŕ 632 euro/tấn. Theo giới quan sát, dự định cắt giảm sản lượng đường của EU sẽ lŕ một cơ hội tốt cho các nước ngoài Châu Âu sản xuất và xuất khẩu đường, trong đó có lợi thế nhất lŕ Braxin – nước đă tuyên bố sẵn sàng đáp ứng 500.000 tấn trong nhu cầu nhập khẩu của EU.
Hằng năm EU xuất khẩu khoảng 4,5 triệu tấn đường trắng tręn thị trường thế giới, trong đó một số được trợ giá trực tiếp thông qua quỹ hoŕn thuế xuất khẩu và chương trình hạn ngạch.
Cho dù cuộc cải cách cuối cùng khó có thể thực hiện được như đề nghị đưa ra hồi tháng 7/04, các uỷ vięn và các nước thành viên đều cho rằng phải thực hiện nghiêm túc việc giảm giá hỗ trợ và hạn ngạch sản xuất.
Đề nghị trên sẽ khiến một số nước hiện đang sản xuất đường củ cải sẽ buộc phải từ bỏ sản xuất do ngŕnh công nghiệp đường của họ không thể cạnh tranh nổi. Trước hết lŕ các nước có ngành công nghiệp đường nhỏ và hoạt động thiếu hiệu quả như Phần Lan, Látvia, Ailen, Pháp, Đức, Anh vŕ Ba Lan.
2. Châu Phi, vùng Caribê và Thái Bình Dương
Đề nghị tương tự của Uỷ ban đă đưa ra mức giá đường lŕ 329 euro/tấn đối với 1,3 triệu tấn đường nhập khẩu hŕng năm của các nước tham gia Chương trěnh nghị định thư ở châu Phi, vůng Caribê và Thái Bình Dương (ACP). Các nước tham gia Nghị định thư ACP về đường hiện nay được nhận mức giá như đối với nông dân EU.
Về mặt lý thuyết một khi sản lượng đường của EU giảm, các nước đang phát triển sẽ chiếm luôn lượng đường đó, do vậy giá đường vŕ khối lượng đường mŕ họ đề nghị khó có thể thực hiện được.
Các nước sản xuất ACP và các nước kém phát triển nhất (LDC) hiện được lợi từ xuất khẩu đường sang EU với giá cao hơn nhiều so với giá đường thế giới thông qua chương trěnh Everything But Arms. Tuy nhiên, các nước trên cho biết họ sẽ không thể duy trì được mức xuất khẩu hiện nay sang EU với giá chào bán mới, điều này có thể dẫn đến việc mở rộng cửa cho Braxin.
Theo Chủ tịch Tổ chức Đường Quốc tế Mohammed El Mardi El Tegani, ngŕnh nông nghiệp đường thế giới là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội ở các nước kém phát triển nhất, tuy nhiên, các nước EU không muốn thực hiện chương trình này.
3. Sản lượng đường của Braxin sẽ đạt mức kỷ lục năm 2005.
Trước nhu cầu đường vŕ êthanol trên thị trường thế giới đang tăng lęn, ngành công nghiệp đường Braxin dự đoán nięn vụ 2005/06 sẽ đạt sản lượng kỷ lục vŕ các nhà máy đường hy vọng thu được lợi nhuận cao.
Giám đốc công ty tư vấn JOB Consulting ở Xao Paolô, Maria Borges nhận định, sau những năm 1990 phát triển chậm do chính phủ bãi bỏ các khoản trợ cấp, đến nay ngành công nghiệp đường Braxin đang có bước tăng trưởng mạnh hơn bất kỳ ngŕnh sản xuất hàng hóa nào khác khiến đầu tư vào lĩnh vực này tăng mạnh chưa từng thấy và đẩy tổng sản lượng mía của Braxin niên vụ 2005/06 ước đạt 431 triệu tấn, cao hơn nhiều so với 389 triệu tấn nięn vụ trước đó.
Theo bà Borges, năm 2005 nhu cầu đường tręn thị trường thế giới có thể sẽ tăng 3-4 triệu tấn vŕ Braxin có lợi thế để đáp ứng mức tăng đó.
4. Giá đường Mỹ sẽ tăng
Theo các nhà giao dịch và các thành viên ngành công nghiệp đường Mỹ, giá đường thô kỳ hạn thế giới sẽ tăng lęn 9 xu Mỹ/pound trên thị trường Niu Yóoc trong 6 tháng đầu năm 2005, vŕ có thể tăng lęn 10-12 xu nếu nhu cầu nhập khẩu của Nga và Ấn Độ trở thành hiện thực và phí vận chuyển ổn định.
Công ty ED & Man (Anh) nhận định trong 6 tháng đầu năm 2005, cán cân cung-cầu đường thế giới sẽ hạn hẹp do nguồn cung đường từ Braxin vŕ các nước khác như Thái Lan, Cuba giảm trong khi nhu cầu từ các nước nhập khẩu hàng đầu như Ấn Độ vŕ Trung Quốc tăng mạnh, sẽ đẩy giá đường thô của Thái Lan vững lęn. Tuy nhiên, giá đường thô ở Tây Bán Cầu có thể rẻ hơn ở Viễn Đông do cước phí vận chuyển vẫn cao.
Phó chủ tịch công ty Fimat (Mỹ) McDougall nhận định giá năng lượng vŕ tỷ giá các đồng tiền của các nước xuất nhập khẩu đường sẽ giúp xác định giá đường năm 2005. Đường thô thế giới sẽ tăng giảm khoảng 10-12% trong quý II vŕ III/05 nếu cước phí vận chuyển ổn định vŕ nhu cầu tăng
Nguồn: Sản xuất & Thị trường, Số 11, 11-17/03/2005