Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trước hết là công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, đòi hỏi phải phát huy tốt sự tham gia của toàn xã hội, trong đó không thể thiếu vai trò của thanh niên. Một trong những vướng mắc đang được đặt ra hàng đầu là mâu thuẫn giữa nhu cầu và việc đáp ứng nhu cầu đào tạo nghề của thanh niên trong khu vực. Trên thực tế, thanh niên nông thôn chủ yếu mới được giáo dục học vấn phổ thông (xóa mù chữ, phổ cập tiểu học...). Tỷ lệ thanh niên có chuyên môn tay nghề còn rất thấp. Do vậy vấn đề đào tạo nghề cho thanh niên trong khu vực đang được đặt ra cấp bách. Cần phải xây dựng một hệ thống giải pháp đồng bộ và thực hiện trong một thời gian khá dài, cụ thể là:
Thứ nhất: tập trung đẩy mạnh đào tạo nghề nông cho thanh niên, nhằm giúp họ có kiến thức tổng hợp về nghề nông hiện đại như: bảo vệ môi trường, bảo vệ thực vật; chăm sóc cây trồng, vật nuôi; thu hoạch, bảo quản, chế biến, kinh doanh và tiêu thụ nông sản; kế toán, kiểm toán hợp tác xã nông nghiệp; quản lý hợp tác xã, trang trại... Cần hình thành và phát triển mạnh hệ thống dạy nghề ngắn hạn dưới 1 năm và đào tạo các nghề liên quan đến phát triển nông nghiệp và nông thôn.
Thứ hai: trong điều kiện bình quân diện tích đất canh tác/nhân khẩu thấp lại không ngừng bị thu hẹp do quá trình đô thị hóa, bên cạnh đào tạo nguồn nhân lực cho nghề nông, phải phát triển mạnh các nghề phi nông nghiệp thông qua việc tăng cường đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, dịch vụ bằng các nguồn vốn tín dụng ưu đãi, Nhà nước hỗ trợ vốn xây dựng các chương trình phát triển kinh tế của thanh niên nông thôn. Đồng thời, ban hành các chính sách ưu đãi để khuyến khích thúc đẩy các nhà đầu tư vào địa bàn trọng điểm nông thôn, từ đó tạo thêm nhiều việc làm, tăng thu nhập, nâng cao tay nghề cho thanh niên.
Thứ ba: hệ thống các trường đào tạo nghề phải gắn chặt với thực tiễn phát triển kinh tế của khu vực, đáp ứng tình hình biến động phát triển của từng ngành nghề, công việc cụ thể, tức là phải tiếp tục đa dạng hóa hình thức, trình độ và ngành nghề đào tạo. Các trường, lớp, khóa đào tạo nghề cho thanh nhiên cần chú ý tới yếu tố lưu động, linh hoạt đáp ứng yêu cầu của người học, của từng địa bàn, địa phương. Có thể đào tạo nghề ngay tại thôn, xã và đào tạo gắn với việc thực hành nghề ngay trên mảnh đất, địa bàn mà họ đang sinh sống, tức là đào tạo nghề phải gắn bó và xuất phát từ nhu cầu của thị trường lao động. Cần gắn kết chương trình đào tạo nghề với chương trình tín dụng, khuyến nông, khuyến công, khuyến lâm, khuyến ngư...
Thứ tư: Nhà nước cần hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý về đào tạo nghề. Thực hiện quản lý nghiêm túc, chặt chẽ, nhưng phải thuận tiện cho phát triển đào tạo nghề, phát triển số lượng gắn liền với đảm bảo chất lượng đào tạo. Tiếp tục đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp, chương trình, giáo trình, giáo viên... trong hệ thống các trường đào tạo nghề. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất trang thiết bị cho dạy và học nghề. Đồng thời, đẩy mạnh xã hội hóa trong đào tạo nghề nhằm huy động các nguồn kinh phí, nhân lực tham gia đào tạo nghề ngày một nhiều hơn, bao gồm: Trung ương, chính quyền địa phương, cá nhân gia đình người đi học, các doanh nghiệp, các tổ chức trong nước và quốc tế.
Thứ năm: tích cực tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò, vị trí của công tác đào tạo nghề phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn hiện nay. Cần tăng cường phát huy vai trò của nhà trường phổ thông, gia đình, đoàn thể trong việc động viên thanh niên học nghề, góp phần quan trọng vào phân luồng, tăng tỷ lệ học nghề trong đào tạo, phát triển nguồn nhân lực.
Thứ sáu: phát huy thế mạnh của nông thôn đồng bằng sông Hồng, khu vực tập trung nhiều nhất các làng nghề truyền thống của nước ta, Chính phủ, các ngành và chính quyền các cấp cần đẩy mạnh thực hiện chính sách khuyến khích, trợ giúp trong khôi phục, phát triển các làng nghề ở vùng đồng bằng sông Hồng, từ đó phát triển việc làm phi nông nghiệp, tạo ra động lực góp phần phát triển đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho thanh hiên ở khu vực này.
Tác giả: Đỗ Văn Quân
Nguồn: TC Lý luận Chính trị, số 10/2004, tr. 94 – 95, 100.
********************************