Bước vào năm thứ ba của thế kỷ mới cũng là hơn 15 năm đổi mới, diện mạo đất nước ta thay đổi. Đời sống nhân dân được nâng lên, hệ thống chính trị ngày càng được củng cố, tiếp tục xây dựng nền kinh tế - văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc. Đảng và Nhà nước ta nhất quán thực hiện chính sách phát triển nền kinh tế nhiều thành phần kinh doanh đúng pháp luật theo định hướng xã hội chủ nghĩa, trong đó “kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân”.
Gia Lai là một tỉnh miền núi phía Bắc Tây Nguyên, từng ngày từng giờ tiếp tục phát triển kinh tế tập thể mà nòng cốt là hợp tác xã đảm bảo ổn định đời sống nhân dân. Tuy có những mặt thành công, song kinh tế tập thể mà nòng cốt là hợp tác xã vẫn còn nhiều tồn tại bất cập: thiếu vốn, nghiệp vụ kế toán – tài chính còn yếu kém, công tác quản lý hợp tác xã còn nhiều hạn chế. Một số cấp uỷ các cấp và chính quyền chưa quan tâm tạo điều kiện cho kinh tế tập thể phát triển trên địa bàn của tỉnh. Để khắc phục những tồn tại trên cần có một số giải pháp đồng bộ sau:
Một là, tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp uỷ và chính quyền các cấp để thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể đem lại hiệu quả cao.
- Đối với liên minh hợp tác xã tỉnh: liên minh hợp tác xã tăng cường phối hợp các sở, ban, ngành và Uỷ ban nhân dân huyện tập trung giải quyết những vướng mắc: về vốn, nguồn nhân lực, kế hoạch triển khai kiện toàn, sắp xếp các hợp tác xã yếu kém...
- Đối với cấp huyện: cần có nghị quyết, quyết định, thông báo để chỉ đạo phát triển kinh tế tập thể, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nghị quyết, tuyên truyền các chính sách... để thúc đẩy nhanh kinh tế tập thể.
- Đối với cấp xã: ở những nơi có hợp tác xã đứng chân trên địa bàn xã cần tổ chức học tập, thực hiện nghị quyết của cấp trên để phát triển kinh tế tập thể đúng hướng. Tổ chức tuyên truyền kinh tế tập thể mà nòng cốt là hợp tác xã theo tinh thần Nghị quyết Trung ương V, để từng bước xóa dần tâm lý về hợp tác xã kiểu cũ còn in trong tiềm thức, làm cho người dân nhận thức đầy đủ và đúng đắn về chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về phát triển kinh tế tập thể.
Hai là, quy hoạch sắp xếp chuyển đổi kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh nhằm đạt mục tiêu chất lượng hiệu quả.
Quy hoạch phát triển các hợp tác xã phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của từng vùng, từng huyện, từng xã... Vùng được quy hoạch, chuyển các hợp tác xã từ thấp đến cao theo trình độ, quy mô, tính chất... hoạt động sản xuất. Sắp xếp lạ hợp tác xã theo nguyên tắc loại, thải các hợp tác xã tổ chức kinh doanh dịch vụ kém hiệu quả. Tiếp tục khuyến khích các hợp tác xã tổ chức sản xuất kinh doanh có khả năng bảo toàn vốn và hoạt động hiệu quả cao.
Ba là, tiến hành tổng kết, củng cố và nhân rộng những mô hình hợp tác xã điển hình.
Trên cơ sở tổng kết các mô hình hợp tác xã hiện có, tìm ra mô hình kinh tế tập thể mà nòng cốt là hợp tác xã có hiệu quả về kinh tế - xã hội.
