Trong khi nhiều địa phương có quy hoạch hợp lý để phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, thì ở một số địa phương chưa được quy hoạch hợp lý, thể hiện như : Còn sử dụng nhiều đất chuyên trồng lúa, đất có ưu thế đối với sản xuất nông nghiệp, đất đang có khu dân cư tại những vị trí có hạ tầng kỹ thuật xây dựng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp (Hưng Yên, Hải Dương, Ðồng Nai, Long An...), trong khi có điều kiện sử dụng các loại đất khác, chỉ cần đầu tư thêm cơ sở hạ tầng kỹ thuật để quy hoạch các khu công nghiệp, cụm công nghiệp.

Một số khu công nghiệp không đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ theo quy hoạch chung của khu công nghiệp mà mỗi doanh nghiệp đầu tư cơ sở hạ tầng riêng trong khu công nghiệp (một số khu công nghiệp ở Hà Tây). Việc quy hoạch khu công nghiệp, cụm công nghiệp chưa đồng bộ với quy hoạch phát triển đô thị, khu dân cư, hạ tầng kỹ thuật và xã hội dẫn đến phát triển không bền vững. Một số tỉnh do quy hoạch phát triển các khu công nghiệp chưa hợp lý dẫn đến tình trạng nhiều hộ dân bị thu hồi đất vài lần trong năm, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và gây tâm lý bất ổn trong nhân dân.

Qua khảo sát ở một số khu công nghiệp, cụm công nghiệp, cho thấy, các khu công nghiệp do Thủ tướng Chính phủ ra quyết định thành lập có cơ sở hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, thuận tiện, nhưng tốc độ lấp đầy chậm, không thu hút được các doanh nghiệp vừa và nhỏ, bởi suất đầu tư cao, cho nên các doanh nghiệp Việt Nam tài chính có hạn rất khó thuê ở các khu này. Các cụm công nghiệp do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định thành lập và hỗ trợ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thì có tốc độ lấp đầy nhanh, nhưng không thể làm nhiều do ngân sách địa phương hạn hẹp. Còn các cụm công nghiệp tự hình thành do các doanh nghiệp tập trung thuê đất có tốc độ triển khai nhanh, suất đầu tư thấp, nhưng lại gặp khó khăn trong quản lý môi trường, hệ thống hạ tầng kỹ thuật chắp vá.

Để phát triển khu công nghiệp, cụm công nghiệp đúng hướng, đúng mục tiêu và tăng hiệu quả cần đặc biệt quan tâm vấn đề quy hoạch. Căn cứ vào chiến lược phát triển kinh tế - xã hội thể hiện trong cương lĩnh chính trị và các nghị quyết của Ðảng, Chính phủ có quy hoạch tổng thể định hướng cho cả nước và từng địa phương thu hút đầu tư. Làm như vậy chúng ta sẽ khắc phục được sự phát triển khu công nghiệp, cụm công nghiệp tản mạn, tự phát và chộp giật hiện nay; đồng thời sẽ tạo ra được một bức tranh toàn cảnh thể hiện rõ nội dung, bước đi của lộ trình CNH, HÐH đất nước theo đường lối của Ðảng đã vạch ra.

Nhiều khu công nghiệp chưa thật sự quan tâm vấn đề môi trường, vi phạm tiêu chuẩn môi trường khi tiến hành sản xuất; vi phạm các cam kết thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường. Tại TP Hồ Chí Minh và khu vực phụ cận, hầu hết các khu công nghiệp đều bị ô nhiễm bụi do hoạt động sản xuất, xây dựng và giao thông. Môi trường không khí tại một số khu công nghiệp đã bị ô nhiễm và ô nhiễm nặng. Các công trình xử lý cục bộ nước thải tại các nhà máy trong khu công nghiệp hầu như chưa bảo đảm các tiêu chuẩn cho phép. Trong tổng số hơn 100 khu công nghiệp được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đang hoạt động, mới có khoảng 20 khu công nghiệp đã xây dựng nhà máy xử lý nước thải tập trung. Nhưng trong số đó nhiều nhà máy xử lý nước thải đầu ra không ổn định, không đạt yêu cầu. Hiện tại chưa có địa phương nào có hệ thống quản lý riêng đối với chất thải rắn công nghiệp và chất thải nguy hiểm; chưa thực hiện được một cách thường xuyên việc thu gom, vận chuyển và lưu giữ tạm thời chất thải rắn công nghiệp, đặc biệt là chất thải nguy hiểm.

Nguồn: Nhân dân, 13/10/2005