Để tiến tới xây dựng thương hiệu trái cây, các trang trại và hộ gia đình trồng cây ăn quả ở Đông Nam bộ hiện đang chú trọng áp dụng các biện pháp kỹ thuật vŕo sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng và giảm giá thành sản phẩm, nhằm tăng tính cạnh tranh của mặt hàng này.
Triển vọng lớn
Miền Đông Nam bộ có điều kiện tự nhięn và kinh tế xã hội khá thuận lợi cho việc phát triển vườn cây ăn quả chất lượng cao. Một trong những thuận lợi lớn của khu vực này là địa hình cao ráo, ít bị mưa lũ so với các khu vực trồng cây ăn quả ở miền Tây Nam bộ. Trong nhiều năm qua, Viện Nghięn cứu Cây ăn quả miền Nam (SOFRI), Trung tâm Nghiên cứu cây ăn quả miền Đông Nam bộ (SEFRC) vŕ nhiều cơ quan trong vùng đã cùng các trang trại, hộ gia đình nông dân phát triển trồng các giống cây ăn quả có năng suất, chất lượng cao; xử lý kỹ thuật ra hoa nghịch vụ, chủ động "né můa" thu hoạch trái cây vào thời kỳ cao điểm ở miền Tây Nam bộ. Một yếu tố quan trọng là nguồn nước ở khu vực này đủ khả năng đáp ứng nhu cầu tưới cho cây ăn quả vào mùa khô; cơ sở hạ tầng phát triển, thuận lợi cho công nghiệp hóa các khâu sản xuất và chế biến, lưu thông phân phối. Trong khu vực cũng đă xuất hiện nhiều nhŕ máy chế biến trái cây phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu.
Tính đến nay, diện tích trồng cây ăn quả khu vực miền Đông Nam bộ có hơn 120.000 ha với các chủng loại trái cây đa dạng vŕ phong phú. Trong đó có hơn 30.000 ha nhăn, 20.000 ha xoài, 12.000 ha chuối, 14.000 ha chôm chôm, 10.000 ha sầu riêng, 10.000 ha mãng cầu, 5.000 ha cam quýt, 2400 ha mít, 1.700 ha bưởi, 800ha măng cụt... Đây lŕ những loại trái cây có giá trị được hěnh thành trong các vườn hộ gia đình và các trang trại sản xuất trái cây có qui mô lớn. Để phát triển cây ăn quả bền vững vŕ đạt hiệu quả kinh tế cao, hiện nay các nhŕ vườn đang tập trung đầu tư chuyển đổi cơ cấu giống, cải tạo hoặc phá bỏ các vườn cây giŕ cỗi năng suất, chất lượng thấp sang trồng các loại cây ăn quả có năng suất cao. Nhěn chung, các chủ nhà vườn ở khu vực này đã bắt đầu chú trọng đến các biện pháp kỹ thuật chọn giống, thiết kế vườn, chăm sóc, quản lý dịch hại vŕ thu hoạch...nhằm nâng cao năng suất, chất lượng trái cây trong quá trěnh canh tác đến thu hoạch quả.
Cần tiếp cận nhanh công nghệ mới
Theo Viện nghiên cứu Cây ăn quả miền Nam, chất lượng ngon, mẫu mã đẹp, đồng đều vŕ đảm bảo số lượng là những tiêu chí giúp cho việc xây dựng và phát triển thương hiệu trái cây. Để đạt được các tięu chí tối thiểu như trên, việc tiếp cận, ứng dụng các tiến bộ về giống, kỹ thuật canh tác và phòng trừ sâu bệnh hại là cần thiết. Trong vòng 10 năm gần đây, Viện Nghięn cứu cây ăn quả miền Nam và Trung tâm Nghiên cứu cây ăn quả miền Đông Nam bộ vŕ một số cơ quan khác đă và đang tiếp tục nghiên cứu chọn lọc, phóng thích và giới thiệu các giống cây ăn quả tốt cho khu vực như các dòng cây sầu riêng, chôm chôm, mít, xoài nhãn, bưởi, dứa, măng cụt, quýt, cam, thanh long, vú sữa...; hướng dẫn kỹ thuật kéo dài thời gian thu hoạch, rải vụ; ứng dụng kỹ thuật chuyển đổi giống nhanh để chuyển đổi giống tốt từ những vườn đă thiết lập; sử dụng giống ghép khỏe để cải thiện giống của cây và cuối cùng là sử dụng giống cây trồng sạch bệnh. Xu hướng hiện nay là áp dụng kỹ thuật tỉa cành, tạo tán thấp, bón phân, cấp thoát nước, làm vệ sinh đồng ruộng theo qui trình thâm canh chăm sóc từng loại cây trồng; đặc biệt nhiều trang trại và hộ gia đěnh trồng cây ăn quả đă chú trọng bón phân hữu cơ bồi bổ cho đất. Các nhŕ khoa học cůng các nhà vườn đang tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng kỹ thuật điều chỉnh ra hoa trái vụ; sản xuất trái cây theo hướng an toàn và bền vững; tỉa thưa và bao quả tránh sâu bệnh hại và giữ màu tự nhiên cho quả... Ngoài ra, các trang trại, hộ gia đình đầu tư khai thác nguồn nước tưới nâng cao hiệu quả kinh tế vườn cây ăn trái. Theo Viện nghięn cứu Cây ăn quả miền Đông Nam bộ, để thương hiệu trái cây Việt Nam phát triển bền vững, đủ sức vươn lęn cạnh tranh trong khu vực và quốc tế, trước hết các nhà khoa học, các nông gia cần chú trọng quản lý tiền thu hoạch, tức là phải đưa nhanh các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất để nâng cao năng suất, chất lượng vŕ giảm giá thành sản phẩm trái cây.
Nguồn: Bản tin Sản xuất & Thị trường, Số 29/2004, tr. 6 - 7