Tìm ra biện pháp hiệu quả nhất để hạn chế nóng lên toàn cầu là vấn đề ưu tiên hàng đầu của tất cả các đại biểu đại điện cho chính phủ 190 quốc gia, các tổ chức phi chính phủ và phương tiện truyền thông tại Hội nghị đầu tiên của các Bên tham gia Nghị định thư Kyoto, Hội nghị lần thứ 11 các Bên tham gia Công ước Khung của Liên Hợp Quốc (LHQ) về Biến đổi Khí hậu (UNFCCC) từ ngày 28/11 đến ngày 9/12/2005 tại Quebec, Canada.  

Nhiệt độ trung bình bề mặt Trái đất đã tăng 0,6⁰ C kể từ cuối những năm 1800, vào năm 2100 sẽ là 1,4 – 5,8⁰C. Cho dù theo dự đoán nhiệt độ trái đất tăng rất ít, nhưng vẫn sẽ cao hơn bất cứ thời điểm tăng nhiệt độ nào trong vòng 10.000 năm qua. Sự gia tăng nhiệt độ là do quá trình công nghiệp hoá (khối lượng lớn chưa từng có dầu mỏ, xăng và than đá bị đốt cháy) cũng như nạn phá rừng diễn ra trong 150 năm qua.

Theo Cơ quan điều phối Công ước Biến đổi Khí hậu của LHQ và Nghị định thư Kyoto đã được ký kết ở Kyoto, Nhật Bản năm 1997, các nước phát triển phối hợp với nhau đã giảm được khối lượng lớn phát tán khí nhà kính gây nóng lên toàn cầu, song cần phải nỗ lực nhiều hơn để duy trì và cắt giảm lượng phát thải.

Richard Kinley Trưởng Ban thư ký UNFCCC cho biết: đầu những năm 1990, các nước chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường ở Đông Âu và Trung Âu đã giảm được phần lớn lượng phát tán khí nhà kính. Những nỗ lực của quốc gia trong việc thực hiện Công ước biến đổi khí hậu và chuẩn bị thực hiện Nghị định thư Kyoto đã làm giảm phát tán. Công ước biến đổi khí hậu đòi hỏi 35 nước công nghiệp hoá phải giảm 5% phát tán khí nhà kính vào năm 2012. So với các mức của năm 1990, thì đến năm 2003, phát tán khí nhà kính đã giảm 5,9%.

Tuy nhiên, Kinley cảnh báo: Phát tán khí nhà kính thuộc nhóm các nước phát triển đã ổn định trong những năm gần đây và không hề giảm so với vào đầu những năm 1990. Tuy nhiên, mức phát tán có khả năng sẽ tăng vào năm 2010, có nghĩa là việc đảm bảo ổn định và giảm phát tán thấp hơn nữa vẫn còn là thách thức đối với các nước phát triển.

Những phát hiện trong xuất bản phẩm mới đầu tiên của UNFCCC, đó là Dữ liệu quan trọng về Khí nhà kính, bao gồm tất cả các dữ liệu chính thức về khí nhà kính  được các nước phát triển và đang phát triển đưa ra xem xét theo Công ước về biến đổi khí hậu.

Nghị định thư Kyoto có hiệu lực vào tháng 2/2005 sau khi Nga ký kết. Tổng thống Mỹ George W. Bush đã rút khỏi Nghị định thư năm 2001, việc Nga ký kết Nghị định thư trở thành sự kiện quan trọng vì 55 bên tham gia UNFCCC cần phải ký kết Nghị định thư, bao gồm các nước phát triển có lượng phát tán cacbon gộp lại vượt quá 55% tổng phát thải của nhóm. Riêng Nga chiếm 17% phát tán cacbon đã nâng tổng lượng phát tán cao hơn 55%.

Hoa Kỳ chiếm khoảng 24% lượng phát tán cacbon dioxit trên toàn cầu, do đốt các nhiên liệu hoá thạch như than đá, dầu mỏ và khí thiên nhiên. Nghị định thư Kyoto kiểm soát phát tán 6 khí nhà kính, trong đó chủ yếu nhất là cacbonic.

