Michal Krzyzanowski, chuyên gia về không khí thuộc Trung tâm Môi trường và Sức khoẻ châu Âu ở Bonn, Cộng Hoà Liên Bang Đức thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết: ô nhiễm không khí ở các thành phố lớn của Đông Nam Á và Trung Quốc được xếp ở mức nghiêm trọng nhất thế giới và làm thiệt mạng khoảng 500.000 người mỗi năm. Khói lan toả từ những đám cháy rừng ở Inđônêxia đã khiến Malaixia phải công bố tình trạng báo động khẩn cấp và từ 15-21/8/2005 tại hai khu vực ở bên ngoài thủ đô Kuala Lumpur và cho đóng cửa nhiều trường học và công sở. Nhiều nơi ở Thái Lan cũng bị khói bao phủ. Ở Malaixia, tình hình sáng sủa hơn khi gió chuyển hướng làm giảm khói lan toả sang nước này. Thế nhưng, các nhà khí tượng dự báo, luồng khói mới sẽ bao phủ nhiều nơi ở Malaixia và có thể cả Singapore trong cuối tháng 8 đầu tháng 9/2005. Các quan chức y tế của Malaixia cho biết: các bệnh viện đã tiếp nhận số lượng người mắc bệnh về đường hô hấp tăng 150% trong đó 7 người có tiền sử về bệnh đường hô hấp đã chết trong giai đoạn có khói mù. 

Khói do đốt cháy rừng bất hợp pháp vào mùa khô để khai khẩn đất đai trên đảo Sumatra ở Inđônêxia là vấn đề nan giải thường diễn ra hàng năm. Từ năm 1997- 1998, tình trạng này trở nên rất trầm trọng vì một số nước trong khu vực bị bao phủ  bởi khói mù. Theo Michael Brauer, nhà nghiên cứu thuộc Đại học British Columbia, các nghiên cứu trong thời kỳ này cho thấy các nước bị ảnh hưởng nhiều nhất có số người đến khám bệnh và phải nhập viện gia tăng và Malaixia là nước có số người chết do khói độc trong một ngày cao . Chính phủ Malaixia và các nước khác trong khu vực đã nỗ lực làm giảm tác động tiềm tàng của khói tới sức khoẻ, vì lo ngại khói độc có thể ảnh hưởng xấu tới ngành công nghiệp du lịch của họ. Chưa có dữ liệu về các ảnh hưởng lâu dài của ô nhiễm không khí tới sức khoẻ giai đoạn 1997-98, song căn cứ vào kiến thức chung về ô nhiễm không khí, Brauer cho rằng một số người đã bị mắc các bệnh về đường hô hấp nặng. Theo Brauer, khi nồng độ khói đậm đặc hơn thì số người chết vì mắc bệnh đường hô hấp và bệnh tim mạch tăng cao hơn. Người dân sống ở các khu vực có mức ô nhiễm không khí cao hơn có xu thế chết sớm hơn những người sống ở các khu vực ít ô nhiễm.  

Krzyzanowski thuộc WHO cho biết; các hạt mịn kể cả các hạt phát thải từ đám cháy, là nguyên nhân chủ yếu gây ra các bệnh về đường hô hấp, đặc biệt là ở trẻ em, người già và người ốm yếu. Có nhiều người bị bệnh trong thời kỳ khói mù, nhưng ô nhiễm hàng ngày vẫn là mối lo ngại rất lớn, tình trạng này cần phải được kiểm soát.

Ô nhiễm do phương tiện giao thông, ngành công nghiệp và đốt cháy rừng bất hợp pháp, đốt than và các chất rắn đang gây ô nhiễm thường xuyên ở mức cao. Vào những ngày ô nhiễm nặng, người mắc bệnh hen suyễn dễ bị ảnh hưởng hơn người bình thường và không khí ô nhiễm còn có thể gây nhiễm trùng đường hô hấp cấp - một căn bệnh phổ biến mà trẻ nhỏ dưới 5 tuổi ở các nước đang phát triển thường mắc phải. Người mắc bệnh tim mạch cũng có nguy cơ cao vì ô nhiễm có thể gây cản trở lớn tới quá trình tuần hoàn máu.

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu về các Ảnh hưởng tới Sức khoẻ tại Hoa Kỳ, ô nhiễm trong nhà cũng là một vấn đề nan giải của các nước đang phát triển châu Á, ở đó 60-80% hộ gia đình sử dụng nhiên liệu gỗ hoặc than đá để đun nấu và sưởi ấm. Các nước Đông Nam Á đang nghiên cứu giải quyết vấn đề khói mù và đã thông báo việc thành lập một Uỷ ban các chuyên gia môi trường chống cháy rừng. Daniel Murdiyarso thuộc Trung tâm Nghiên cứu Rừng Quốc tế ở Inđônêxia cho biết: khó ngăn chặn được khói vì đốt cháy đã và sẽ luôn được sử dụng như một nội dung quản lý đất. Theo Krzyzanowski, “cuộc khủng hoảng khói” vào những năm 1950 ở London đã cướp đi sinh mạng khoảng 4.000 người buộc các quan chức Anh phải thực hiện chiến lược khắc phục ô nhiễm lâu dài để giải quyết tất cả các mặt của vấn đề. Vấn đề ô nhiễm không khí phải được xem như một kết quả không mong muốn có thể chấp nhận được, là hậu quả của phát triển, đây là  điều mà chúng ta cần phải rút ra bài học ở châu Âu của những năm về trước.

Nguồn: smh, 9/2005