10 sự kiện đáng chú ý trong lĩnh vực bảo vệ môi trường năm 2009 của Việt Nam do VnMedia bình chọn.

1. Công bố chính thức Kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng của Việt Nam

Tháng 8/2009, Bộ Tài Nguyên và Môi trường đã công bố nội dung 3 kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng của Việt Nam. Đây là cơ sở ban đầu để các Bộ ngành, địa phương xây dựng các giải pháp ứng phó với BĐKH tại Việt Nam. Ba kịch bản biến đổi khí hậu tại Việt Nam được xây dựng dựa trên ba kịch bản phát thải, đó là phát thải thấp, phát thải trung bình và phát thải cao. Theo đó, vào giữa thế kỷ 21, mực nước biển có thể dâng thêm lần lượt là 28 - 30 - 33cm và đến cuối thế kỷ 21, mực nước biển dâng thêm từ 65 -75 - 100 cm so với thời kỳ 1980 - 1999.
Dựa trên các kịch bản nước biển dâng, bản đồ ngập cũng đã được xây dựng, bước đầu là cho khu vực TP.Hồ Chí Minh và khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Để ứng phó với tương lai, dựa vào các kịch bản, các địa phương sẽ tự xây dựng kế hoạch hành động cho phù hợp, trong đó có việc rút ra các kinh nghiệm từ thực tiễn của nhiều nước trên thế giới.

2. Thử nghiệm thành công và quyết định nạo vét bùn toàn bộ hồ Hoàn Kiếm

Hồ Hoàn Kiếm, trái tim của Hà Nội không những có ý nghĩa lịch sử mà còn có ý rất lớn đối với tâm linh của người dân Thủ đô và người dân cả nước. Tuy nhiên, trải qua hàng trăm năm, giờ đây môi trường nước của Hồ Hoàn Kiếm đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Trước tình trạng đó, thành phố Hà Nội cùng các chuyên gia đã họp bàn và đưa ra rất nhiều giải pháp nhằm làm sạch nước Hồ. Tháng 11/2009, Hà Nội quyết định chọn thử nghiệm công nghệ của Đức, đó là hút bùn, ép tách nước và ép khô bùn. Quá trình thử nghiệm đã cho kết quả hết sức khả quan, không hề làm thay đổi môi trường nước và đặc biệt không làm ảnh hưởng đến sức khỏe của “cụ rùa”. Trước thành công đó, UBND TP Hà Nội đã quyết định sẽ áp dụng công nghệ này để tiến hành nạo vét bùn toàn bộ hồ Hoàn Kiếm. Công việc dự kiến sẽ tiến hành sau Tết Nguyên Đán.

3. Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược Quốc gia về Quản lý tổng hợp chất thải rắn

Phấn đấu tới năm 2050, tất cả các loại chất thải rắn phát sinh đều được thu gom, tái sử dụng, tái chế và xử lý triệt để bằng những công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường và hạn chế khối lượng chất thải rắn phải chôn lấp đến mức thấp nhất. Đó là nội dung chính trong Chiến lược Quốc gia về Quản lý tổng hợp chất thải rắn đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2050, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 17/12/2009.

Theo đó, quản lý chất thải rắn phải được thực hiện theo phương thức tổng hợp và đáp ứng theo nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền". Các tổ chức, cá nhân phát sinh chất thải, gây ô nhiễm, suy thoái môi trường có trách nhiệm đóng góp kinh phí, khắc phục, bồi thường thiệt hại…