Các thảo luận ở Montreal là cơ hội đầu tiên để chính phủ của 35 nước công nghiệp hoá bị giàng buộc bởi Nghị định thư Kyoto thảo luận tiến bộ đạt được và các biện pháp đàm phán sau giai đoạn cam kết đầu tiên của Nghị định thư kết thúc vào cuối năm 2012. Thoả thuận cam kết đầu tiên này sẽ không làm giảm được tình trạng biến đổi khí hậu, song nó là cơ sở giảm phát tán trong tương lai.

Các đàm phán theo Nghị định thư không gồm những nước công nghiệp hoá chưa ký kết Nghị định thư. Chính phủ các nước này kể cả Hoa Kỳ và Ôxtrâylia có thể tham dự với tư cách là quan sát viên nhưng không được gây cản trở quá trình đàm phán. 

Những người bảo vệ môi trường đang kêu gọi chính phủ các nước đưa ra một cách thức  đàm phán theo cơ chế giảm khí nhà kính mạnh mẽ sau năm 2012 ở Montreal và cam kết kết thúc các đàm phán vào năm 2008.

Mạng lưới Hành động  bảo vệ Khí hậu Canada, một Liên minh các tổ chức phi chính phủ, đã đưa ra: “Tuyên bố về Luật Khí hậu và Hội nghị Thượng đỉnh về Biến đổi Khí hậu ở Montreal”, kêu gọi người dân Canada hãy yêu cầu Chính phủ phải chịu trách nhiệm về những hành động gây phát tán khí nhà kính hoặc chưa áp dụng biện pháp làm giảm phát tán theo Nghị định thư Kyoto.

Tuyên bố của tổ chức Mạng lưới Hành động bảo vệ Khí hậu nêu rõ: “Nếu tiếp sau Nghị định thư Kyoto không sớm đưa ra được nhiều biện pháp để giảm phát tán khí nhà kính, chúng ta sẽ không thể tránh khỏi những tác động khủng khiếp liên tiếp xảy ra do nóng lên toàn cầu như những mối đe dọa đối với nguồn cung cấp nước và sản xuất lương thực, lũ lụt và hạn hán gia tăng, sự biến mất nhanh chóng các loài và hệ sinh thái mong manh và mực nước biển dâng cao. Sẽ có thêm hàng chục triệu người bị nguy hiểm do lũ lụt và nghèo đói ở vùng duyên hải, hàng trăm triệu người mắc bệnh sốt rét và hàng tỷ người bị thiếu nước vào những năm 2080 nếu như nhiệt độ trung bình trên toàn cầu là xấp xỉ 2⁰C, cao hơn nhiệt độ  của thời kỳ tiền công nghiệp. Hiện nay nhiệt độ trung bình toàn cầu đã cao hơn mức ở thời kỳ tiền công nghiệp là 0,6⁰C”.

Những cuộc thảo luận ở Montreal sẽ thu hút sự quan tâm của hơn 10 000 người, gồm các nhà lãnh đạo cấp cao thuộc chính phủ các nước; các bộ trưởng và các phương tiện thông tin đại chúng, các nhà khoa học, thương gia và  các nhà môi trường.

Bộ trưởng Bộ Môi trường Canada, Stéphane Dion đã thông báo: Hội nghị này là “sự kiện trung hoà cácbon”, nghĩa là chính phủ nước này sẽ bù lại lượng cacbon dioxit phát thải  tương đương bằng việc mua các khoản tín dụng giảm phát thải. Theo đó, chính phủ Canada sẽ phối hợp với Viện Pembina để giảm khoảng 10000 tấn đã được cấp giấy chứng nhận tín dụng giảm phát tán của nhà máy sản xuất điện bằng sức gió của Canada.

Ngoài ra, Chính phủ Canada đã thông qua Công ty tư vấn CO₂ E.com và Công ty Gold Standard để mua khoản tín dụng giảm phát thải trị giá 430 tấn của Công ty Energia Ecologica de Palcasa S.A. ở Honduras. Đó là dự án thu hồi khí mêtan để phát điện phục vụ cộng đồng địa phương.

