Cần phải hành động để bảo tồn các khu rừng ngập mặn ở Thái Bình Dương, những khu vực rộng lớn có các hệ sinh thái quý giá và quan trọng về mặt kinh tế dễ bị ảnh hưởng của mực nước biển dâng cao do biến đổi khí hậu.

Các nghiên cứu của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) cho thấy, hơn một nửa diện tích rừng ngập mặn ở một số đảo trong khu vực có thể sẽ bị mất vào cuối thế kỷ 21, nhiều nhất là Samoa thuộc châu Mỹ, Fiji, Tuvalu và Liên bang Micrônêxia.

Nghiên cứu đánh giá khả năng tổn thương của 16 quốc đảo và các lãnh thổ ở Thái Bình Dương, nơi có khoảng 13% tổng diện tích rừng ngập mặn tự nhiên có thể bị mất. Nghiên cứu đưa ra hàng loạt khuyến nghị cho các nhà quy hoạch dải ven bờ. Các khuyến nghị bao gồm giảm ô nhiễm từ các nguồn trong đất liền, giữ cho rừng ngập mặn khoẻ mạnh hơn, phục hồi nhanh và đồng thời khôi phục lại những vùng đất ngập nước đã bị mất hoặc bị suy thoái.

Báo cáo cho biết, việc hạn chế xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng ở dải ven bờ cho phép mở rộng rừng ngập mặn tới một số khu vực ở bờ biển thuộc đảo Thái Bình Dương.  

Achim Steiner, Giám đốc điều hành UNEP cho biết: “Có nhiều lý do chính đáng để chống biến đổi khí hậu - những mối đe doạ đối với rừng ngập mặn ở Thái Bình Dương và  những vùng nhiệt đới thấp khác. Các quốc gia công nghiệp hoá phải thực hiện những cam kết của họ theo Nghị định thư Kyoto, Hiệp ước quốc tế về giảm phát thải, bước đầu tiên cần cắt giảm nhiều hơn để ổn định khí quyển. Ngoài ra, cần phải giúp các cộng đồng dễ bị tổn thương thích nghi với mực nước biển đang gia tăng. Báo cáo đã đưa ra hướng dẫn thực tế và hợp lý về các biện pháp quản lý cần thiết nhằm tăng sự lành mạnh và khả năng phục hồi cho các khu vực dải ven bờ và các hệ sinh thái vùng duyên hải.  

Báo cáo mới: “Rừng ngập mặn ở đảo Thái Bình Dương trong tình trạng biến đổi khí hậu và mực nước biển gia tăng” do Chương trình các vùng biển trong khu vực của UNEP, Ban thư ký của Chương trình môi trường khu vực Thái Bình Dương (SPREP) có trụ sở ở Apia, Samoa, Uỷ ban quản lý nghề cá khu vực phía Đông Thái Bình Dương ở Honolulu, Hoa Kỳ và các cơ quan, các tổ chức thuộc khu vực các đảo Thái Bình Dương soạn thảo.

Kitty Simonds, Giám đốc điều hành Uỷ ban quản lý nghề cá khu vực phía Tây Thái Bình Dương cho biết: “Các rừng ngập mặn liên quan tới các hệ sinh thái dải ven bờ khác và sự đóng góp quan trọng của chúng đối với sản lượng đánh bắt gần bờ, đã khiến cho các chính phủ và các cộng đồng địa phương ở đảo Thái Bình Dương phải hành động khẩn cấp, nhằm đảm bảo cung cấp bền vững các dịch vụ của hệ sinh thái rừng ngập mặn. Gần đây, Uỷ ban bắt đầu thay các kế hoạch quản lý nghề cá  bằng các kế hoạch dựa trên hệ sinh thái tổng hợp ở mỗi quần đảo. Các kết quả và khuyến nghị xuất phát từ nghiên cứu này góp phần vào việc xây dựng các kế hoạch bảo vệ hệ sinh thái nghề cá tại địa điểm mới ”.  

Giá trị kinh tế thực của các hệ sinh thái như rừng ngập mặn hiện nay đang bắt đầu phản ánh đúng theo kết quả của các báo cáo như: Báo cáo đánh giá hệ sinh thái Thiên niên kỷ, do gần 1300 nhà khoa học và các chuyên gia xây dựng.

Những báo cáo đánh giá khác cũng được công bố gần đây như “In the Front Line: Bảo vệ dải ven bờ và các dịch vụ sinh thái khác của rừng ngập mặn và các rạn san hô” do Trung tâm quan trắc bảo tồn thế giới của UNEP biên soạn.