4. Luật đa dạng sinh học chính thức đi vào cuộc sống

Việt Nam được biết đến như một trung tâm đa dạng sinh học (ĐDSH) của thế giới, với các hệ sinh thái tự nhiên, loài và nguồn gen phong phú, đa dạng. Tuy nhiên ĐDSH ở nước ta hiện đang suy thoái nhanh, với sự thu hẹp về diện tích của khu có ĐDSH cao, sự suy giảm và thất thoát số loài, số lượng cá thể và nguồn gen hoang dã. Một trong những nguyên nhân của hiện trạng này được cho là do Việt Nam chưa có một bộ luật thống nhất và hệ thống để bảo vệ ĐDSH. Luật ĐDSH ra đời và chính thức có hiệu lực vào ngày 01/07/2009 được kỳ vọng sẽ lấp đầy khoảng trống này. Bộ luật gồm 8 chương, 78 điều đã quy định thống nhất về các thuật ngữ liên quan đến ĐDSH, đưa ra các quy định liên quan tới các khu bảo tồn thiên nhiên, về quy hoạch bảo tồn ĐDSH, tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích, kiểm soát sinh vật ngoại lai xâm hại, quản lý rủi ro của sinh vật biến đổi gen với ĐDSH, tài chính cho bảo tồn và phát triển bền vững ĐDSH…

5. Đoàn thám hiểm của Việt Nam tới Nam cực

Ngày 14/11, đoàn Việt Nam tới Ushuaia (Achentina) để tập trung và tập huấn, sau đó đã lên con tàu Clipper Adventurer tới Nam Cực, tham gia Chuyến thám hiểm Hiệp ước Quốc tế về Nam cực vào ngày 18/11. Chuyến thám hiểm lần này có mục tiêu kêu gọi các hành động khẩn cấp nhằm giảm thiểu biến đổi khí hậu.

Cùng với các hoạt động thám hiểm tại Nam Cực, đoàn đã gửi một thông điệp mạnh mẽ tới các lãnh đạo thế giới trước thềm hội nghị Thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc tại Copenhagen, kêu gọi sự hợp tác toàn cầu trong việc tìm ra giải pháp đối phó với cuộc khủng hoảng môi trường mà trái đất đang đối mặt. Các thành viên Việt Nam an toàn trở về, mang theo một thông điệp chung: Kêu gọi công dân Việt Nam gìn giữ và bảo vệ môi trường, tìm ra giải pháp ngăn chặn tình trạng thay đổi khí hậu toàn cầu.

6. Kết thúc Hội nghị COP 15 không được như mong muốn

Ngày 7/12, Hội nghị thượng đỉnh Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 15 đã khai mạc tại thủ đô Copenhagen, Đan Mạch với mục tiêu chính là tăng cường mọi nỗ lực, dàn xếp mọi khác biệt để đi đến một thỏa thuận quan trọng trong cuộc đấu tranh chống biến đổi khí hậu toàn cầu. Gần 100 nguyên thủ của 192 nước thuộc Liên Hợp Quốc đã tham gia Hội nghị này, trong đó có Tổng thống Mỹ Barack Obama và Thủ tướng Trung Quốc Ông Gia Bảo.

Tuy nhiên, hội nghị đã gần như thất bại khi chỉ đạt được một thỏa thuận chính trị, không mang tính ràng buộc pháp lý, được gọi là "Hiệp ước Copenhagen" (Copenhagen Accord) do một nhóm nước trong đó có Hoa Kỳ và Trung Quốc đưa ra, nhằm đối phó với tình trạng ấm lên của Trái Đất. Theo đó, các nước phát triển đã cam kết khoản hỗ trợ 30 tỉ USD cho các nước nghèo ứng phó BĐKH từ nay đến 2012 và 100 tỉ hàng năm sau 2020. Cũng tại hội nghị này, các tổ chức quốc tế khẳng định, dù kết quả của Hội nghị như thế nào thì Việt Nam vẫn là ưu tiên số 1 để chọn hỗ trợ, đầu tư.

7. Năm 2009 là năm nóng nhất trong hơn một thế kỷ qua
Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) ngày 8/12 công bố một báo cáo, trong đó khẳng định năm 2009 là một trong mười năm nóng nhất kể từ năm 1850.

