Là một trong 13 tỉnh thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long, nằm giữa hai con sông Cổ Chiên và sông Hậu, phía Bắc giáp Bến Tre, phía Tây giáp Sóc Trăng, Cần Thơ, Vĩnh Long và phía Đông giáp biển Đông, Trà Vinh có diện tích tự nhiên 222, 567 km2, dân số trên 1 triệu người, trên 30% là đồng bào dân tộc Khmer. Hiện Trà vinh là tỉnh nghèo nhất khu vực với 36 xã có tỷ lệ hộ nghèo trên 25%, 21 xã có tỷ lệ hộ nghèo trên 20%, 25 xã có tỷ lệ hộ nghèo từ 10 – 20%, trong đó, có 38 xã đặc biệt khó khăn thuộc Chương trình 135 do Trung ương đầu tư và 4 xã do tỉnh đầu tư. Cả tỉnh có trên 46.460 hộ nghèo, chiếm 22,56% tổng số hộ dân cư toàn tỉnh.
Hiện nay, ở Trà Vinh, trong số trên 46.460 hộ nghèo có 25.897 hộ không có đất và thiếu đất sản xuất, trong đó có trên 50% là hộ dân tộc Khmer. Sau khi có Chỉ thị 68 của Ban Bí thư Trung ương, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Trà Vinh đã ban hành chính sách về giải quyết đất đai, phát triển kinh tế hợp tác và xóa đói giảm nghèo trong vùng đồng bào dân tộc Khmer. Tiếp theo đó, Nghị quyết 06 ra đời về phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số tạo thêm động lực mới, góp phần có hiệu quả xóa đói giảm nghèo ở địa phương. Theo đó, ngoài những chương trình hỗ trợ vốn, giống và chuyển giao khoa học kỹ thuật trong nông nghiệp, tỉnh còn thành lập Ban dự án chuộc lại đất đai cầm cố với tổng nguồn vốn gần 1 tỷ đồng, giúp trên 1.000 hộ Khmer chuộc trên 500 ha đất sản xuất, vận động hơn 11.000 hộ khá, giàu giúp trên 1.400 hộ nghèo mượn trên 660 ha đất cùng hàng ngàn giạ lúa.
Trong 3 năm gần đây, Trà Vinh đã thực hiện dự án của Chính phủ hỗ trợ nhà ở cho 24.792 hộ nghèo, trong đó trên 80% là đồng bào dân tộc Khmer. Đồng thời tỉnh đã hỗ trợ xây dựng được 11.917 căn, với tổng kinh phí 80.123 triệu đồng (trong đó ngân sách Trung ương 56.556 triệu đồng, ngân sách tỉnh 6.610 triệu đồng, vốn vận động 16.957 triệu đồng), giúp cho 57.021 nhân khẩu ổn định cuộc sống, an tâm sản xuất, từng bước vươn lên thoát nghèo.
Hiện nay, Trà Vinh đang tiếp tục thực hiện hỗ trợ 11.000 con bò lai Sind sinh sản cho hơn 5.500 hộ nghèo dân tộc Khmer ở 42 xã khó khăn để chăn nuôi. Bình quân mỗi hộ được nhận 2 con bò trị giá khoảng 10 triệu đồng; chăn nuôi trong 5 năm (ba năm đầu được hỗ trợ lãi suất), sau khi thoát nghèo thì hoàn vốn lại cho Nhà nước. Ngoài ra, tỉnh còn được Chương trình 135 đầu tư gần 100 tỷ đồng để xây dựng trên 234 công trình hạ tầng cơ sở góp phần cải thiện và nâng cao đời sống của đồng bào.
Song song đó, tỉnh còn nhiều chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia đầu tư kinh doanh và sản xuất trên địa bàn, để vực dậy nền kinh tế địa phương và nâng dần tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ và xây dựng, qua đó, bình quân mỗi năm tạo việc làm cho 25.000 lao động.
