Lượng phát thải CO₂ của Trung Quốc chiếm 12% toàn cầu, Trung Quốc là một trong số 141 nước phê chuẩn Nghị định thư Kyoto của Liên Hợp Quốc về nóng lên toàn cầu có hiệu lực vào tháng 2/2005. Hành động này khiến cho Trung Quốc được xem là nước có trách nhiệm bảo vệ môi trường đồng thời Hoa Kỳ lại bị lên án là “vô trách nhiệm” vì rút khỏi Nghị định thư. 

Kể từ tháng 2/2005, Trung Quốc đã tham gia vào diễn đàn luân phiên của Nghị định thư Kyoto - Hiệp hội châu Á Thái Bình Dương về Phát triển sạch và khí hậu. Diễn đàn này còn được gọi là “Hiệp ước về than đá” với sự tham gia của 6 nước có phát thải nhiều khí nhà kính nhất thế giới đó là: Hoa Kỳ, Ôxtrâylia, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Mục tiêu của hiệp ước này là thúc đẩy các công nghệ giảm phát thải CO₂ trong than đá và cho phép đốt than đá sạch hơn. Các nhà môi trường đã phản đối diễn đàn này  vì nó nỗ lực làm xao nhãng sự chú ý tới việc từ chối ký kết Nghị định thư Kyoto của chính phủ Hoa Kỳ và Ôxtrâylia .

Tuy nhiên, Trung Quốc đã ký kết cả 2 hiệp ước này – thái độ chưa rõ ràng thể hiện mâu thuẫn về lợi ích trong việc đáp ứng các nhu cầu năng lượng to lớn của nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh chóng và làm dịu mối lo ngại về nóng lên toàn cầu trên.

Zhang Jianyu, nhà nghiên cứu thuộc Đại học Thanh Hoa Bắc Kinh cho rằng: "Mặc dù, Hiệp hội châu Á Thái Bình Dương về phát triển sạch và khí hậu là bước đi thích hợp trên con đường lâu dài đấu tranh chống nóng lên toàn cầu, nhưng lại chưa đưa ra những giải pháp cụ thể cắt giảm phát thải khí nhà kính có hiệu quả.   

Dù chịu ảnh hưởng của Nghị định thư Kyoto, Bắc Kinh vẫn đưa ra một số giải pháp trước mắt nhằm thoả mãn nhu cầu năng lượng gia tăng bằng cách xây dựng các nhà máy nhiệt điện mới. Trung Quốc dự kiến sẽ xây dựng 562 nhà máy nhiệt điện mới - gần bằng một nửa tổng số nhà máy điện của thế giới sẽ đi vào hoạt động từ nay tới năm 2012, khi giai đoạn đầu của Nghị định thư Kyoto kết thúc. Trung Quốc sẽ phải cắt giảm 5% phát thải khí nhà kính theo Kyoto trong giai đoạn từ năm 2008-2012.

Các phát thải CO₂ của Trung Quốc đang tăng nhanh nhất thế giới. Năm 1990, Trung Quốc phát thải khoảng 10,5% CO₂ của thế giới. Con số này đã tăng lên 12,7% vào năm 2001 và hiện nay cao thứ hai chỉ sau Hoa Kỳ có mức phát thải là 25%.

Trung Quốc là nước sản xuất than đá lớn thứ hai thế giới và trong hai thập kỷ qua, mức tiêu thụ dầu mỏ của nước này đã tăng gấp đôi do tốc độ công nghiệp hoá tăng nhanh. Đó là một trong những lý do vì sao Bắc Kinh xem “Hiệp ước về than đá” là diễn đàn hữu ích về các công nghệ thu giữ CO₂ trong các nhà máy nhiệt điện.

Trong một Hhội nghị diễn ra từ ngày 11-12/1/2006 ở Sydney, Michael Morris, Giám đốc Công ty Điện lực Ôxtrâylia khẳng định, nếu tất cả các nước thông qua công nghệ đốt cháy hoàn toàn nhiên liệu hoá thạch mà các đại biểu thuộc Hội Khí hậu và Phát triển sạch ở châu Á Thái Bình Dương tán thành, phát thải CO₂ sẽ giảm 3 lần so với mức mà Nghị định thư Kyoto đưa ra.

Tuy nhiên, nhờ ký kết và phê chuẩn Nghị định thư Kyoto của Liên Hợp Quốc, Trung Quốc được lợi nhiều hơn ngoài sự đề cao của họ có vai trò tiên phong trong cuộc chiến chống nóng lên toàn cầu. Các cơ chế của Nghị định thư Kyoto có thể cung cấp nhiều khoản đầu tư không hoàn lại để bảo vệ môi trường cho Trung Quốc.

Vì là nước đang phát triển, Trung Quốc được miễn không phải giảm mức phát thải CO₂. Theo Nghị định thư, vào năm 2012, chỉ có các nước công nghiệp hoá mới phải giảm phát thải khí CO₂ ở mức trung bình là 5,2% thấp hơn mức của năm 1990 .

Là nước gây ô nhiễm nhiều nhất trong thế giới đang phát triển, nhưng thực chất Trung Quốc được hưởng lợi từ Nghị định thư này vì nó đưa ra cơ chế phát triển sạch (CDM) cho phép các cơ sở gây ô nhiễm trong một nước thu được các khoản tín dụng giảm phát thải khí nhà kính ở nước khác. Trong khi thị trường CDM vẫn tương đối nhỏ, nhưng kể từ năm 2001 nó đã tăng gấp hai lần. Ban điều hành CDM của Liên Hợp Quốc đã thông qua khoảng 25 dự án CDM của Trung Quốc.

Các quan chức về năng lượng của Trung Quốc ước tính, năm 2005, những dự án CDM đã làm tăng tiền đầu tư của nước ngoài tới 250 triệu USD . Theo Tờ tin tức Môi trường của Trung Quốc, con số này sẽ tăng gấp đôi vào năm 2010. Lu Xuedu, cán bộ lâu năm, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng: “Năm 2006, Bộ sẽ trình duyệt khoảng 200 – 300 dự án CDM”.

Cơ quan năng lượng quốc tế (IEA) dự báo về tiềm năng lạc quan hơn về thương mại CDM  ở Trung Quốc. Trung Quốc sẽ chiếm 40% thị trường thương mại CO₂ với 250 triệu tấn CO₂ vào năm 2010. Điều này sẽ được thể hiện trong các dự án môi trường ở Trung Quốc trị giá hơn 1 tỷ USD/năm.

Nguồn: China times, 1/2006