Thông tấn xã Malaixia cho biết, vì các thành phố lớn của nước này hàng năm vẫn có nhiều người dân mới đến sinh sống, nên chính quyền địa phương cần phải nhanh chóng tìm kiếm các biện pháp nhằm giải quyết lượng chất thải sinh hoạt ngày càng gia tăng. Trong khi một số người dân Malaixia tích cực hưởng ứng lời kêu gọi phân loại rác mà họ thải ra và tái chế, thì một số khác vẫn chưa nhận thức được và họ tiếp tục đổ rác thải tại những nơi thuận tiện như ở các chỗ trống và dưới sông.

Xem xét nghiêm túc vấn đề này, Chính phủ Malaixia đã xây dựng nhiều chương trình nâng cao nhận thức nhằm bảo vệ môi trường quốc gia và tài nguyên nước, trong đó có việc thành lập Uỷ ban các Vấn đề môi trường trực thuộc Chính phủ đứng đầu là Phó Thủ tướng Datuk Seri Najib Tun Razak. Cách đây hơn 1 tháng, Uỷ ban này đã tổ chức một hội nghị để đưa ra quyết định về đề xuất biện pháp quản lý chất thải rắn quy mô quốc gia và chấp nhận những khuyến nghị trong các dự án được thông qua trước đây cũng như các quan điểm mới về biện pháp quản lý chất thải hợp lý. Vì vậy, chính phủ lựa chọn được các điểm chôn lấp hợp vệ sinh và các lò đốt rác hiệu quả nhất để giải quyết vấn đề về quản lý chất thải của nước này.

Nhìn chung, người dân Malaixia ủng hộ việc lựa chọn các điểm chôn lấp chất thải trước vụ rò rỉ gần đây ở bãi chôn lấp Bukit Tagar gây lo ngại về tính hiệu quả của phương pháp bảo vệ môi trường này. Vì đã tìm được các giải pháp để khắc phục vấn đề rò rỉ, nên chính phủ cũng đang tập trung vào việc tái chế và chuyển hoá chất thải thành nhiên liệu từ chất thải (RDF). Công nghệ RDF đang được sử dụng tại các nước phát triển như châu Âu và Nhật Bản.

Dự án RDF của Malaixia đã được khởi động từ tháng 7/2006 khi nhà máy chuyển hóa chất thải thành năng lượng đầu tiên của nước này đặt tại Hulu Semenyih đi vào hoạt động. Đây là nhà máy có khả năng xử lý 1000 tấn chất thải đô thị/ngày và tạo ra đủ năng lượng để cung cấp cho thị trấn nhỏ có quy mô như Kajang. Công nghệ RDF là tách từng bước các vật liệu dễ cháy và không dễ cháy cùng với công nghệ trước đó chuyển hoá liên tục thành các tấm pa-lét để sản xuất năng lượng.  

Vấn đề gai góc dường như là ở các lò đốt chất thải vì một số người khẳng định, nhiệt độ đốt cháy bình thường là 850⁰C sẽ không phân huỷ được dioxin và furan. Khí điôxin là hoá chất gây rối loạn nội tiết (EDC) được thải ra khi đốt cháy chất dẻo và các chất thải khác chứa hoá chất clo. EDC gồm có điôxin và furan mà khoa học cho là nằm trong số các hoá chất độc hại nhất. EDC là thành phần chính của Chất độc màu da cam và furan là sản phẩm phụ của quá trình sản xuất và đốt cháy hoá chất này.

Lý do trì hoãn nữa là vì nhà máy xử lý chất thải phải di dời 2 lần từ địa điểm ban đầu tới địa điểm hiện nay mới đáp ứng được các tiêu chuẩn môi trường mà Cục Môi trường (DOE) đề ra. Naoyoshi Ando, đại diện Tập đoàn Công ty Ebara cho biết “song không giống các lò đốt rác truyền thống, nhiều lò đốt hiện nay được trang bị các công nghệ tiên tiến có khả năng tránh được phát thải những loại khí này, ngoài ra còn chuyển đổi chất thải thành năng lượng”.

Hướng tới cộng đồng

Ví dụ, Trung tâm Môi trường Asahi (AEC), cơ sở quản lý chất thải hiện đại nhất được đặt ở thành phố Kawaguchi, Tokyo, Nhật Bản, Ando cho rằng nhà máy này có cách tiếp cận tổng thể hướng tới cộng đồng tập trung vào ngăn ngừa, giảm thiểu, phân loại và tái chế chất thải. Theo Ando, “AEC được đặt ở ngay ở trung tâm thành phố, gần những con đường liên kết các khu dân cư xung quanh, vậy thì liệu nhà máy này có an toàn không?”. Xây dựng vào tháng 11/2002, AEC được thiết kế nhằm hạn chế đến mới thấp nhất tác động môi trường của nhà máy, thu hồi vật liệu tái chế từ chất thải và thu hồi năng lượng tái sử dụng. 

