Các chuyên gia cho rằng, mỗi năm, thế giới sử dụng khoảng 500 tỷ đến 1000 tỷ túi nilông, trong đó Nhật Bản là nước tiêu thụ khối lượng lớn, khoảng 30 tỷ chiếc – tương đương 300 chiếc/người trưởng thành. Con số này chưa kể hàng tấn túi nilông bọc ngoài các áo sơ mi ở các cửa hàng giặt tẩy quần áo và các gói bánh quy rất nhỏ - được sử dụng ở Nhật Bản, quốc gia nằm trong số nước tiêu thụ nhiều túi nilông nhất thế giới. Hideki Nakahashi, phát ngôn viên của Tập đoàn thương mại công nghiệp phim Polyolefin của Nhật Bản cho biết: “Có thể Nhật Bản sử dụng túi nilông nhiều hơn tất cả các nước trên thế giới”.

Hiện nay, Nhật Bản đang cố gắng giảm sử dụng túi nilông bằng việc sửa đổi luật, giúp chính phủ đưa ra những cảnh báo cho người bán lẻ chưa thực hiện đầy đủ việc giảm, tái sử dụng và tái chế chất thải. Luật sửa đổi đã được Quốc hội Nhật Bản phê chuẩn. Nhưng đối với một quốc gia nổi tiếng về bao gói phức tạp thì việc giảm sử dụng túi nilông sẽ là một công việc khó khăn. Shinji Shimamura, phát ngôn viên của Công ty Franchise Nhật Bản, đại diện cho hơn 125 cơ sở bán hàng ở Nhật Bản cho biết: “Chúng ta coi bao gói là một phần của sản phẩm. Tất nhiên, việc cắt giảm sử dụng túi nilông là có lợi. Nhưng chúng ta không thể đưa cho những khách hàng hộp đồ ăn nóng hay kem lạnh mà không có túi. Điều đó không đảm bảo vệ sinh và rất khiếm nhã”.

Tuy nhiên, những thói quen sử dụng túi nilông ở Nhật Bản gần như quá mức. Thậm chí, ở một số cửa hàng hoa quả, mỗi quả táo hoặc quả chuối cũng được gói trong một túi nilông, và khi mua, tất cả lại được cho vào một chiếc túi nilông khác. Nguyên nhân dẫn tới thói quen bao gói có thể bắt nguồn từ những quan điểm truyền thống của Nhật Bản theo hình thức tặng quà, quan tâm đến hình thức nhiều hơn nội dung. Việc bao gói nhiều lớp cũng có ý nghĩa xã hội quan trọng - bọc càng nhiều lớp càng có nghĩa lễ phép hơn và trang trọng hơn. Và túi nilông thì lại quá rẻ, nên các cửa hàng không khuyến khích cắt giảm hoặc tái chế.

Một số nhà bán lẻ đã đưa ra sáng kiến giảm sử dụng túi nilông trước khi luật sửa đổi có hiệu lực vào năm 2007. Tập đoàn Lawson, gồm hàng loạt các cửa hàng tiện ích với gần 8400 cửa hiệu ở Nhật Bản và doanh thu năm 2005 là hơn 130 tỷ yên (tương đương 1,15 tỷ USD; 900 triệu euro), đã công bố chiến dịch kéo dài trong 1 tháng nhằm thuyết phục những người tiêu dùng sử dụng ít túi nilông hơn. Shin Nakamura, phát ngôn viên của Lawson cho biết: “Chúng ta yêu cầu người dân chỉ mua một chai nước ngọt hay một gói kẹo mà không cần sử dụng túi nilông. Nhưng nếu là một lon nước nóng, thì họ không muốn cầm nó trong tay”.  

Yoshitaka Fukuoka, Giáo sư Khoa học Môi trường thuộc trường đại học Rissho Tokyo cho biết: “Sự thuận tiện là điều đáng buồn đối với môi trường. Những túi nilông gây lãng phí các nguồn tài nguyên dầu và năng lượng có giá trị, góp phần làm nóng lên toàn cầu. Một số chất dẻo có thể thải ra các chất độc hại khi đốt và nhiều chất dẻo được đổ ra biển và có thể giết chết các loài rùa biển và những động vật biển khác do chúng tưởng lầm là thức ăn. Hơn nữa, luật sửa đổi chỉ dành riêng cho hệ thống cảnh báo mà không có đủ trách nhiệm ràng buộc pháp lý để thực hiện thành công. Buộc các cửa hàng phải tính phí túi nilông. Đây là biện pháp để thuyết phục những người tiêu dùng Nhật Bản giảm sử dụng túi nilông. Ví dụ, ở Đức, mức sử dụng túi nilông giảm xuống 70% sau khi Chính phủ đánh thuế nhẹ vào năm 2002. Những chiến lược tương tự được thực hiện thành công ở Ireland, Nam Phi, Bănglađét, Ôtxtralia, Thượng Hải và Đài Loan.

Tuy nhiên, Bộ Môi trường Nhật Bản cho rằng, việc sửa đổi luật là bước đi đúng hướng. Yoichi Horigome, một quan chức của Cục chính sách tái chế của Bộ cho biết: “Luật sửa đổi nhằm nâng cao nhận thức và ý thức trách nhiệm của người dân. Chúng ta hy vọng những người bán lẻ sẽ hợp tác chặt chẽ hơn. Bộ cũng đang đề nghị những biện pháp thay mang tính thế truyền thống và sinh thái hơn đối với chất dẻo. Một chiến dịch đã được công bố gần đây nhằm phục hồi loại vải truyền thống “furoshiki”, một loại vải dùng để bao gói những đồ đơn giản”.

Nguồn: Warmer Bulletin, 6/2006