Các nhà khoa học cho biết, họ có thể dễ dàng xóa đi những hoài nghi về vấn đề ‘than sạch’ - giấc mơ về khai thác loại nhiên liệu rẻ và dồi dào, gây nguy hại cho môi trường.
Trong thập kỷ này, Trung Quốc, Ấn Độ và các nước khác đã gia tăng đốt than để sản xuất điện để phát triển và hạn chế sự phụ thuộc vào dầu nhập khẩu đắt đỏ. Cách làm này đã làm tăng phát thải CO2, khí thải gây bẫy nhiệt của nhiên liệu bẩn có giá trị năng lượng thấp.
Ngành công nghiệp than đã có một cuộc vận động lớn, nhằm thuyết phục hỗ trợ tài chính và đổi mới đối với chương trình “than sạch”. Thuật ngữ ‘than sạch’ liên quan đến nhiều công nghệ, trong đó nổi bật nhất là công nghệ thu và lưu giữ cácbon (CCS).
Với CCS, các nhà máy điện vẫn có thể đốt than nhưng sẽ tách CO2 tại nguồn trước khi bơm xuống các tầng ở dưới đất như các mỏ khí và dầu không còn sử dụng.
CO2 có thể được lưu giữ vô thời hạn ở dưới các lòng đất hơn là thải ra khí quyển và làm tăng hiệu ứng nhà kính. CCS đã nổi lên trong Chương trình nghị sự trong vài năm qua ở Hoa Kỳ, Ôxtrâylia và các nhà sản xuất than lớn đang nỗ lực giải quyết các phát thải nhà kính, hiện nay vẫn muốn sử dụng nguồn năng lượng bản địa lớn nhất này.
Các nhà sinh thái và địa chất đã lên tiếng cảnh báo, không gì đảm bảo cho những buồng lưu giữ CO2 không bị rò rỉ một lỗ thủng sẽ làm phát tán CO2 do hoạt động của con người sẽ làm tăng nóng lên toàn cầu.
Nghiên cứu công bố trên Tạp chí Nature của nhóm nghiên cứu người Anh hướng vào giải quyết vấn đề này. Cho đến nay, những nỗ lực nhằm kiểm tra vấn đề rò rỉ vẫn hạn chế trong các mô phỏng máy tính và một số nghiên cứu thử nghiệm quy mô nhỏ ở biển Bắc và Hoa Kỳ.
Nhóm các nhà khoa học Anh đã nghiên cứu các dấu hiệu hóa học của các mỏ dầu ở Bắc Mỹ, Trung Quốc và châu Âu rất giàu CO2 tự nhiên. Nhóm nghiên cứu xem xét 9 mỏ CO2 có niên đại từ 10.000- 42 triệu năm, đã lưu giữ CO2 trong một thời gian dài mà không có dấu hiệu rò rỉ.
Về cơ bản, nếu lưu giữ ở vị trí hợp lý, CO2 sẽ được giữ lại ở đó trong một khoảng thời gian. Cách thu CO2 đơn giản nhất là trong nước ngầm. Các nhà nghiên cứu đã xem xét tỷ lệ các chất đồng vị của CO2 và nhóm chất khí đồng vị quý hiếm trong đó có heli. Có những dấu hiệu cho thấy CO2 có nhiều khả năng hòa tan trong nước ngầm, giống các bọt nước khoáng sủi tăm không rò rỉ lên bề mặt. Nhóm nghiên cứu cho rằng chỉ một lượng nhỏ, khoảng gần 18% CO2 phản ứng với các hạt khoáng trong đá để tạo lớp cácbônát mới trong các buồng chứa. Đây cũng là phương pháp lý thuyết để cô lập CO, đây là tín hiệu tích cực cho vấn đề than sạch.
Bất kỳ vị trí tiềm năng nào cũng phải được xem xét về mặt địa chất bền vững và đảm bảo nước ngầm không rò rỉ lên bề mặt. Các mỏ khí và dầu cũ mà không có bằng chứng thoát lên trên bề mặt hoặc nước lẫn dầu tràn lên bề mặt là ứng cử viên tốt cho công việc lưu giữ. Vấn đề khác phía sau CCS là chi phí xử lý CO2 và bơm chúng xuống các buồng ngầm phù hợp. Những ý kiến chỉ trích cho rằng chi phí có thể cao hơn so với chuyển sang sử dụng kết hợp năng lượng mặt trời, gió, pin nhiên liệu và các nguồn năng lượng tái tạo khác, như vậy có thể đồng thời giải quyết các vấn đề về năng lượng hóa thạch và tất cả các vấn đề khác.
Nguồn: Planet Earth, 4/2009