Tiếp tục triển khai quán triệt Luật hợp tác xã và các nghị định của Chính phủ, tuyên truyền vận động thành lập các hợp tác xã mới. Mở các lớp tập huấn chuyên đề về kinh tế hợp tác, về mô hình kinh tế kiểu mới có hiệu quả, phổ biến những kinh nghiệm các hợp tác xã điển hình như: hợp tác xã xây dựng - dịch vụ Chư Sê, hợp tác xã vận tải 1-5 thành phố Pleiku, hợp tác xã xây dựng AyunPa; hợp tác xã nông nghiệp Chư A Thai (Ayunpa) là các hợp tác xã tổ chức kinh doanh có hiệu quả ở Gia Lai hiện nay.
Tổ chức tốt nhiều đoàn tham quan học tập nghiên cứu mô hình kinh tế hợp tác xã điển hình tiên tiến của cả nước như hợp tác xã Duy Sơn (Quảng Nam),,,
Bốn là, thực hiện các chính sách để kích thích phát triển kinh tế tập thể. Chính sách đất đai: thực hiện và giao đủ năm quyền sử dụng đất để hỗ trợ nông dan thực sự trở thành đơn vị kinh tế tự chủ. Đối với đất chuyên dùng nên miễn thuế như Thông tư 49/1999/TT-BTC của Bộ Tài chính.
Chính sách vốn tín dụng – ngân hàng. Vốn là một trong những nguồn lực không thể thiếu được trong việc tổ chức sản xuất kinh doanh dịch vụ, đối với kinh tế tập thể lại càng quan trọng hơn.
Giảm lãi suất ngân hàng ở mức phù hợp với từng loại hình kinh tế tập thể, tăng lượng tiền cho vay và thời gian vay.
Hình thành hệ thống tín dụng nhân dân rộng khắp, xây dựng hình thức tín dụng cộng đồng.
Hợp tác xã nông nghiệp được vay vốn từ các tổ chức tín dụng dự án... mức vón cho vay dưới 100 triệu đồng/dự án với lãi suất ưu đãi là 0,5 – 0,6%/tháng không phải thế chấp.
Chính sách thuế: thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, vì vậy để phát triển kinh tế tập thể cần chú trọng cả về mặt xã hội lẫn kinh tế.
Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hợp tác xã xây dựng các công trình phúc lợi ở nông thôn như khai hoang vỡ hóa, giao thông thủy lợi, trường học. Đối với các hợp tác xã phi nông nghiệp nên thực hiện giảm mức thuế từ 32% xuống còn 28% theo quy định hiện nay. Giảm thuế đối với các hợp tác xã chuyển giao công nghệ nhập máy móc mới. Thực hiện xóa nợ, khoanh nợ đối với các hợp tác xã yếu kém...
- Chính sách phát triển nguồn nhân lực: với quan điểm đầu tư vào con người sẽ tạo thu nhập cho tương lai. Vì vậy, cần có kế hoạch đào tạo đội ngũ cán bộ chủ nhiệm kế toán.... hợp tác dưới nhiều hình thức: bồi dưỡng, đào tạo trung – dài hạn, tập trung và tại chức.
- Chính sách bảo hiểm xã hội. Cho đến nay, xã viên hợp tác xã chưa được hưởng chính sách bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật hiện hành. Nhà nước cần ban hành chế tài cụ thể buộc ban quản lý các hợp tác xã thực hiện đúng bảo hiểm xã hội cho xã viên.
Kinh tế tập thể mà nòng cốt là hợp tác xã phát triển vững mạnh và vững chắc cần có sự tác động nhiều yếu tố: chính sách của Nhà nước, các văn bản của địa phương, cơ chế, con người. Song nhận thức của con người về kinh tế tập thể là cơ bản. đổi mới tư duy về kinh tế hợp tác cùng với các chủ trương chính sách hỗ trợ đúng mục đích và định hướng xã hội chủ nghĩa chắc chắn rằng kinh tế tập thể ở Gia Lai phát triển bền vững vì mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh”.
Tác giả: Ths. Nguyễn Ngọc Cương, trường Chính trị tỉnh Gia Lai
Nguồn: TC Sinh hoạt lý luận, số 5/2004, tr. 8 – 10, 13
**********************************