Các đảo ở Thái Bình Dương (TBD) trước đây đã từng nổi tiếng với những bãi biển cát trắng, đang bị đe doạ bởi một núi chất thải. Hiện nay, rác thải gây tắc nghẽn các dòng chảy vào cảng của thủ đô Apia ở Samoa và nổi lềnh bềnh trên các cánh rừng ngập mặn của Figi.
Mọi nơi trong khu vực đảo TBD đang bị ảnh hưởng bởi rác thải. Các chuyên gia cho biết: một trong những cuộc đấu tranh lớn nhất trong nhiều quốc đảo là việc nâng cao nhận thức về vấn đề nan giải này.
Cách xử lý chất thải truyền thống ở TBD là thức ăn thừa để nuôi lợn, song dân số gia tăng và nhập khẩu lương thực nước ngoài đã làm thay đổi thành phần của rác thải sinh hoạt.
Asterio Takesey, Giám đốc Chương trình khu vực Nam TBD cho biết: “Chất thải trong thời gian qua hầu hết là chất thải tự nhiên. Hiện nay, nhiều quốc đảo đã bắt đầu bước vào nền kinh tế hiện đại, nên các mẫu hình tiêu thụ của họ cũng thay đổi”. Những vấn đề này ở các quốc đảo có san hô vòng nằm ở dưới thuộc Micronesia cũng đang rất tồi tệ.
Ritia Bakineti, người quản lý chất thải thuộc chi nhánh của chương trình ở Kiribati cho biết: “Rác thải đang chất thành đống”.
Tarawa thuộc phía nam thủ đô Kiribati là khu vực đông dân nhất TBD với gần 40 000 người sống trên dãy đảo san hô nhỏ dài gần 20 dặm dọc hành lang phía Nam đảo san hô vòng. Hàng năm, các hộ dân ở Nam Tarawa thải ra hơn 6500 tấn chất thải rắn và ba điểm chôn lấp chất thải của thủ đô đang phải đối mặt với tình trạng thiết bị yếu kém.
Theo báo cáo năm 2000, ở đây chỉ có một bãi chôn lấp là có tường chắn sóng biển bảo vệ, có nghĩa là rác thải từ các bãi khác trôi thẳng ra biển và dọc bãi biển Tarawa, vùng đất sẽ bị ngập lụt khi thuỷ triểu dâng cao.
Hậu quả đã quá rõ ràng. Trắc nghiệm vào giữa những năm 1990 đã chứng minh, trong đầm phá của Tarawa, tình trạng ô nhiễm ở mức khá cao tới mức không thể ăn được các động vật có vỏ ở đây.
Các chất ô nhiễm rò rỉ từ các bãi thải vào các nguồn cung cấp nước ngầm mỏng manh của Tarawa cũng là vấn đề đáng lo ngại.
Nước ngọt trên các đảo san hô vòng được lấy từ các vỉa nước được tạo ra do một lớp nước mưa mỏng chảy trên mặt nước biển thấm váo đá san hô rỗng ở đảo.
Tuy nhiên, những vấn đề nan giải của Kiribata không đáng kể so với những vấn đề nan giải của đảo Tavalu, một quốc đảo mà tổng diện tích đất đai không bằng 1/3 so với Tarawa.
Một báo cáo gần đây ước tính rằng 4000 dân sống trên 2,4 km2 ở thủ đô của quốc đảo nhỏ Fongafale mỗi năm đã thải ra gần 20000 m3 chất thải.
Trong khi đó, chỉ có một bãi chôn lấp của đảo này có công suất 3200 m3 được cấp phép đó là những hố rộng lớn do công trình xây dựng sân bay từ chiến tranh thế giới thứ hai để lại đang được sử dụng ngày càng nhiều làm các bãi rác tạm thời.
Khi các đợt “thuỷ triểu lớn” nhấn chìm toàn bộ đảo, như vào tháng hai năm 2003, khi nước rút đi để lại nhiều mạnh vỡ vụn trôi giạt vào bờ.
Nhiều người cho rằng chất thải sẽ nhấn chìm các đảo trong vòng 50 năm tới.
Ngay cả các phương pháp xử lý rác truyền thống cũng không thể kiểm soát nổi – 4000 đàn lợn khoẻ mạnh đang gây ra vấn đề nan giải về chất thải. Đối với nhiều đảo, vấn đề tái chế lại là một nhiệm vụ vô cùng bức bách.
Tuy nhiên, biện pháp khuyến khích tài chính bị giảm sút nhiều vì giá trị chất thải tương đối nhỏ và vì chi phí vận chuyển đến những nơi tiếp nhận quá xa.
Ở những nơi có tiền và sự giúp đỡ của nước ngoài thì có điều kiện kiểm soát chất thải. Rarotonga đang khắc phục vấn đề nan giải về rác thải nhờ một bãi chôn lấp chất thải trị giá 2,2 triệu USD đã khánh thành vào tháng 12/2004. Ở Samoa, sẽ làm sạch bãi rác thải ở Tafaigata do Nhật Bản tài trợ.
Tuy nhiên, Asterio Takesey cho rằng, núi chất thải sẽ còn tăng cao hơn. TBD cần phải phát triển và chất thải này phát sinh do phát triển.
Nguồn: The Guardian, 11/2004
