Công ước quốc tế mới về bảo tồn các loài động vật hoang dã phong phú, cảnh quan kỳ thú và di sản văn hoá ở khu vực miền núi của Carpathian đã có hiệu lực.

Hiện nay đã có 4 nước phê chuẩn Hiệp ước Carpathian bao gồm Cộng hoà Xlovac, Ukraina, Cộng hoà Séc, Hungary.

Vùng núi Carpathian có khu bảo tồn rừng nguyên sinh lớn nhất châu Âu, nơi cư trú của các loài gấu nâu, sói, bò rừng bizon, linh miêu, đại bàng và khoảng 200 loài thực vật duy nhất trên thế giới. Nơi đây còn có một số suối và nguồn nước uống sạch nhất lục địa. Hiệp ước nhằm vào 7 quốc gia - Cộng hoà Séc, Hungari, Ba Lan, Rumania, Xéc-bi, Montenegro, Cộng hoà Slovac and Ucraina —di sản văn hoá của bcác nước này cũng được coi là độc nhất vô nhị và cần được chia sẻ.

Ông Klaus Toepfer, Giám đốc điều hành Chương trình môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), cơ quan có vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng Công ước cho biết: Công ước có hiệu lực mang lại hy vọng cho con người và động vật hoang dã vùng này, nơi đang phải đối mặt với những áp lực về sự thay đổi nhanh chóng của thế giới. Chúng tôi sẽ hối thúc 3 quốc gia chưa phê chuẩn sẽ sớm hành động.

Tuy khu vực này là nơi có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và dồi dào, nhưng cũng đang phải đối mặt với nhiều mối đe doạ bao gồm nghèo đói, thất nghiệp, phát triển không có kế hoạch, khai thác quá mức các nguồn tài nguyên nhiên nhiên, ô nhiễm, chặt phá rừng và săn bắt quá mức. Công ước nhằm vào việc cân bằng những nhu cầu kinh tế của con người với nhu cầu bảo vệ môi trường. Việc thực hiện Hiệp ước này cũng là nội dung chủ yếu cho quá trình phát triển bền vững và đưa ra kế hoạch phát triển chi tiết cho các khu vực miền núi khác trên thế giới.

Gần đây UNEP đã nhận được những yêu cầu của các nước Đông Nam Âu (Balkan) và  khu vực miền núi Caucasus hỗ trợ những sáng kiến và sự hợp tác xuyên quốc gia bằng hành động của họ trong Công ước Carpathian.

Trong khuôn khổ khung của Hiệp hội núi toàn cầu, UNEP cũng đang chia sẻ kinh nghiệm về Công ước Carpathian cho những khu vực miền núi khác như Andes, Trung Á và dãy Hindukush-Karakoram-Hymalaya. 

Việc mở rộng Công ước khung về bảo vệ và phát triển bền vững những khu vực miền núi ở Carpathian được bắt đầu vào năm 2002, năm quốc tế về các vùng núi của Liên Hợp Quốc.

Công ước Carpathian được thông qua và ký kết vào tháng 5/2003 trong Hội nghị môi trường châu Âu lần thứ 5 được tổ chức ở Kiev, Ucraina gồm tất cả 7 quốc gia có liên quan..

Công ước đưa ra những nguyên tắc cơ bản, với sự hợp tác giữa các quốc gia có liên quan, các nhà lãnh đạo địa phương, các tổ chức xã hội dân sự và những cá nhân quan tâm.

Những hoạt động hiện nay thúc đẩy Công ước nhanh chóng có hiệu lực bao gồm:

·        Bảo tồn đa dạng sinh học và cảnh quan, sử dụng chúng một cách bền vững. Dự kiến, Mạng lưới các khu vực bảo vệ ở Carpathian sẽ khôi phục và kết nối lại những nơi cư trú bị suy thoái và bị phá hủy để các loài di trú có thể chuyển từ nơi này sang nơi khác.  

·        Quy hoạch không gian phối hơp ở các khu vực biên giới. Từ khu vực miền núi Carpathian xây dựng một vùng tự nhiên riêng, mục tiêu của các chính phủ là tập trung điều phối các hệ thống giao thông và năng lượng quốc gia, ngăn chặn ô nhiễm xuyên biên giới.

·        Đảm bảo công tác quản lý tổng hợp tài nguyên nước và các lưu vực sông. Tất cả các khía cạnh về quản lý nước, từ ô nhiễm, hệ thống vệ sinh đến việc kiểm soát lũ lụt và bảo vệ những vùng đất ngập nước đều phụ thuộc lẫn nhau và cần được giải quyết đồng thời.

·        Khuyến khích phát triển nông – lâm nghiệp bền vững. Cần kết hợp các chính sách quản lý nông nghiệp và đất đai với các vấn đề liên quan đến môi trường, trong khi các chức năng của rừng phải được xác nhận và bảo vệ.

·        Phát triển giao thông vận tải và cơ sở hạ tầng bền vững. Những khu vực dễ bị tổn thương, đa dạng về mặt sinh học, đáp ứng các lộ trình di trú hoặc có giá trị đặc biệt đối với ngành du lịch không được hủy hoại bởi những hệ thống giao thông hay quá trình phát triển.

·        Xây dựng ngành du lịch bền vững. Thúc đẩy phát triển ngành du lịch có trách nhiệm và các cơ sở giải trí bảo vệ được cảnh quan đồng thời đem lại lợi ích cho các cộng đồng địa phương , đảm bảo giải pháp được- được cho con người và tự nhiên.

·        Thúc đẩy phát triển công nghiệp và năng lượng hợp lý về mặt môi trường. Những tác động có hại do phát triển có thể giảm được thông qua các công nghệ sản xuất sạch hơn, đối phó kịp thời với những sự cố lao động công nghiệp và giám sát chặt chẽ hơn những hoạt động khai khoáng.

·        Bảo tồn di sản văn hoá và kiến thức truyền thống. Những nỗ lực đặc biệt cần thiết nhằm duy trì các loại hàng hoá địa phương và ngành thủ công mỹ nghệ, công trình kiến trúc truyền thống, các giống động vật nuôi ở địa phương và sử dụng bền vững các loài thực vật hoang dại.

·        Đánh giá và quan trắc môi trường. Những hoạt động chủ yếu gồm nghiên cứu, đánh giá rủi ro và nhận biết những thảm hoạ môi trường do thiên nhiên và con người gây ra thông qua các hệ thống cảnh báo sớm.

·        Nâng cao nhận thức và giáo dục con người. Việc bảo vệ các vùng núi ở Carpathian đòi hỏi phải có sự tham gia tích cực của toàn cộng đồng trong việc hoạch định và cải tiến cách tiếp cận thông tin của cộng đồng.