Thu giữ khí metan, một trong những khí nhà kính gây nóng lên toàn cầu đang nhanh chóng trở thành biện pháp ứng phó về môi trường hấp dẫn của các nước công nghiệp hoá và của châu Mỹ La tinh. Tuy nhiên, xu hướng này đang gây căng thẳng giữa các nhà hoạt động xã hội với các nhà hoạt động môi trường.
Braxin đã ký kết các dự án quốc tế đầu tiên thu giữ metan, loại khí chiếm 20% các phát tán gây hiệu ứng nhà kính và các biến đổi khí hậu toàn cầu. Mục tiêu của dự án là sử dụng khí này để sản xuất điện năng.
Các dự án kiểu này ở các nước đang phát triển sẽ được nhận tiền tài trợ từ các nước công nghiệp hoá đã phê chuẩn Nghị định thư Kyoto năm 1997 về biến đổi khí hậu. Theo nội dung của “cơ chế phát triển sạch”(CDM), bằng việc trả tiền để giảm các phát tán ở một nước đang phát triển, một nước công nghiệp hoá có thể đạt được kết quả trong việc thực hiện mục tiêu giảm phát tán của mình theo quy định của Nghị định thư.
Theo kinh nghiệm của Braxin, các nước khác ở châu Mỹ La tinh cũng đang nỗ lực tìm kiếm nguồn tài chính để thu giữ metan phát sinh từ các bãi rác, chất thải gia súc và một số loại thực vật. Theo Chương trình Môi trường LHQ (UNEP), các phát tán metan ở châu Mỹ La tinh và Caribê chiếm 9,3% tổng phát tán toàn cầu.
Và trong nỗ lực toàn cầu khác nhằm sử dụng loại khí này , Hoa Kỳ đã ký kết một thoả thuận để tạo sự liên kết thị trường metan gồm có Achentina, Ôxtrâylia, Braxin, Anh, Trung Quốc, Côlômbia, Ấn Độ, Italia, Mêxicô, Nigêria, Nga và Ucraina.
Theo các thành viên tham gia ký kết, sáng kiến này có thể làm giảm tổng khối lượng phát tán khí nhà kính (tính bằng đơn vị cacbon dioxit) tương đương với việc loại bỏ 33 triệu xe khỏi các đường phố trên thế giới mỗi năm.
Jorge Barrigh, điều phối viên Chương trình cacbon châu Mỹ La tinh thuộc Cơ quan phát triển cộng đồng Andean (CAF) cho biết: Tương lai rộng mở về thị trường metan sẽ mang lại lợi ích cho các nước công nghiệp hoá và các nước đang phát triển là như nhau.
CAF của khu vực và các cơ quan khác trên toàn cầu như Ngân hàng thế giới, đang hối thúc các nước đang phát triển hãy sử dụng lợi thế của các tín dụng phát tán và sự hỗ trợ công nghệ, đây là nội dung của CDM trong Nghị định thư Kyoto sẽ có hiệu lực vào ngày 16/2/2005.
CDM là một trong ba cơ chế linh hoạt do Nghị định thư Kyoto đưa ra nhằm giúp các nước công nghiệp hoá đáp ứng các mục tiêu giảm phát tán khí nhà kính của nước họ xuống mức trung bình là 5,2% thấp hơn các mức năm 1990 vào năm 2012.
Chẳng hạn, các công ty ở các nước công nghiệp phương Bắc có thể thu được “các tín dụng cacbon” khi đầu tư vào các dự án giảm phát tán ở các nước đang phát triển ở phương Nam.
Braxin đã đăng ký kế hoạch NovaGerar của nước mình như là một CDM. Dự án này sử dụng khí metan thu được từ rác thải ở Nova Iguacu, thành phố có 1 triệu dân ở ngoại ô Rio de Janeiro. Loại khí này dự kiến sẽ cung cấp cho nhà máy nhiệt điện với công suất là 12 MW.
Tham gia dự án đó có Cơ quan phát triển sạch của Hà Lan phối hợp với Ngân hàng thế giới
Theo Antonio Carlos Delbin, giám đốc kỹ thuật của Biogas Energia Ambiental, công ty thực hiện dự án, thì các tín dụng CDM là một biện pháp khuyến khích chính quyền thành phố quản lý rác thải tốt hơn, tạo ra triển vọng về thu nhập và giảm bớt các chi phí, thúc đẩy xây dựng nhiều bãi chôn lấp phù hợp hơn.
Dự án CDM khác mà Braxin sẽ chính thức ký kết vào năm 2005, cũng nhằm mục tiêu phát điện từ metan, ngoài ra còn từ bãi chôn lấp vệ sinh ở Bandeirantes, nằm bên ngoài Sao Paulo.
Côlômbia cũng có kế hoạch thu giữ khí metan. Nhà máy đường Incauca ở thung lũng Tây Cauca , lõi cây mía sẽ được dùng để thay thế cho các nhiên liệu hoá thạch trong quá trình hoạt động của nhà máy này.
Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người đều tán thành các lợi ích của CDM.
Nadia Martínez, thuộc Viện Nghiên cứu chính sách có trụ sở ở Washington, cho biết: về sự lựa chọn này, “các nước công nghiệp hoá đang thay đổi các cam kết cắt giảm các phát tán cacbon của họ và đang tránh đầu từ vào công nghệ phát triển sạch đích thực”
Theo Martinez, CDM là một ý tưởng hay, nhưng nó đã trở thành một kế hoạch cho các công việc kinh doanh, mang lại lợi nhuận cho các công ty đa quốc gia với các dự án không phải lúc nào cũng phù hợp.
Tổng thống George W. Bush đã kéo Hoa Kỳ ra khỏi Nghị định thư Kyoto năm 2001, lấy lý do là điều này gây phương hại tới các lợi ích kinh tế của Hoa Kỳ. Song, Washington đã thông báo sẽ dành 53 triệu USD trong 5 năm tới cho việc phát triển liên kết thị trường metan.
Theo Maria Teresa Szauer, giám đốc môi trường của Andean CAF, thì ''lợi ích của việc thu giữ khí metan ngày càng tăng có liên quan tới thực tế là hệ thống phương pháp đo đạc và theo dõi đã được xác định và xây dựng “tạo điều kiện thuận lợi lớn cho metan đi vào thị trường”.
Cơ quan phát triển Andean CAF cho rằng: châu Mỹ La tinh và vùng Caribê nên lợi dụng cơ chế phát triển sạch vì nó sẽ giúp các nước đang phát triển tiếp cận với các công nghệ bền vững và có lợi đó là lý do tại sao cơ quan này đang giúp các nước nước khác trong khu vực xác định các cơ hội trong lĩnh vực hoạt động thu giữ khí metan.
Nguồn: Ipsnews, 12/2004