Theo một nghiên cứu mới đây, ô nhiễm không khí ở Trung Quốc đang làm giảm 23% lượng mưa trong suốt 50 năm qua.
Nguyên nhân là do các hạt trong không khí bị ô nhiễm khiến cho các giọt nước được hình thành có kích thước nhỏ hơn và những giọt này khó tích tụ thành các đám mây mưa. Hậu quả là không khí ô nhiễm có thể cản trở việc trồng cây lương thực.

Đây là nghiên cứu đầu tiên về mối liên hệ giữa ô nhiễm với biến đổi khí hậu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nông nghiệp.

Trong vòng nửa thế kỷ qua, hàng năm khu vực đông nam Trung Quốc tổng lượng mưa đã gia tăng. Ở một nửa lãnh thổ phía Bắc, lượng mưa lại giảm đi và hạn hán nhiều hơn. Nguồn nước do mưa để duy trì mùa màng đang giảm ở khắp nơi. Nhiều tài liệu tin cậy cho thấy ô nhiễm đã tăng đột ngột ở Trung Quốc trong 5-6 thập kỷ qua. Đó là hậu quả của việc đốt nhiên liệu của số dân đang tăng hơn gấp đôi.
Không khí bị ô nhiễm bao gồm các hạt nhỏ, không thể nhìn thấy ở dạng khí, nước và các chất được gọi là sol khí. Các sol khí này sinh ra từ các quá trình tự nhiên và do con người tạo ra được xem như là thành phần tạo nên các mô hình về lượng mưa.

Trong nghiên cứu mới đây, các nhà nghiên cứu đã đưa ra xu thế về lượng mưa từ 1956 đến 2005 ở miền đông Trung Quốc. Cả khu vực phía bắc và phía nam của miền Đông Trung Quốc đều có số ngày mưa ít hơn, lượng mưa đạt 10mm/ngày hoặc thấp hơn vào cuối thời gian nghiên cứu. Miền Nam có số ngày mưa giảm 8,1 ngày/thập kỷ, miền bắc giảm 6,9 ngày/thập kỷ. Tuy nhiên, miền Bắc vẫn luôn là vùng khô hạn vì thế số ngày mưa ở khu vực này giảm đến 25% so với 21% của miền Nam. Có thể thấy lượng mưa giảm đáng kể ở hầu hết các trạm quan trắc khí tượng.

Để tìm ra nguyên nhân lượng mưa giảm, nhóm nghiên cứu đã đánh giá lượng nước chứa trong khí quyển và những nơi hơi nước di chuyển đến. Lượng nước trong không khí ở hầu hết các vùng ở miền đông Trung Quốc đều không có sự thay đổi lớn, mặc dù mưa giảm. Hơn nữa, ở những nơi hơi nước di chuyển đến không thường xuyên có mưa phùn. Giả thuyết đưa ra là những thay đổi trong quá trình hơi nước di chuyển trên diện rộng sẽ không làm giảm lượng mưa.

Những hạt mây được hình thành xung quanh các sol khí, vì vậy, nhóm nghiên cứu đã xác định được mật độ của các hạt này trên phạm vi cả nước. Các chuyên gia nhận thấy mật độ này cao hơn khi có mặt các sol khí. Càng nhiều hạt nghĩa là các hạt mây càng nhỏ. Kết quả trên cho thấy các sol khí tạo nên các hạt nước nhỏ hơn và từ đó khó có thể tạo ra các đám mây mưa.

Nhóm nghiên cứu đã kiểm tra quá trình trên bằng các mô hình máy tính về không khí sạch, ô nhiễm ở mức trung bình và ô nhiễm nặng. Trong điều kiện ô nhiễm nặng, mưa sẽ ít hơn so với điều kiện không khí sạch.

Khảo sát về mây và mưa cho thấy các hạt mưa trong điều kiện không khí ô nhiễm có kích thước nhỏ hơn 50% so với các hạt có trong không khí sạch. Kích thước hạt nhỏ ngăn cản sự hình thành mây mưa.

Nguồn: LiveScience, 8/2009