Ngày Môi trường năm nay có chủ đề là “Sa mạc và hoang mạc hoá”, khẩu hiệu là “Đừng từ bỏ các vùng đất khô cằn”. Chính vì vậy, Việt Nam đã chọn tỉnh Quảng Trị là địa phương chịu tác động rất lớn của thiên nhiên và sự khốc liệt trong chiến tranh để tổ chức lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới năm 2006.

Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng với UBND tỉnh Quảng Trị phối hợp tổ chức Lễ kỷ niệm này vào ngày 2/6/2006. Lễ kỷ niệm Ngày Môi trường Thế giới năm nay nhằm thu hút sự quan tâm của các cơ quan Chính phủ và toàn thể nhân dân Việt Nam tới vùng duyên hải miền Trung, vì người dân nơi đây đang phải vật lộn với các vấn đề như hạn hán, sự di chuyển của các đụn cát, thoái hoá đất và nghèo đói.

 Hiện nay, Quảng Trị còn hơn 166.000 ha đất đồi núi chưa sử dụng do khô cằn, thiếu nước và nghèo dinh dưỡng, trong đó có trên 17.000 ha đất cát ven biển rất khó cải tạo và có nguy cơ bị hoang mạc hoá. Nhiều năm qua, tỉnh Quảng Trị đã ra sức rà phá bom mìn, phục hồi đất đai, đầu tư cải tạo đất, khôi phục hàng trăm ngàn ha rừng, đặc biệt là dải cát ven biển.

Phát biểu của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Mai Ái Trực nêu rõ: Chủ đề Sa mạc và hoang mạc hóa năm nay muốn nhắc nhở các quốc gia trên thế giới cần phải hết sức quan tâm quản lý, sử dụng hợp lý và phát triển tài nguyên đất đai một cách bền vững.

Ở nước ta, trong nhiều năm qua việc khai thác đất đai không hợp lý đã làm nhiều diện tích đất bị thoái hóa, hoang mạc hóa, làm mất đi từng bộ phận hoặc toàn bộ tính năng sản xuất của đất.

Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Mai Ái Trực nhấn mạnh, tại Việt Nam sự suy giảm đất canh tác, sự suy thoái chất lượng đất do xói mòn, rửa trôi, khô hạn, sạt lở, phèn hoá và sa mạc hoá đang làm cho khoảng 50% trong số hơn 33 triệu ha đất tự nhiên của Việt Nam đang trong tình trạng bị sa mạc hoá. 

Chúng ta phải đặt rõ trách nhiệm trong việc quy hoạch khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên đất; tìm hiểu các nguyên nhân dẫn đến suy thoái và ô nhiễm đất; đưa ra các giải pháp cải tạo, phục hồi các vùng đất bị thoái hóa, hoang hóa; áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến, các giống cây trồng phù hợp với các vùng đất khô hạn; quản lý và phát triển vùng với tài nguyên nước, tài nguyên rừng làm cơ sở cho việc bảo vệ và sử dụng quỹ đất một cách bền vững.

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường nói: “Việc quản lý đất đai bất hợp lý và không phù hợp đã dẫn đến tình trạng thoái hoá và sa mạc hoá ở nhiều vùng của Việt Nam. Chúng ta cần đề ra các biện pháp cụ thể để đảm bảo quản lý đất bền vững, trước hết bằng việc triển khai và thực thi đầy đủ Luật Đất đai. Tôi đề nghị tất cả các cấp, các ngành, các đoàn thể, các doanh nghiệp và mọi cá nhân có các hoạt động thiết thực nhằm chấm dứt tình trạng thoái hoá đất và sa mạc hoá”.

Tại lễ mít tinh, đại diện tổ chức Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc đánh giá cao các hoạt động của Chính phủ Việt Nam trong việc thiết lập các khuôn khổ phòng chống sa mạc hoá và đề ra chương trình hành động thực hiện Công ước Liên Hiệp Quốc về chống sa mạc hoá.

Ông Kooes Neefjes, Trưởng Phòng Môi trường của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, cho biết: “Theo ước tính, có tới 9,34 triệu hecta đất đai ở Việt Nam bị thoái hoá, rộng hơn 5 lần diện tích tỉnh Nghệ An là tỉnh có diện tích lớn nhất Việt Nam. Ở các tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận, hơn một phần ba diện tích đất đai sẽ bị sa mạc hoá nếu không tiến hành các giải pháp sau đây: sống chung với hạn hán; áp dụng phương pháp quản lý tổng hợp lưu vực sông và bảo tồn tài nguyên nước; chuyển sang các hệ sinh thái nông nghiệp mang tính lồng ghép; và cải thiện việc cấp nước, đặc biệt cho người nghèo nông thôn”.

Trên thế giới hiện nay có 4 kinh nghiệm quốc tế về chống sa mạc hoá là: sống chung với hạn hán để cải thiện tình hình; tăng cường công tác quản lý tổng hợp lưu vực sông và bảo vệ tài nguyên nước; áp dụng các cơ cấu cây trồng và hệ sinh thái nông nghiệp thích ứng nhằm sử dụng ít nước hơn cho vùng đất khô cằn; cải thiện cấp nước, đặc biệt là cho những người dân nghèo ở nông thôn, nhất là giúp cho nguồn nước ngầm được bổ sung bền vững hơn.

Ngay sau mít tinh, nhiều hoạt động sôi nổi tiếp tục diễn ra như 10.000 đoàn viên thanh niên làm vệ sinh đường phố, diễu hành bằng xe đạp từ thị xã Đông Hà lên 2 Nghĩa trang quốc gia Đường 9 và Trường Sơn; Bộ Tài nguyên và Môi trường khánh thành công trình cấp nước sinh hoạt do Bộ đầu tư 270 triệu đồng cho 62 hộ dân khu tái định cư Động Mối ở thôn Tân Hiệp, xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ do trận sạt lở đất, gây hậu quả nặng nề nghiêm trọng xảy ra đêm 18/2/2006; tập huấn và hội thảo quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường cho cán bộ địa phương các tỉnh từ Thanh Hóa đến Bình Thuận.

Nhân dịp này, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã công bố và trao giải thưởng Môi trường năm 2006 cho 13 tập thể và 6 cá nhân.

Nguồn: INFOTERRA Việt Nam tổng hợp, 6/2006