Giải quyết việc làm cho lao động có ý nghĩa chiến lược đối với bất kỳ quốc gia nào, bởi tình trạng lao động thất nghiệp, thiếu việc làm là nguồn gốc sâu xa của sự đói nghèo, gây nên tình trạng bất ổn về an ninh, chính trị, trật tự xã hội, đồng thời là tác nhân cho sự phát triển tệ nạn xã hội trong nền kinh tế thị trường.
Xác định rõ ý nghĩa đó và đứng trước thực trạng bức xúc về việc làm cho lao động, vấn đề giải quyết việc làm đã thu hút sự quan tâm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị xã hội và mọi người dân Nghệ An. Là một tỉnh có quy mô dân số và lao động đứng vào hàng thứ 4 của cả nước, bình quân mỗi năm số lao động đến tuổi bổ sung vào nguồn hơn 3 vạn người. Trong điều kiện kinh tế kém phát triển, chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm, khả năng thu hút đầu tư tạo việc làm tại chỗ mất cân đối với tốc độ bổ sung lao động vào nguồn, cho nên việc làm cho lao động đang là một áp lực lớn đối với địa phương. Bằng nỗ lực cao độ, trong 5 năm qua, Nghệ An đã giải quyết việc làm cho hơn 130.000 người, bình quân mỗi năm 26.000 người, ít hơn số lao động đến độ tuổi bổ sung vào nguồn hàng năm. Do đó, tỷ lệ lao động thất nghiệp khu vực thành thị đang nằm ở chỉ số 4,6%; tỷ lệ sử dụng thời gian lao động khu vực nông thôn mới đạt 76,6% và số lao động thiếu việc làm toàn tỉnh lên tới hơn 45 vạn người. Để giải quyết tốt việc làm cho người lao động và giảm thiểu tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm, hướng tới mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững, Nghệ An đang tập trung thúc đẩy thực hiện một số giải pháp sau:
- Tăng cường công tác tuyên truyền, tạo bước chuyển biến về nhận thức đối với lãnh đạo các cấp về trách nhiệm trong vấn đề học nghề, xuất khẩu lao động và giải quyết việc làm, thay đổi nhận thức về việc làm, từng bước loại bỏ ý thức “thích làm thày, không thích làm thợ”, chỉ muốn làm việc trong khu vực Nhà nước, phải coi tạo việc làm trước hết thuộc trách nhiệm của bản thân người lao động, không trông chờ, ỷ nại vào Nhà nước.
- Tiếp tục chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển nông nghiệp toàn diện, gắn xây dựng vùng chuyên canh cây nguyên liệu với công nghiệp chế biến; thúc đẩy tiến độ xây dựng và thu hút các nhà đầu tư vào các khu công nghiệp trên địa bàn; tạo bước đột phá trong phát triển tiểu thủ công nghiệp, làng nghề và các doanh nghiệp vừa và nhỏ ngoài quốc doanh; mở rộng các loại hình dịch vụ ở thành thị và nông thôn; tạo chuyển dịch cơ cấu lao động tại chỗ trên địa bàn vẫn là cơ bản trên cơ sở phát triển và đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế xã hội của tỉnh.
- Việc mở rộng và phát triển thị trường lao động cần được tiến hành một cách toàn diện trên cả địa bàn tỉnh, trong nước và nước ngoài. Nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị có chức năng dịch vụ cung ứng lao động trên địa bàn trong các thành phần kinh tế; tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với các đơn vị này để thực sự là cầu nối giữa cung và cầu lao động, là địa chỉ tin cậy để người lao động tìm được việc làm, người sử dụng lao động tuyển được lao động theo yêu cầu. Coi trọng việc khai thác thị trường lao động ngoài nước để hướng tới mục tiêu đưa được nhiều lao động của tỉnh đi làm việc tại nước ngoài, nếu làm tốt công tác xuất khẩu lao động, hàng năm toàn tỉnh có thể giải quyết được 7 – 8 ngàn người. Số lao động này khi trở về nước sẽ có điều kiện, tay nghề và tư duy mới để tự tìm và tạo việc làm cho bản thân, thậm chí cho cả nhiều người khác, đây là giải pháp giải quyết việc làm có tính bền vững. Để làm tốt công tác này cần tiếp tục chỉ đạo thực hiện đề án xuất khẩu lao động và một số chính sách đẩy mạnh xuất khẩu lao động đã được Uỷ ban nhân dân tỉnh phê duyệt và ban hành.
- Tập trung phát triển đào tạo nghề cho lao động, đây là một trong những yếu tố có tính chất quyết định đối với sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa của tỉnh, là cơ sở và điều kiện để tạo việc làm và tự tìm việc làm cho người lao động; đáp ứng yêu cầu cho sản xuất kinh doanh đặt ra, phù hợp với xu thế phát triển của khoa học, công nghệ. Công tác phát triển đào tạo nghề phải vừa tiến hành theo hướng mở rộng mạng lưới cơ sở dạy nghề; vừa nâng cao chất lượng dạy nghề, tập trung ưu tiên dạy nghề cho lao động nông thôn để góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động trong nông nghiệp nông thôn trên địa bàn; phấn đấu đến năm 2005, toàn tỉnh có tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 16,5% trong đó 4,5% đào tạo dài hạn, 12% qua đào tạo ngắn hạn.
- Lồng ghép các chương trình, dự án đầu tư phát triển kinh tế xã hội để hướng tới mục tiêu giải quyết việc làm, ưu tiên nguồn lực cho các địa bàn trọng điểm khu vực đô thị, vùng biển, vùng nông thôn thuần nông... bức xúc về việc làm. Nguồn Quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm và số kinh phí được trích ra từ ngân sách tỉnh hàng năm trước hết dành cho các hộ gia đình, người lao động tự đầu tư tạo việc làm, các cơ sở sản xuất kinh doanh ngoài quốc doanh thu hút được nhiều lao động vào việc làm.
Tác giả: Nguyễn Đăng Dương, Trưởng phòng Lao động - Tiền lương - Tiền công
Nguồn: TC Lao động và Xã hội, số 249, ngày 31/10/2004, tr. 7.