Hiện nay, việc tìm kiếm nguồn nhiên liệu thay thế dầu mỏ đang là vấn đề nóng của Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung. Ngày 20/11/2007, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 177/2007/QĐ-TTg phê duyệt “Đề án phát triển nhiên liệu sinh học đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2025”, định hướng kịp thời trong việc tìm kiếm và sử dụng nguồn năng lượng sạch mới trong tương lai ở nước ta. Tuy nhiên sau gần 2 năm thực hiện đề án, vấn đề nguyên liệu sinh học vẫn gặp không ít khó khăn.

Một nhu cầu bức thiết

Nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm xăng dầu ở Việt Nam là rất lớn với mức tăng trung bình từ 7-9%/năm. Theo thống kê, năm 2006 Việt Nam nhập 13,2 triệu tấn xăng dầu các loại, năm 2007 nhập 14 triệu tấn. Ước tính đến năm 2010 cần 16,5 triệu tấn xăng dầu các loại để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước. Tuy nhiên, theo các chuyên gia năng lượng thì lượng dầu mỏ dự trữ đang có nguy cơ cạn kiệt do khai thác quá mức. Vì vậy, việc tìm kiếm nguồn nhiên liệu mới thay thế như nhiên liệu sinh học, phi sinh học-nguồn năng lượng tái tạo (năng lượng gió, năng lượng mặt trời, thủy triều, sóng, địa nhiệ,v.v.….) là cần thiết.

Mục tiêu của “Đề án phát triển nhiên liệu sinh học đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2025” do Bộ Công thương soạn thảo là đến năm 2010 sản xuất thử nghiệm và sử dụng nhiên liệu sinh học quy mô 100.000 tấn E5(95% xăng từ dầu mỏ truyền thống với 5% cồn ethanol) và 50.000 tấn B5 (95% xăng từ dầu mỏ truyền thống với 5% diesel sinh học), đáp ứng 0,4% nhu cầu xăng dầu của cả nước. Đến năm 2015, sản lượng ethanol và dầu thực vật đạt sản lượng 250.000 tấn, đáp ứng 1% nhu cầu xăng dầu cả nước. Năm 2025, mục tiêu là chế biến pha trộn xăng E5 và dầu diesel B5 và đưa vào hoạt động các cơ sở pha chế công suất 100.000 tấn E5/năm và 50.000 tấn B5/năm.

Ưu tiên số một:

Hiện nay, Việt Nam đang sử dụng hai loại cây trồng để phục vụ nghiên cứu và sản xuất năng lượng sạch và cải thiện môi trường là cây dầu mè (Jatropha curcas) và cây cao lương ngọt.

Theo GS.TSKH. Trần Duy Quý, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, nước ta đã đáp ứng được điều kiện để phát triển cây dầu mè. Sau khi trồng 6-12 tháng, cây cho quả. Hạt của cây này được ép dầu dùng thẳng cho động cơ diesel mà không cần qua chế biến, hoặc có thể pha chung diesel từ dầu mỏ với tỉ lệ 0,5-20%. Trung bình, cây cho năng suất từ 3-12 tấn hạt/ha, hàm lượng dầu của hạt đạt 35-40%. Nếu chiết ép tốt, 3-3,5kg hạt dầu mè có thể tạo ra 1lít dầu thô Bio-diesel. Đặc biệt cây dầu mè có khả năng chịu hạn cao, có thể trồng ở vùng cằn cỗi, đất cát ven biển, có khả năng chống xói mòn và tuổi thọ cây từ 30-50 năm.

Cây cao lương ngọt là loại cây ra bông lấy hạt có thể sử dụng làm lương thực, thức ăn gia súc. Đặc biệt , thân cây cao lương ngọt có thể ép lấy đường, nấu rượu thu cồn (đường trong thân tạo ra 80% lượng cồn), chế biến làm nhiên liệu sinh học. Năng suất cây này đạt 32 tấn thân lá và 3 tấn hạt/ha, có thể đem lại 3000-4000 lit ethanol.
Cần có một chiến lược cụ thể

Vấn đề khó khăn nhất trong việc phát triển cây nhiên liệu sinh học là giống và cơ chế chính sách. Nhà nước cần đầu tư nhiều hơn nữa kinh phí cho các viện nghiên cứu để chọn tạo ra những giống có chất lượng tốt. Ngoài ra, cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho doanh nghiệp dám mạnh dạn đầu tư nghiên cứu và sản xuất nhiên liệu sinh học.
Theo Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT), cần phải chọn trồng những cây nhiên liệu sinh học không ảnh hưởng đến diện tích trồng cây lương thực, trồng ở đất xấu và đan xen được các loại cây nguyên liệu khác. Các nhà máy phải phối hợp với chính quyền địa phương xây dựng vùng nguyên liệu, bao tiêu sản phẩm đầu ra cho nông dân, tránh tình trạng cấy trồng xong không có nơi tiêu thụ.

Nguồn : KH&PT, 10-16/9/2009