Vua giống lúa là biệt danh của người dân địa phương đặt cho ông Thạch Vem, người nông dân Khơ me ở ấp Đại Trường, xã Phú Cần, huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh. Bình quân mỗi năm ông cung cấp cho bà con nông dân trong và ngoài tỉnh từ 15 đến 20 tấn giống lúa nguyên chủng và giống xác nhận. Điểm nổi bật là dưới sự trợ lực của các nhà khoa học mỗi năm ông đều tuyển chọn ra được bộ lúa giống mới, cho năng suất và phẩm chất gạo cao, thích nghi với điều kiện đất đai ở địa phương. Riêng trong năm 2004, ông đã tuyển chọn được 2 giống lúa mới: MTL 325 và MTL 368 nằm trong 7 bộ giống thực nghiệm của Khoa Nông nghiệp -Trường Đại học Cần Thơ đưa về để ông trồng thử nghiệm.
Theo ông, hai giống lúa này có nhiều điểm vượt trội hơn các giống khác, thời gian sinh trưởng ngắn từ 90 đến 92 ngày, dẻo cơm, chịu phèn, cứng cây nên ít ngã đỗ,...Tuy sản xuất thử nghiệm ở 2 vụ khó (hè thu và thu đông) trong năm nhưng năng suất vẫn đạt 6 đến 6,5 tấn/ha và bán được giá cao hơn các loại lúa thường từ 300 đến 400 đồng/kg. Hai giống lúa này có đặc tính thân thấp, giấu bông, có nhiều bông con... ông khuyến cáo bà con nông dân khi đưa vào sản xuất cần chú ý phải bón phân theo bảng so màu lá lúa, bón cân đối giữa đạm- lân- kali. Vì nếu thừa đạm lúa trỗ dễ bị bệnh lép hạt; đặc biệt, cần chú ý phun thuốc dưỡng hạt ở giai đoạn lúa đang trổ bông...
Ông kể, trước đây, ông cũng như bao nông dân khác chỉ trồng lúa thương phẩm, có thói quen sử dụng lúa thịt làm giống, do giống lúa bị lẫn nhiều, thoái hóa nên sâu bệnh trên lúa xuất hiện nhiều, năng suất, chất lượng thấp...hiệu quả kinh tế đạt không cao, đời sống gia đình luôn gặp khó khăn. Qua theo dõi trên các phương tiện thông tin đại chúng ông mới biết hiện nay có nhiều giống lúa mới và giống lúa có vai trò quyết định đến năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế. Từ đó, ông tự tìm đến các nhà khoa học ở Trung tâm khuyến nông, Viện lúa đồng bằng sông Cửu Long, Khoa Nông nghiệp - Trường Đại học Cần Thơ để tìm hiểu, học hỏi kỹ thuật trồng lúa giống và sự nghiệp sản xuất lúa giống của ông cũng bắt đầu khởi nghiệp kể từ đó (năm 1996). Vụ lúa Đông Xuân 1998 - 1999, ông đã được Công ty giống và dịch vụ nông nghiệp tỉnh chọn ký hợp đồng sản xuất lúa giống trên toàn bộ diện tích 2,5 ha đất ông đang canh tác... Theo ông, để tuyển chọn ra những giống tốt có chất lượng, cần phải thử nghiệm qua vài ba mùa và xác định những giống nào phù hợp thì hiệu quả mới cao. Muốn nhân giống lúa nguyên chủng đòi hỏi người sản xuất phải thực hiện phương pháp cấy một tép. Tuy tốn nhiều ngày công nhưng bù lại lượng giống giảm rất lớn, ít tốn phân, lúa không bị lẫn, năng suất lại cao...Đối với sản xuất giống xác nhận thường áp dụng phương pháp sạ hàng hoặc sạ thưa, cần khử lẫn 3 đến 4 lần/vụ - bằng cách nhổ tay loại bỏ các cây lúa lẫn trên ruộng. Theo qui định của Công ty giống và Vật tư nông nghiệp giá 1 kg giống nguyên chủng bằng 2 kg lúa thương phẩm, 1 kg lúa giống xác nhận bằng 1,3 kg thương phẩm nên người sản xuất lúa giống có thu nhập cao hơn nhiều so với sản xuất lúa thương phẩm.
"Hữu xạ tự nhiên hương", hiện nay Vua lúa giống - Thạch Vem, không những nổi tiếng ở huyện Tiểu Cần, mà còn vang xa khắp nơi trong tỉnh; mỗi mùa vụ đều có nhiều hộ nông dân ở khắp nơi tìm đến ông để học hỏi kinh nghiệm hoặc mua lúa giống về sản xuất. Riêng đối với những hộ ở địa phương gặp khó khăn ông đều tính giá lúa giống bằng với giá lúa thường và tận tình hướng dẫn về phương pháp canh tác theo chương trình 3 tăng, 3 giảm để tăng thu nhập trong sản xuất lúa. Ông đang đề nghị với cơ quan chuyên môn thành lập "Câu lạc bộ nông dân sản xuất giống tại cộng đồng" để phân phối giống trực tiếp cho nông dân mà không phải qua trung gian. Được biết, tại Hội chợ quốc tế nông nghiệp Cần Thơ vào đầu năm 2003, tỉnh Trà Vinh có hai nhà nông được Bộ nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trao tặng giải thưởng Bông lúa vàng Việt Nam năm 2002, trong đó, có nhà nông người dân tộc Khơ me Thạch Vem.
Nguồn: Bản tin Sản xuất & Thị trường, số 1, ngày 06/01/2005.
********************************