Mô hình xử lý rác thải thành điện sinh hoạt lần đầu tiên trên cả nước được ứng dụng thành công tại bãi rác Gò Cát (TP.Hồ Chí Minh) và điện được sản xuất từ rác đã phát lên lưới điện quốc gia. Đây có thể coi là một bước tiến quan trọng trong việc xử lý rác thải đô thị và mở ra hướng đi mới cho công nghệ xử lý rác thải của Việt Nam.

Ông Bùi Trọng Hiếu, Phó Giám đốc Công ty Môi trường Đô thị TP.Hồ Chí Minh cho biết, ý tưởng xử lý rác để phát điện đã được các cán bộ công nhân viên ngành môi trường thành phố ấp ủ từ lâu, nhưng gặp khó khăn nhiều mặt, đặc biệt là ở vốn đầu tư và công nghệ xử lý nên vẫn chưa thể thực hiện. Cho đến khi dự án nâng cấp công trường xử lý rác Gò Cát được triển khai thì ý tưởng này mới trở thành hiện thực.

Công trình xử lý rác Gò Cát được xây dựng trên diện tích 25 ha. Dự án nâng cấp công trường xử lý rác Gò Cát có tổng số vốn đầu tư hơn 262 tỷ đồng, trong đó viện trợ không hoàn lại của Chính phủ Hà Lan là 60%, vốn đối ứng từ ngân sách thành phố là 40%. Cty Ballast Nedem Việt Nam (Hà Lan) làm tổng thầu xây dựng cung cấp thiết bị. Trong đó, riêng hạng mục trạm phát điện phục vụ cho việc sản xuất điện từ rác được đầu tư trên 3 triệu USD (khoảng 50 tỉ đồng). Sau khoảng 3,5 năm đi vào hoạt động (từ đầu năm 2002) đến nay, công trường xử lý rác Gò Cát đã tiếp nhận được 2,7 triệu tấn rác (theo thiết kế tiếp nhận 3,75 triệu tấn rác), và bắt đầu khai thác khí gas để sản xuất điện.

Dự án này ứng dụng công nghệ xử lý chôn lấp rác hợp vệ sinh, theo công nghệ và thiết bị của Hãng Balast Nedam Việt Nam (Hà Lan) tại bãi rác Gò Cát. Theo đó, rác thải sẽ được chôn trong các ô chôn lấp có chiều sâu hơn 7m so với mặt đất, có lót vật liệu chống thấm HDPE-một loại nhựa có độ bền hơn 50 năm và không ảnh hưởng tới môi trường. Nước rỉ rác trong ô chôn được thu gom bằng hệ thống ống thu đặt dưới đáy và bơm về trạm xử lý nước trước khi thải ra môi trường tự nhiên. Khí gas sinh ra từ quá trình phân hủy rác được thu gom bằng các giếng thu đứng, dẫn về trạm thu gas và qua một công đoạn tách nước vì gas sinh ra từ rác thải sinh hoạt có lượng hơi nước rất cao. Một hệ thống xử lý dây chuyền khép kín, hiện đại. Thậm chí, ngay trong bãi chứa rác thải mà không hề có mùi hôi như các bãi rác thường gặp, dù đây là một trong những bãi rác lớn của thành phố.

Bán điện từ rác! 

Khí gas sạch sau khi thu được sẽ được dẫn đến máy chiết xuất và máy thổi khí nén trước khi được bơm vào hệ thống động cơ nổ để chạy máy phát điện. Điện sinh ra sau khi máy phát có điện áp 0,4kV, tần số 50Hz dẫn đến máy biến thế nhằm tăng điện áp lên 15kV để hoà vào mạng lưới điện quốc gia. Do lượng khí gas sinh ra còn ít nên hiện thời chỉ có một tổ máy phát có công suất 750 KW hoạt động trong số 3 tổ máy của hệ thống. Trong thời gian tới, sau khi đưa vào sử dụng cả 3 tổ máy, tổng công suất điện thu được sẽ hơn 2.430 KW/h, mỗi năm sẽ thu được gần 21.287 ngàn KW. Toàn bộ số điện thu được này sẽ được bán cho Công ty Điện lực TP.Hồ Chí Minh với giá 634 đồng/KW, tương đương với số tiền hơn 13 tỷ đồng/năm. Giám đốc Công ty Môi trường Đô thị TP.Hồ Chí Minh khẳng định: “Đây là số tiền không lớn nhưng có ý nghĩa thiết thực và lợi ích lớn nhất đó là giảm thiểu tình trạng ô nhiễm môi trường, giảm hiệu ứng nhà kính… theo hướng đem lại lợi ích về kinh tế”.

Trạm phát điện từ rác thải được đầu tư số vốn hơn 3 triệu USD, với công nghệ của hãng Balast Nedam. Toàn bộ khối máy phát điện được thiết kế theo khối container có thể dễ dàng di chuyển. Sau khi lượng gas tại đây được đốt hết, bãi rác được đưa vào sử dụng cho mục đích khác thì các tổ máy này có thể di chuyển đến các địa điểm khác để sử dụng. Ông Ruud Krijgsman, Tổng Giám đốc Công ty Balast Nedam cho biết các dự án phát điện từ rác thải đã được xây dựng và hoạt động thành công tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Điện từ rác: Hướng đi mới 

Dự kiến sau khi dừng việc tiếp nhận rác và đóng bãi vào năm 2006, các tổ máy sẽ bắt đầu đi vào hoạt động hết công suất liên tục trong vòng khoảng 15 năm. Rác sau khi được phân hủy hoàn toàn sẽ được dùng làm phân bón hữu cơ cho nông nghiệp và mặt bằng của bãi rác sẽ được xây dựng thành công viên, khu vui chơi,v.v…

Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường TP.Hồ Chí Minh cho biết, đây là mô hình công nghệ xử lý rác thải thành điện được ứng dụng thành công đầu tiên tại Việt Nam. Việc sản xuất điện từ rác thải là hướng rất mới và có nhiều ưu điểm so với công nghệ xử lý rác hiện nay ở Việt Nam do rác thải ở nước ta có đặc điểm là rác hữu cơ nhiều nên lượng khí gas sinh ra là rất lớn. Giám đốc Công ty Môi trường Đô thị TP.Hồ Chí Minh cho biết thêm, trong thời gian tới, ngành môi trường thành phố sẽ triển khai ứng dụng này tại Khu xử lý chất thải rắn Phước Hiệp (huyện Củ Chi) và hiện đã có một số doanh nghiệp nước ngoài đặt vấn đề tham gia vào công việc này. 

Nguồn: VietNamNet, 11/10/2005