Với chủ trương đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn gắn với xóa đói giảm nghèo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng căn cứ cách mạng và coi đó là mục tiêu và nhiệm vụ hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh nhà, những năm qua, Trà vinh đã thực hiện khá tốt chương trình “3 cây, 2 con”. Tỉnh đã chỉ đạo, sau cây lúa, cây bắp lai phải là cây đậu phộng, đồng thời mở rộng diện tích luân canh trên cây lúa, đất cát để nuôi con tôm sú, bò lai Sind hướng thịt, hướng sữa và đây chính là thế mạnh đột phá giúp nông dân thoát nghèo, vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất của mình. Việc chuyển hướng sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt đã thu được nhiều kết quả khả quan. Chỉ tính riêng năm 2003 sản lượng nuôi tôm sú đã đạt trên 7.500 tấn, tương đương 555 tỷ đồng, cao gấp 2 lần ngân sách thu toàn tỉnh. Hơn 1330 trang trại nuôi trồng thuỷ sản (có hơn 50% thu nhập từ 100 đến 500 triệu đồng mỗi năm) đã giải quyết công ăn việc làm cho hàng chục ngàn lao động có thu nhập cao. Với nỗ lực đó, Trà Vinh được đánh giá là tỉnh thực hiện tốt công tác xóa đói giảm nghèo (bình quân mỗi năm giảm 2% tỷ lệ hộ nghèo).
Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả khả quan, song Trà Vinh vẫn là một tỉnh nghèo, đời sống người dân vẫn còn gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí thấp, cơ sở hạ tầng còn hạn chế, công nghiệp dịch vụ nhỏ, chậm phát triển nên giải quyết việc làm cho người lao động đang là vấn đề bức xúc. Trước thực trạng đó, tỉnh đã phê duyệt nhiều chương trình phát triển kinh tế, trong đó quan tâm tới vấn đề thu hút đầu tư, đồng thời quy hoạch hệ thống dạy nghề, nâng cấp các trung tâm dạy nghề, dịch vụ việc làm để đào tạo nghề cho người lao động, đặc biệt là lao động nông thôn, với các ngành nghề xã hội đang có nhu cầu lớn như: điện, điện tử, cơ khí, hóa chất, may mặc, đan lát, nuôi trồng thuỷ hải sản... và các ngành nghề kỹ thuật công nghệ hiện đại. Đây cũng là cơ sở để chuyển dịch cơ cấu lao động nông nghiệp, đồng thời Trà Vinh còn thực hiện nhiều chương trình liên kết với các tỉnh như Bình Dương, Đồng Nai, thành phố Hồ Chí Minh nhằm cung cấp nguồn nhân lực cho các tỉnh này, đẩy mạnh công tác xuất khẩu lao động, góp phần xóa đói giảm nghèo bền vững.
Đặc biệt, xác định kinh tế thuỷ sản là tiềm năng sẵn có, sẽ tạo động lực mới, sức bật mới giúp địa phương rút ngắn khoảng cách tụt hậu, tỉnh đã chú trọng quy hoạch vùng nuôi, nhất là nuôi tôm thâm canh công nghiệp gắn với chế biến phục vụ xuất khẩu, giải quyết việc làm cho lao động nông thôn. Theo đó, từ nay đến năm 2010, Trà Vinh sẽ đầu tư 3.000 tỷ đồng cho phát triển kinh tế mũi nhọn này. Đây là một trong những bài toán có đáp số cho vấn đề giải quyết việc làm; cụ thể, mỗi năm giải quyết việc làm cho khoảng 30.000 lao động, giảm tỷ lệ thất nghiệp thành thị xuống còn 1,88% và nâng tỷ lệ sử dụng lao động ở nông thôn đạt 90%, giảm tỷ lệ hộ nghèo còn 13% vào cuối năm 2005.
Tác giả: Phan Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Lao động – TBXH
Nguồn: TC Lao động và Xã hội, số 249, ngày 31/10/2004, tr. 22 – 23.
********************************