Theo cơ quan Bảo vệ môi trường quốc gia Trung Quốc, hơn 100 nhà máy hoá chất trên các bờ sông của Trung Quốc gây mất an toàn, có thể làm nguy hại đến nguồn nước uống và ô nhiễm lan rộng. 

Theo thông báo của chính phủ về việc khảo sát 21.000 nhà máy hoá chất nằm ven sông của Trung Quốc, cho thấy sự phát triển nhanh chóng của nền công nghiệp đã vượt quá khả năng quản lý nguy cơ môi trường của quốc gia.

Hơn một nửa số nhà máy hoá chất ven các sông nổi tiếng nhất Trung Quốc đó là sông Hoàng Hà và Sông Dương Tử, chảy hàng nghìn dặm qua các trung tâm dân cư, đang dựa vào chúng để làm nguồn nước uống. Cả 2 con sông đều có ý nghĩa quan trọng trong việc tưới nước cho cây trồng.   

Khảo sát cho thấy, nhiều nhà máy này đã không thực hiện theo các quy định tác động môi trường và thường đổ các chất thải chưa xử lý trực tiếp vào các dòng sông.

Sau vụ nổ nhà máy hoá chất vào tháng 10/2005, 100 tấn hợp chất benzen đã đổ vào sông Tùng Hoa ở Đông Bắc tỉnh Tích Lâm, Chính phủ đã tiến hành khảo sát, buộc thành phố Hà Tân phải ngừng nguồn nước cấp cho 3,8 triệu người dân trong 5 ngày. Người đứng đầu Cơ quan Bỏa vệ môi trường Quốc gia Trung Quốc đã phải từ chức vì xảy ra sự cố này.

Zhou Shengxian, người đứng đầu Cơ quan bảo vệ môi trường Trung Quốc cho biết: các cuộc điều tra vẫn tiếp tục tiến hành cho đến cuối năm 2005, các nhà máy sai phạm vẫn chưa được làm rõ. Ông thừa nhận rằng, những vấn đề liên quan tới sự phát triển “nóng”của Trung Quốc, đó là đặt sự phát triển kinh tế lên trên vấn đề môi trường. Nhưng Trung Quốc đang nỗ lực thực hiện nhằm thay đổi tình hình.

Vào những năm đầu phát triển,Trung Quốc đã bỏ qua vấn đề môi trường để đổi lấy những lợi ích kinh tế. Chính phủ Trung Quốc đã đưa ra quyết định đúng lúc nhằm ngăn chặn tình trạng phát triển theo kiểu cũ là phá hủy gây ô nhiễm trước, xử lý sau.

Các nhà môi trường cho biết, mặc dù Trung Quốc đã ban hành các luật môi trường quốc gia, nhưng các doanh nghiệp và các nhà lãnh đạo địa phương đã không chấp hành một cách nghiêm túc. 

Theo kết quả báo cáo của chính phủ, khoảng 300 triệu dân ở nông thôn sử dụng nước bị ô nhiễm và khoảng 90% thành phố ở Trung Quốc có nguồn nước ngầm bị ô nhiễm. Đây là một trong những nguyên nhân gây ra các cuộc xung đột giữa người dân địa phương và các nhà máy hoá chất.    

Theo ông Sheri Liao,Trưởng nhóm môi trường phi lợi nhuận Global Village ở Bắc kinh, đây là những mâu thuẫn không thể tránh khỏi, do không có nghiên cứu đánh giá môi trường một cách thích hợp và không có sự tham gia của công chúng để quyết định việc xây dựng nhà máy, gây ô nhiễm tiềm tàng. Chúng ta cần lắng nghe ý kiến của công chúng, để người dân giúp chính phủ giám sát chất lượng nước. 

Mức độ khủng hoảng và thiệt hại tiềm tàng về môi trường của tỉnh Hà Tân do ô nhiễm đã gây sức ép lên chính phủ Trung Quốc trong vấn đề bảo vệ môi trường. Sông Tùng Hoa chảy qua ít nhất 2 thành phố lớn của Trung Quốc và chảy về phía Đông lãnh thổ Khabarovsk của Nga.

Chính quyền Bắc Kinh cho biết, kết quả quan trắc các nguồn nước ở dọc sông Tùng Hoa đã phát hiện ra những mức độ không an toàn của các hợp chất benzen. Các thanh tra viên thuộc Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc đang lo ngại về sự tái ô nhiễm sau khi sông băng tan vào mùa xuân. Tuy nhiên, Chen Jining, giáo sư, Học viện khoa học và kỹ thuật môi trường Tsinghua, thành viên của nhóm đánh giá môi trường của chính phủ cho biết, đây không phải là một vấn đề nan giải, vì khi băng tan ra, nồng độ nitrobenzen ở sông có thể tăng lên nhưng nó sẽ không vượt quá những tiêu chuẩn của quốc gia trên quy lớn. Ông cho biết, chính phủ có công nghệ làm sạch, có thể sử dụng khi các mức ô nhiễm này vượt quá tiêu chuẩn cho phép.

Nguồn: CEIN.NET, 8/2006