Cũng giống như các hệ sinh thái trên cạn và hệ sinh thái biển khác như các rạn san hô, rừng ngập mặn cung cấp các loại hàng hoá và dịch vụ có giá trị mà người dân địa phương và các ngành công nghiệp như du lịch đang phụ thuộc.

• Rừng ngập mặn là vườn ươm cá quan trọng, Bộ lọc ô nhiễm ở dải ven bờ và là nguồn cung cấp gỗ và các vật liệu xây dựng quan trọng cho các cộng đồng địa phương. Những người dân trên đảo Thái Bình Dương cũng lấy thuốc nhuộm từ rừng ngập mặn để xử lý các nguyên liệu dệt, các loại lưới đánh bắt cá.

• Sự lành mạnh của rừng ngập mặn cũng ảnh hưởng đến sức khoẻ của các hệ sinh thái khác có ý nghĩa quan trọng về mặt kinh tế và sinh thái, gồm các rạn san hô và các thảm cỏ biển. 

• Rừng ngập mặn là nơi bảo vệ dải đất ven bờ quan trọng. Năng lượng sóng có thể giảm 75% nếu sóng đi qua 200 mét rừng ngập mặn.

• Theo một số tính toán, các loại hàng hoá và dịch vụ từ rừng ngập mặn có thể mang lại giá trị trung bình là 900.000 USD/1km², phụ thuộc vào vị trí và mục đích sử dụng.

• Những nghiên cứu ở Thái Lan đưa ra con số lên tới 3,5 triệu USD/km² và ở Samoa, chỉ hơn 100.000 USD/km².

• Theo ước tính, 75% tôm đánh bắt thương mại ở Queensland, Australia phụ thuộc vào rừng ngập mặn.

• 400 km² rừng ngập mặn được quản lý ở Matang, Malaixia mỗi năm mang lại cho nghề cá 100 triệu USD.

• Các lâm sản từ rừng ngập mặn của Matang, hàng năm mang lại giá trị là 10 triệu USD. 

• Từ năm 1900, khoảng một nửa diện tích rừng ngập mặn trên thế giới bị mất, hậu quả do phát quang để xây dựng các trang trại nuôi tôm. Trong 2 thập kỷ qua, diện tích rừng bị mất khoảng 35%. 

Eric Gilman, thuộc Đại học Tasmania, tác giả chính của báo cáo cho biết: “Báo cáo không chỉ lý giải rõ những mối đe doạ, mà còn xác định những nhu cầu ưu tiên của quốc gia và khu vực về việc xây dựng năng lực chuyên môn và tổ chức”.

Báo cáo cũng đưa ra những yếu tố chiến lược ở vị trí cụ thể mà các nhà quản lý các khu vực dải ven bờ có thể thực hiện nhằm giảm thiểu và bù lại những mất mát đã được dự báo trước của rừng ngập mặn do những ảnh hưởng của biến đổi khí hậu. Những chiến lược này tập trung vào các phương pháp tiếp cận trên cơ sở cộng động và việc quản lý tổng hợp khu vực dải ven bờ cũng như nâng cao nhận thức cộng đồng.

Vainuupo Jungblut, thuộc Chương trình môi trường khu vực Thái Bình Dương cho biết: “Một trong những thách thức lớn mà khu vực các đảo Thái Bình Dương đang phải đối mặt là tình trạng biến đổi khí hậu, tăng mực nước biển và việc thích nghi với những phản ứng của các hệ sinh thái dải ven bờ. Thách thức đối với khu vực là thực hiện những biện pháp thích hợp và có khả năng thích nghi với những nguồn tài nguyên hạn chế. Báo cáo này sẽ giúp các nhà quản lý sử dụng đất ở đảo Thái Bình Dương đánh giá khả năng tổn thương cũng như xác định các biện pháp phù hợp.”

Hanneke Van Lavieren, thuộc Chương trình các vùng biển trong khu vực của UNEP cho biết: “Hội nghị thượng đỉnh về phát triển bền vững thế giới năm 2002 đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng – phải đạt được mục tiêu giảm đáng kể tỷ lệ mất đa dạng sinh học hiện nay vào năm 2010 – biện pháp góp phần chống đói nghèo và đem lại sự thịnh vượng. Hy vọng báo cáo mới này và những khuyến nghị đối với rừng ngập mặn và biến đổi khí hậu sẽ đóng vai trò quan trọng để thực hiện thành công mục tiêu đa dạng sinh học ở khu vực Thái Bình Dương”.