Các chuyên gia Trung Quốc cảnh báo: khói bếp đã trở thành một nguồn ô nhiễm nguy hiểm trong nhà ở các vùng nông thôn, đang có nguy cơ làm giảm sức khoẻ của 900 triệu nông dân Trung Quốc.

Song Guangsheng, giám đốc Trung tâm thử nghiệm môi trường trong nhà của Trung Quốc cho biết: nhiều hộ gia đình ở nông thôn Trung Quốc vẫn đốt cây, củi và than chất lượng thấp có hàm lượng sunfua cao đây là nhiên liệu chính phục vụ cho cuộc sống hàng ngày.

Những dụng cụ nấu bếp không khoa học mà nông dân sử dụng, thường gây ra tình trạng đốt cháy nhiên liệu không hết, sinh ra khói dày đặc và gây ô nhiễm không khí trong nhà ở mức cao nếu không có hệ thống thoát khí tốt.

Theo ông Song Guangsheng, loại khói bếp này chứa nhiều khí độc, gồm có nitơ dioxit, sunfua dioxit, cacbon monoxit và một số chất ô nhiễm gây ung thư khác.

Một quan chức thuộc Cơ quan bảo vệ môi trường quốc gia (SEPA), Trung Quốc nhấn mạnh, khói bếp gồm nhiều chất hạt dạng rất mịn. Chúng có thể nhiễm vào máu và phế nang của con người qua hệ thống hô hấp, sẽ gây ra các bệnh về phổi và về đường hô hấp. Vào những ngày có bụi hoặc ngày sương mù, ở các vùng nông thôn, nhiệt độ gần mặt đất thường thấp hơn so với nhiệt độ ở tầng không khí trên cao làm cho tình trạng ô nhiễm xấu hơn do khói bếp không lan toả được.

Tổ chức Y tế Thế giới và Chương trình Phát triển LHQ cho biết, hàng năm ở các nước đang phát triển có tới gần 1,6 triệu người chết do khói dày đặc từ các bếp lò và các lò sưởi trong nhà. Theo báo cáo năm 1995 của Ngân hàng thế giới, thì mỗi năm có 100 000 người Trung Quốc chết, phần lớn là nông dân do ô nhiễm không khí trong nhà.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng cho thấy những nỗ lực bảo vệ môi trường ở các vùng nông thôn Trung Quốc hiện nay chủ yếu tập trung vào ô nhiễm do thuốc bảo vệ thực vật và phân bón từ trang trại, chất thải động vật, ô nhiễm nước và xử lý nước thải của các doanh nghiệp ở các thành phố, họ ít quan tâm tới khói bếp.

Ông Song Guangsheng đề nghị chính quyền các địa phương có liên quan cần giúp nông dân cải tiến các bếp lò và xây dựng hệ thống thoát khói để đảm bảo thông gió tốt trong nhà. Đây là việc cần thiết để phát triển các nguồn năng lượng sạch tái tạo như sử dụng khí từ đầm lầy, năng lượng mặt trời, năng lượng gió, thuỷ năng và các dạng năng lượng thân thiện với môi trường khác, nhằm cải thiện môi trường sống cho nông dân.

Từ năm 2000, Chính phủ Trung Quốc đã bắt đầu một dự án thử nghiệm nhằm giúp những người dân nông thôn xây dựng hầm chứa khí lấy từ đầm lầy và cải tạo lại các nhà vệ sinh, chuồng lợn và bếp lò.

Trong năm 2003-2004, mỗi năm, Bộ tài chính đã cấp 1 tỷ nhân dân tệ mua trái phiếu chính phủ để hỗ trợ xây dựng các hầm sản xuất khí metan sử dụng cho hộ gia đình.

Theo một kế hoạch nhiều tham vọng về sử dụng khí metan làm nhiên liệu, thì vào cuối năm 2004, hơn 10 triệu hầm khí metan sẽ được xây dựng ở các vùng nông thôn Trung Quốc. Con số này sẽ tăng lên 50 triệu vào năm 2010. Do đó, 200 triệu dân nông thôn sẽ được hưởng lợi do sử dụng khí metan.

Ngoài khí metan, việc nghiên cứu về năng lượng mặt trời, năng lượng gió và thuỷ năng quy mô nhỏ cũng đang được phát triển nhanh chóng.

Vào năm 2003, công suất phát điện của nhà máy thuỷ điện nhỏ ở Trung Quốc là 30 triệu kw và công suất phát điện của năng lượng gió là 500 000 kw.

Sử dụng năng lượng tái tạo đã làm thay đổi thói quen nấu nướng hàng thế kỷ xưa của hàng triệu nông dân Trung Quốc, cải thiện môi trường vệ sinh nông thôn và nâng cao mức sống của nông dân.