Theo tiến sỹ Nguyễn Đinh Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (BVMT), thuộc Sở Tài nguyên - Môi trường (sở TN –MT) TP. Hồ Chí Minh;  nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức về công tác bảo vệ môi trường của các doanh nghiệp chưa đúng với yêu cầu xã hội đề ra. Đây là hành vi thiếu trách nhiệm với cộng đồng xã hội, mặc dù Hệ thống xử lý nước thải (HTXLNT) của họ được xây dựng đạt yêu cầu theo quy định pháp luật. Các doanh nghiệp đã lợi dụng chính sách khuyến khích phát triển sản xuất của nhà nước để sai phạm với những lý do chưa chính đáng, chủ yếu là họ sợ tốn chi phí (hóa chất, điện, nước, nhân công...). Còn về công tác kiểm tra giám sát của cơ quan chức năng thì không thể nào liên tục trong suốt quá trình hoạt động của doanh nghiệp (DN). Kết quả giám sát tại khu vực kênh Thầy Cai cho thấy ô nhiễm môi trường nước tại khu vực có những nhà máy sản xuất cồn, nồng độ chất ô nhiễm ở đây cao nhất. Chi cục BVMT cùng Phòng Quản lý môi trường thuộc Sở TN-MT kiểm tra thì thấy các DN trong khu vực này đều xây dựng HTXLNT. Cũng có thể có doanh nghiệp vận hành HTXLNT không đạt yêu cầu và cũng không loại trừ một số cố tình xả nước thải chưa xử lý ra môi trường.
Điển hình là Công ty TNHH Nghiệp Hưng và Công ty TNHH Tường Trung. Họ đều sản xuất cồn và CO2 và đã bị UBND huyện Củ Chi ban hành quyết định cưỡng chế buộc xây dựng HTXLNT bằng biện pháp ngắt điện theo đề nghị của Sở TN-MT, nhưng hai công ty trên đã có văn bản đề nghị mở điện trở lại để phục vụ cho việc xây dựng HTXLNT và cam kết không hoạt động sản xuất cho đến khi việc xây dựng hoàn thành. Thế nhưng, khi đoàn kiểm tra đến, dù chưa xây xong HTXLNT họ vẫn hoạt động bình thường. Để xử lý trường hợp này, Sở TN-MT đã đề nghị UBND huyện Củ Chi giám sát chặt chẽ và có biện pháp xử lý nghiêm khắc, đồng thời đã có báo cáo trình UBND thành phố.
 Để hạn chế đến mức thấp nhất việc xả nước thải thẳng xuống kênh rạch,ông Tuấn cho biết: Sở TN-MT đã trình UBND thành phố một quy chế về tăng cường kiểm tra giám sát các hành vi bảo vệ môi trường, trong đó có dựa vào sự phát hiện và giám sát của cộng đồng thông qua đại diện chính quyền cơ sở như phường, khu phố và tổ dân phố để làm cơ sở xử phạt vi phạm hành chánh trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Về biện pháp kỹ thuật, chúng tôi đề nghị pháp lý hóa bằng các quy định cụ thể, yêu cầu doanh nghiệp lắp đặt điện kế cục bộ để đo điện năng tiêu thụ của các hệ thống xử lý nước thải và khí thải của các cơ sở sản xuất và dựa vào đó để xử lý.
Theo quy định tại Mục c, Khoản 2, Điều 26 của Nghị định 121/2004/NĐ-CP ngày 12-5-2004 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, Chánh Thanh tra chuyên ngành tài nguyên và môi trường thuộc Sở TN-MT tỉnh - thành phố trực thuộc trung ương có quyền “phạt tiền đến 20.000.000 đồng” và “tước quyền sử dụng giấy phép môi trường thuộc thẩm quyền”...Tuy nhiên còn tùy ở mức độ vi phạm. Với mức độ vi phạm thông thường như hiện nay của số DN này thì mức phạt cao nhất có thể áp dụng là 8 triệu đồng, mức phạt này quá thấp, chưa đủ sức răn đe. Bởi, đối với một DN có doanh số hàng năm mấy chục triệu, mấy trăm triệu USD mà phạt họ với mức mấy triệu đồng như thế thì rất nhỏ
Mức xử phạt vi phạm hành chính được quy định tại Nghị định 121 của Chính phủ như đã nêu ở phần trên còn tùy thuộc vào mức độ, hành vi vi phạm mà có mức phạt bằng tiền và các hình thức xử phạt bổ sung. Lần vi phạm thứ nhất có mức phạt tiền là trung bình cộng mức phạt cao nhất và thấp nhất đối với hành vi vi phạm. Mức phạt tiền thấp nhất là 100.000 đồng và cao nhất là 70 triệu đồng. Như đã nói ở trên, mức phạt còn tùy thuộc vào hành vi xả, thải vào môi trường nước các nhất gây ô nhiễm vượt quá tiêu chuẩn cho phép.
Nghị định 121 của Chính phủ quy định: phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng trong trường hợp chất gây ô nhiễm có chứa chất thải nguy hại, như kim loại nặng, a xít,... và phạt ở mức cao nhất 70 triệu đồng đối với trường hợp xả nước thải có chứa chất phóng xạ gây nhiễm xạ môi trường vượt mức cho phép. Thực tế, những vi phạm hiện nay về bảo vệ môi trường ở TP.Hồ Chí Minh phần lớn là xả nước thải, thông thường mức phạt không đến mức tối đa như quy định.
Nguồn: SGGP, 22/7/2005