Những năm gần đây, sự nghiệp phát triển nông nghiệp, nông thôn nước ta đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ. Sản lượng lương thực đạt hơn 35 triệu tấn/năm, từ nước phải nhập khẩu lương thực,Việt Nam trở thành quốc gia xuất khẩu gaọ lớn thứ 2 trên thế giới. Cơ sở hạ tầng, đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần nông thôn ngày càng được cải thiện, thiết bị cơ giới hiện đại được sử dụng trong sản xuất nông nghiệp ngày càng nhiều, cho hiệu quả cao hơn, nhưng an toàn lao động trong nông nghiệp vẫn là vấn đề đáng bàn.
Thực tế cho thấy, không dễ gì quản lý tốt và chính xác về an toàn vệ sinh lao động trong nông nghiệp Việt Nam. Do sản xuất nông nghiệp ở nước ta manh mún, ruộng ai nấy cày, nhà nào tự lo bảo vệ an toàn lao động cho nhà nấy. Xưa nay, người nông dân vẫn có quan niệm đơn giản về vấn đề an toàn, vệ sinh lao động. Vẫn còn không ít nông dân khi phun thuốc trừ sâu vẫn mặc nguyên áo quần sinh hoạt hằng ngày, phun ngược hướng gió, không đúng quy trình. Bởi, một phần do nông dân không biết sử dụng thuốc trừ sâu thế nào cho đúng, một phần do thiếu ý thức tự bảo vệ, do điều kiện kinh tế còn hạn chế...
Nông dân sản xuất phi nông nghiệp tại các làng nghề, cơ sở nghề hầu như cũng không được bảo đảm an toàn lao động theo luật định, bởi không có hợp đồng lao động hoặc có cũng thường thiếu điều khoản bảo hiểm an toàn lao động. Chuyện lao động bị thương tật, thậm chí thiệt mạng do máy móc, thiết bị không an toàn không phải là hiếm gặp ở các làng nghề, các cơ sở sản xuất thủ công quy mô nhỏ.
Theo thống kê chưa đầy đủ, cả nước hiện có khoảng 10 triệu hộ sản xuất nông nghiệp. Song, từ trước tới nay, chỉ có những thống kê cụ thể về tai nạn lao động trong các ngành sản xuất khác, còn với sản xuất nông nghiệp chỉ là ước tính. Trong sản xuất nông nghiệp, các vụ tai nạn “hữu hình” như các ngành khác không nhiều, nhưng qua năm tháng, tác động xấu của dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, các bệnh do môi trường lao động tác động xấu ... mới thể hiện rõ.
Đảng và Nhà nước luôn có những chính sách ưu tiên hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp, nông thôn với nhiều dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, đầu tư trang thiết bị, máy móc... nhằm cải thiện điều kiện lao động trong sản xuất nông nghiệp, trong đó có an toàn sản xuất. Tháng 6/2004, Chính phủ đã có Chỉ thị về việc tăng cường chỉ đạo và tổ chức thực hiện an toàn - vệ sinh lao động trong sản xuất nông nghiệp. Tại Chỉ thị này, Chính phủ khẳng định “tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp đối với lao động nông nghiệp đã xảy ra và gây nên những hậu quả nghiêm trọng”. Chính phủ cũng chỉ rõ nguyên nhân “Lao động trong nông nghiệp chưa được tuyên truyền hướng dẫn, huấn luyện kỹ về tiêu chuẩn, quy trình, quy phạm kỹ thuật và cá biện pháp phòng ngừa; các bộ, ngành, chính quyền các cấp, các tổ chức kinh doanh chưa làm hết trách nhiệm theo quy định của pháp luật”. Thực tế, các cơ quan hữu quan cũng ít quan tâm đến vấn đề này. Trong định hướng phát triển ngành nông nghiệp cả nước nói chung, của Hà nội nói riêng, phần nói về an toàn lao động hầu như không có.
Ngay sau khi có Chỉ thị của Chính phủ, ngày 9-7-2004, thành phố đã yêu cầu Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Lao động, Thương binh và Xã hội phối hợp với các ban, ngành chức năng, chính quyền địa phương triển khai thực hiện. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng thường xuyên chỉ đạo các doanh nghiệp thực hiện vệ sinh – an toàn thực phẩm. Các doanh nghiệp thuộc ngành, thực hiện khá tốt việc bảo đảm an toàn lao động cho VBCNV. Tuy nhiên, Sở cũng mới dừng lại ở việc quan tâm đến cán bộ, nhân viên trong ngành, còn với nông dân thì vẫn là “bài toán” chưa có lời giải. Theo Lãnh đạo sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, với quân số và kinh phí hiện tại, dù rất cố gắng cũng không thể nắm bắt, quản lý an toàn lao động cho từng hộ sản xuất nông nghiệp.
Như vậy, sự kết hợp chặt chẽ giữa các ban, ngành liên quan với chính quyền các cấp là điều cực kỳ cần thiết để giải quyết vấn đề nêu trên. Thật khó để trang bị dụng cụ bảo hộ cho mỗi nông dân, nhưng việc tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức cho họ về vấn đề này hoàn toàn có thể làm được. Những năm qua, ngành Nông nghiệp đã làm rất tốt việc tập huấn kỹ thuật sản xuất nông nghiệp cho nông dân và có thể kết hợp với việc cung cấp kiến thức về vệ sinh an toàn lao động cho nông dân trong những buổi tập huấn kỹ thuật.
Nguồn: Nguyễn Đức, Báo Hà Nội mới, ra ngày 30 tháng 12 năm 2004.
**************************