Theo Nghị định thư Kyoto, Canada cần phải giảm phát thải khí nhà kính của nước này  thấp hơn mức của năm 1990 là 6% vào năm 2012. Cho đến nay, phát thải của Canada cao hơn năm 1990 là 24%.

Ngày 22/11/2005, Tổ chức David Suzuki và Viện Pembina đã đưa ra một báo cáo nêu rõ; vào năm 2020 Canada cần phải giảm phát thải khí nhà kính thấp hơn mức năm 1990 là 25% và vào năm 2050 thấp hơn năm 1990 là 80% .

Tổ chức những Người bạn của Trái đất đang kêu gọi chính phủ các nước nhóm họp ở Montreal nhất trí kế hoạch bền vững cho vòng đàm phán mới về các cam kết sau năm 2012 và đưa ra giới hạn cụ thể về giảm phát thải bắt đầu vào năm 2005 và kéo dài đến hết năm 2008.

Catherine Pearce, người tham gia chiến dịch về khí hậu thuộc Tổ chức này cho biết: “Các cuộc thảo luận ở Montreal giữ vai trò quyết định việc cộng đồng quốc tế hành động giải quyết tình trạng biến đổi khí hậu. Các nước tham gia cần phải đẩy mạnh hành động khẩn cấp và xây dựng quy trình giảm thiểu, cho phép các nước đang phát triển như Trung Quốc và Ấn Độ cùng tham gia."

 Ngày 5/12/2005, Sáng kiến tài chính của Chương trình Môi trường LHQ sẽ tổ chức một sự kiện bên lề Hội nghịđể công bố ấn phẩm mới về viễn cảnh của khu vực tài chính. Tập hợp các bài thuyết trình của các nhà ra quyết định trong ngành tài chính và ngân hàng sẽ được đưa vào thảo luận trong nhóm.

Chính phủ Canada đang giới thiệu một hệ thống quan trắc, tính toán và báo cáo về bể chứa cacbon và nguồn nước ở những cánh rừng của Canada.

Sự kiện bên lề Hội nghị của Cơ quan Hàng không châu Âu (ESA) nhấn mạnh sự gia tăng số lượng các nước đang phối hợp với ESA sử dụng các hình ảnh từ vệ tinh như là dữ liệu để báo cáo về phát tán khí nhà kính.

Ngày 6/12, Claude Mandil, Giám đốc Điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế kiêm chủ tịch sự kiện bên lề Hội nghị sẽ giới thiệu các ấn phẩm của cơ quan về vai trò của thương mại phát tán trong nước và quốc tế đối với chính sách khí hậu, các cơ hội tiết kiệm năng lượng thắp sáng trên toàn cầu, các tác động của CO₂ gây sức ép tới khả năng cạnh tranh của các nhà máy lọc dầu và việc áp dụng công nghệ sạch ở các nước đang phát triển.

Các tiêu chuẩn mới của quốc tế để xác định lượng khí nhà kính sắp được công bố còn gọi là ISO 14064, đã được nêu ra vào ngày 8/12 do Chính phủ Canada tổ chức thông qua Chương trình Giải pháp kỹ thuật Hành động sớm để khắc phục biến đổi khí hậu. Sự kiện này  đề cập tới các công cụ và phương pháp luận, lập báo cáo, phê duyệt và thẩm định khả năng hạn chế khí nhà kính của các dự án căn cứ vào  tiêu chuẩn ISO 14064.

Ngoài ra, vào ngày 8/12, Quỹ Cô lập Cacbon Quốc gia của Nga cũng tổ chức sự  kiện bên lề Hội nghị về việc thực hiện Nghị định thư Kyoto ở Nga. Các quan chức nước này cũng như đại diện cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức phi chính phủ sẽ trình bày những  công việc họ đã làm được cho tới nay và dự kiến Kế hoạch Hành động Kyoto đã được chính phủ Nga thông qua vào tháng 2/2005.

Nguồn: ENS, 28/11/2005