AEC sử dụng hệ thống khí hoá lỏng tầng đáy và tro tan (TIFG) có một trung tâm tái chế chuyên thu gom “tài nguyên chất thải” – nhóm vật liệu tái chế như giấy, chai lọ và hộp – thành một phần và thiết bị đốt để xử lý chất thải đô thị - chất thải nhà bếp thành một phần khác. 

Ngoài ra, tro được tạo ra tại trung tâm tái chế chất thải ở quận khác cũng được tiếp nhận để xử lý kỹ hơn tại AEC. Cơ sở xử lý chất thải đô thị của thành phố này có công suất 420 tấn và tro từ các khu vực khác là 37 tấn/ngày.  

Công nghệ tiên tiến nhất

Là công nghệ môi trường tiên tiến nhất Nhật Bản, hệ thống khí hoá lỏng tầng đáy sử dụng cát hoá lỏng được nung nóng để đốt chất thải. Tầng cát ( hạt cát có đường kính từ 0,5 mm đến 1 mm) được nung nóng, bị cuốn đi và tạo thành các dòng khí có vận tốc khác nhau từ dưới đáy buồng đốt.

Nhà máy xử lý chất thải này nằm ở thành phố Kawaguchi gồm có 4 cơ sở chính – cơ sở thu gom và cung cấp chất thải có nhiệm vụ tiếp nhận chất thải đô thị hoặc tro; cơ sở khí hoá và làm tan hàng loạt chuyên phân loại chất thải và xử lý ở nhiệt độ cao; cơ sở thu hồi năng lượng nhiệt sẽ thu hồi lượng nhiệt có thể dùng được; và cơ sở xử lý khí từ ống khói chuyên loại bỏ chất thải độc hại có trong ống khói, sau đó đảm bảo hạn chế tối tiểu tác động môi trường. Bãi tiếp nhận chất thải tại trung tâm có 2 cửa chỉ mở khi xe chở rác đến và đóng lại ngay lập tức mỗi khi xe đi vào bên trong để ngăn không cho mùi hôi thoát ra bên ngoài.

Trong khi lò đốt rác truyền thống chỉ đốt cháy ở 850⁰ và gây ra vô số trở ngại cho dân cư sống gần kề và cho môi trường, thì AEC có thể đốt cháy điôxin ở nhiệt độ rất cao, hơn 1300⁰C. Trong mỗi lần thải, phát thải điôxin thực tế còn thấp hơn nhiều so vỡi tiêu chuẩn  phát thải quốc gia và đáp ứng tất cả các tiêu chuẩn phát thải điôxin của quốc tế. Những số liệu này hình như không còn là điều bí mật đối với người dân nơi đây. Toàn bộ số liệu về phát thải được xử lý nhanh chóng. Ví dụ, tro mỗi khi được làm lạnh sẽ biến thành xỉ và lại được dùng làm vật liệu xây dựng đường. AEC đã tái sử dụng xỉ làm gạch và đá lát cầu thang và mặt đường.

Điểm nổi bật

Ando cho rằng, ở Nhật Bản nhiều nơi sử dụng các lò đốt rác truyền thống đã bổ sung thêm công đoạn tro tan trong quá trình khí hoá lỏng như là sự ràng buộc mới để giải quyết vấn đề điôxin. Tại AEC, điện năng tạo ra đang được nhà máy tái sử dụng để cung cấp nhiệt trong suốt mùa đông cho bể bơi công cộng đặt trên tầng thượng của toà nhà. Ngoài ra, AEC cũng đang bán điện cho các nhà cung cấp điện năng. Khí trong ống khói được thải ra với số lượng lớn vào khí quyển cách mặt đất 100 m và không thể nhìn thấy khói. Tại nhà máy ở Kawaguchi, nồng độ điôxin thấp hơn mức cho phép.

Việc sản xuất nhiệt cuối cùng sẽ tạo ra một lượng tro ít nhất cần được đưa vào chôn lấp - khoảng 5%, do đó trong trường hợp này, thời gian tồn tại của bãi chôn lấp sẽ được kéo dài. Ando cho rằng quan trọng là phải phân loại được chất thải hàng ngày. “Nhưng quan trọng hơn cả đối với con người là tìm ra các biện pháp giảm xử lý chất thải và việc xử lý chất thải nên trở thành một nội dung của cách tiếp cận quản lý tổng hợp chất thải, kết hợp cả việc phát sinh, xử lý và tiêu huỷ chất thải.”