WMO thậm chí còn cho rằng năm nay rất có thể là năm nóng nhất trong suốt quá trình các nhà khoa học tiến hành nghiên cứu sự biến đổi khí hậu tại phần lớn các khu vực ở Nam Á và Trung Phi. Báo cáo của WMO cho biết nhiệt độ trung bình cuối tháng 10 vừa qua cao hơn từ 0,11-0,440 so với nhiệt độ trung bình giai đoạn 1961-1990. Nhiệt độ trung bình tăng lên được ghi nhận tại đa phần các khu vực trên hành tinh, ngoại trừ Hoa Kỳ và Canada. Báo cáo cũng nhấn mạnh hiện tượng diện tích mặt băng vĩnh cửu ở Bắc cực trong 30 năm qua đã giảm đáng kể do hiện tượng khí hậu nóng lên, đặc biệt là vào mùa tan băng. Năm nay, diện tích mặt băng đo được bằng vệ tinh tại Bắc cực chỉ còn 5,10 triệu km0, một trong ba mức thấp nhất đo được trong thời gian kể từ năm 1979. Tại Việt Nam, trong mùa hè vừa qua, nhiệt độ ngoài trời tại miền Bắc đã có lúc lên tới 41 - 420C.

8. Nước sông Hồng cạn nhất trong hơn 100 năm qua

Từ tháng 11 đến nay, mực nước sông Hồng tại Hà Nội đã xuống mức thấp kỷ lục trong vòng 107 năm qua, với mức nước thấp nhất đo được là 0,76m lúc 1h sáng 18/11. Trên hầu hết các phương tiện thông tin đại chúng, hình ảnh “sông Hồng trơ đáy” đã được đưa lên như một minh chứng rõ nét nhất của hiện tượng biến đổi khí hậu, báo động tình trạng hạn hán nghiêm trọng sẽ diễn ra vào năm tới.

9. Scandan Vedan được trao giải “Sản phẩm vì sức khỏe cộng đồng”

Ngày 11/10/2009, Vedan được Ban tổ chức Chương trình tuyên dương "Doanh nghiệp ứng dụng hệ thống quản lý chất lượng xuất sắc năm 2009" trao Giấy chứng nhận "Top 100 sản phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng" cho 3 sản phẩm là Bột ngọt Vedan, Vedan hạt nêm thịt heo, Tinh bột biến đổi. Sự kiện này có thể nói là hết sức “phản cảm”, bởi Vedan đang được cho là nguyên nhân chính “giết” sông Thị Vải, và vụ kiện của nông dân đối với doanh nghiệp này hiện vẫn chưa có hồi kết. Trước phản ứng dữ dội của báo chí và dư luận, Bộ Y tế đã có quyết định tạm đình chỉ công việc với ông Hoàng Thủy Tiến, Cục phó Cục an toàn vệ sinh thực phẩm để giải trình vụ việc. Vedan sau đó cũng đã chính thức trả lại giấy chứng nhận. Cuối cũng, một nhân viên văn thư đánh máy của Trung tâm Tư vấn và Phát triển Thương hiệu Chất lượng TP.Hồ Chí Minh (NATUSI – đơn vị tổ chức trao giải) đã bị buộc thôi việc vì nhầm lẫn viết tên VEDAN vào danh sách được giải thưởng''.

10. Hà Nội được trao danh hiệu “Đô thị sạch”

Ngày 8/11, UBND TP Hà Nội, Hiệp hội các Đô thị Việt Nam, Hội Quy hoạch và phát triển đô thị, Bộ Xây dựng đã đồng tổ chức buổi lễ kỷ niệm Ngày đô thị Việt Nam. Nhân dịp này, Hiệp hội các Đô Thị Việt Nam đã trao danh hiệu “Đô thị sạch năm 2009” cho 10 đô thị, trong đó có Hà Nội. Đây lẽ ra phải là một vinh dự đối với người Hà Nội, tuy nhiên, rất nhiều ý kiến lại cho rằng, Hà Nội chưa thể được gọi là đô thị sạch bởi thành phố còn quá nhiều vấn đề về Môi trường chưa được giải quyết. Theo ông Nguyễn Ninh Thực, Phó tổng thư ký Hiệp hội các đô thị Việt Nam - đơn vị đã tổ chức bình chọn và trao danh hiệu trên cho biết, Ban tổ chức đã không đưa các tiêu chí như nước thải, khí thải, khói bụi… vào làm tiêu chí bình chọn “thành phố sạch”

Nguồn: Cục quản lý tài nguyên nước,12/2009)