Vấn đề hạn chế sử dụng túi nilông đã được giới chuyên gia môi trường và một số tổ chức ở Việt Nam đặt ra từ vài năm gần đây. Đến nay đã có một số giải pháp thiết thực ở Tp.HCM và Hà Nội.

Thay thế bằng túi nilông sử dụng nhiều lần

Theo Giám đốc Quỹ Tái chế chất thải Tp.HCM, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sử dụng quá mức túi nilông là do thói quen và chưa nhận thức đầy đủ về tác hại của túi nilông. Do đó, kế hoạch thực hiện giảm thiểu sử dụng túi nilông mà Sở Tài nguyên &Môi trường vừa trình UBND TP có mục tiêu định hướng rất rõ: người bán lẻ và người tiêu dùng cần giảm sử dụng loại túi xốp dùng một lần vốn rất phổ biến tại các chợ, trung tâm thương mại, siêu thị. Nếu chuyển từ túi nilông sử dụng một lần sang các loại túi dễ phân hủy dùng một lần khác thì hiệu quả không đáng kể, nhưng nếu chuyển sang các loại túi sử dụng nhiều lần thì chắc chắn sẽ có tác dụng tiết kiệm tài nguyên, năng lượng và hạn chế hệ lụy về môi trường.

Phụ trách truyền thông của Metro Cash & Carry Việt Nam cho biết, từ tháng 9/2007 đến nay, các loại túi sử dụng nhiều lần đưa vào thay thế túi nilông sử dụng một lần đã được khách hàng chấp nhận. Các siêu thị của hệ thống Co-op Mart tuy chưa chuyển sang túi sử dụng nhiều lần nhưng cũng đã có hẳn chương trình vận động nhân viên và khách hàng sử dụng tiết kiệm túi nilông với khẩu hiệu “Tiết kiệm bao bì là bảo vệ môi trường”.

Tại Hà Nội, một sản phẩm mang tên túi sinh thái đã được “chào hàng” với mục đích thay đổi dần thói quen sử dụng túi nilông trong cuộc sống hằng ngày. Túi sinh thái không dùng để bán, mà chỉ được coi là sản phẩm trao đổi thu lại giấy vụn từ khối văn phòng nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường. Những túi này được làm từ chất liệu rất thân thiện với môi trường như vải đay, gai..., không sử dụng thuốc tẩy trắng hay hoá chất tạo màu và có thể tái sử dụng nhiều lần. Đây cũng là sản phẩm đa năng, có thể dùng đi học, đi làm, mua sắm... đặc biệt sau vài lần sử dụng có thể giặt ủi lại.

Bắt đầu từ tháng 1-2009, Go Green tiếp cận với cộng đồng, hàng trăm văn phòng đã tự nguyện đăng ký sau khi nhận được thông tin từ chiến dịch túi sinh thái. Hàng loạt công ty như Toyota VN, IBM VN, Elcom, Hải Lâm, Nhật Việt và các cơ quan trực thuộc Bộ Tài nguyên - môi trường đã khuyến khích cán bộ văn phòng sử dụng loại túi này. Với mức quy đổi 5kg giấy vụn đổi một túi sinh thái, Go Green đã phát ra hơn 300 túi và sản phẩm này đã có mặt tại 35 văn phòng, công ty.

Giai đoạn 1 của chiến dịch túi sinh thái chỉ hướng tới giới cán bộ khối văn phòng, công ty, nhưng bắt đầu từ giai đoạn 2 sẽ thực hiện mở rộng cả đối tượng sử dụng túi và khu vực cung cấp túi. Giai đoạn 2 của chiến dịch túi sinh thái (bắt đầu từ cuối tháng 3/2009), sản phẩm này sẽ được cải tiến thành túi đa năng với nhiều chất liệu, kiểu dáng đa dạng, người sử dụng có thể thoải mái lựa chọn...Trên mỗi túi sẽ được in, thêu kèm theo những thông điệp ngắn: “I am eco” (tôi là sản phẩm sinh thái), “I am not nylon” (tôi không phải túi nilông) và nhiều hình thù khác nhau. Việc cải tiến này góp phần tạo tâm lý thoải mái, vui vẻ cho người sử dụng, chứng minh rằng họ là người tiêu dùng hiện đại, thân thiện với môi trường.
Sẽ có 50.000 túi sinh thái được tung vào hệ thống các siêu thị Big C, Hapromart, 24h. “Túi sinh thái trong giai đoạn này sẽ được phát hoàn toàn miễn phí, người sử dụng chỉ cần làm một bản cam kết nho nhỏ với nhà cung cấp và sau đó tự do lựa chọn túi cho mình.

Túi sinh thái chính là sản phẩm do Toyota Việt Nam - đơn vị đỡ đầu của Go Green - cung cấp. Lãnh đạo câu lạc bộ này cũng cho biết toàn bộ số giấy vụn thu gom được sẽ chuyển về các cơ sở tái chế, tiếp tục cho ra đời những sản phẩm giấy mới hoặc sẽ được mang bán để đầu tư chi phí việc sản xuất túi sinh thái.

Theo Sở Tài nguyên&Môi trường Tp.HCM, để giúp người dân thay đổi thói quen sử dụng túi xốp dùng một lần rồi bỏ thì cần triển khai một chương trình tuyên truyền rộng rãi qua hệ thống thông tin đại chúng, website, tờ rơi về những tác hại của túi nilông. Bên cạnh đó, một chương trình vận động tương tự cũng sẽ được triển khai nhắm vào các nhà bán lẻ thông qua Hiệp hội các nhà bán lẻ, Sở Thương mại, Hiệp hội Doanh nghiệp.

Cụ thể, các hệ thống siêu thị lớn như Co-op Mart, Maximark, Citimart, Big C được vận động cam kết giảm thiểu lượng túi nilông phát cho khách hàng. Sở Tài nguyên & Môi trường cũng đề xuất tổ chức mạng lưới thu gom túi nilông ở nơi công cộng, siêu thị. Đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp sáng chế và quảng bá đến người tiêu dùng những sản phẩm túi đựng hàng thân thiện với môi trường. Về lâu dài, Nhà nước cần tính tới việc có quy định thu thuế sử dụng túi nilông và cấm phân phối miễn phí túi nilông cho người tiêu dùng.

Chỉ hạn chế người dùng thôi chưa đủ mà cần thiết phải hạn chế ngay từ khâu sản xuất. Bởi lẽ các nhà sản xuất vì chạy theo lợi nhuận nên sẵn sàng chiều theo những sở thích không đúng của khách hàng, cốt sao bán được càng nhiều càng tốt. Nếu không kiểm soát được chủng loại, kích cỡ, số lượng túi nilông được sản xuất và bán trên thị trường thì khó lòng ngăn được người dân “đem rác về nhà”.

Nguồn: Tuổi trẻ, 19/3/2009