Một báo cáo do FAO, UNEP và WHO hợp tác thực hiện cho biết:  Nguy cơ rủi ro nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật ở trẻ em thường cao hơn so với người lớn và cần có sự bảo vệ trẻ em nhiều hơn để chống lại các hóa chất này, nhất là ở các nước đang phát triển.

Chưa có số liệu về số trẻ em bị ảnh hưởng do nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật, nhưng dựa trên kinh nghiệm của nhiều nước thì số liệu này chắc chắn khá cao. Báo cáo đã nhấn mạnh đến mức độ quan trọng của vấn đề và cần có nhiều nỗ lực hơn nữa để giúp những người dân nông thôn gặp khó khăn, là các đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất do nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật.   

Báo cáo ước tính hàng năm có 1 đến 5 triệu trường hợp nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật, cướp đi sinh mạnh hàng nghìn người, trong đó có trẻ em. Hầu hết các ca nhiễm độc xảy ra ở các vùng nông thôn ở các nước đang phát triển, nơi thiếu các biện pháp bảo vệ và các điều kiện vệ sinh khác. Mặc dù các nước đang phát triển chỉ sử dụng 25% khối lượng thuốc bảo vệ thực vật của thế giới, nhưng lại là nơi chiếm tới 99% trường hợp tử vong do nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật.

Trẻ em có nguy cơ rủi ro cao từ thuốc bảo vệ thực vật do chúng nhạy cảm hoặc do tiếp xúc nhiều hơn so với người lớn.

 Suy dinh dưỡng và sự mất nước cũng làm tăng tính nhạy cảm ở trẻ em đối với các loại thuốc bảo vệ thực vật. Hiện nay có khoảng 200 triệu trẻ em bị suy dinh dưỡng.

 Nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật có thể xảy ra qua đường hô hấp, ăn uống hoặc qua da và màng nhầy. Các triệu chứng do nhiễm độc cấp có thể thay đổi từ mệt mỏi, hoa mắt, buồn nôn cho đến các ảnh hưởng tới hô hấp và hệ thần kinh có thể nguy hiểm tới tính mạng. Nhiễm độc cấp hay tiếp xúc ở nồng độ thấp với các loại thuốc bảo vệ thực vật sẽ gây ung thư, dị tật bẩm sinh và ảnh hưởng đến hệ thần kinh và chức năng của tuyến nội tiết.

Rui ro do các nguồn tiếp xúc 

Chế độ ăn uống là nguồn tiếp xúc chính đối với trẻ em. Càng lớn, trẻ em uống càng nhiều nước và ăn nhiều hơn so với người lớn nếu tính theo trọng lượng cơ thể. Nước và thực phẩm chứa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật có thể là nguồn nhiễm độc cấp, tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật với nồng độ thấp hoặc cao. Trồng các loại cây lương thực trên đất gần với nơi đất bị ô nhiễm, sử dụng nước ô nhiễm để tưới cây hoặc giặt giũ sẽ đẩy người lớn và cả trẻ em tới rủi ro.

Khi người mẹ tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật thì đứa trẻ ở trong bào thai cũng sẽ tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật ngay trước khi được sinh ra. Trẻ nhỏ cũng có thể tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật bền vững và tích lũy sinh học qua quá trình bú sữa mẹ.

Các loại thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng ngoài đồng ruộng hoặc trong nhà thường được cất giữ không phù hợp  xung quanh nơi ở của nông dân, nơi mọi người dễ dàng tiếp xúc. Các chất độc này có thể làm nhiễm bẩn thực phẩm hoặc nước, và gây ô nhiễm không khí. 

Đói nghèo sinh ra rủi ro

Nghèo khổ có thể đẩy trẻ em đến tình trạng rủi ro cao. Tại các gia đình nghèo, trẻ em thường phải giúp việc ngoài trang trại, nơi mà thuốc bảo vệ thực vật được sử dụng. Những người sử dụng thuốc không có dụng cụ bảo hộ như găng tay và mặt nạ và cũng thường không được đào tạo.

Tại nhiều nước đang phát triển, việc đưa thuốc bán ra trên thị trường và việc quảng cáo thuốc bảo vệ thực vật thường không được kiểm soát hoặc thực hiện bất hợp pháp. Công thức ghi sai hoặc không dán nhãn được bày bán không hạn chế. Giá bán lẻ các loại thuốc này thấp, nên đã thúc đẩy việc sử dụng nhiều, song do luật pháp cũng như việc tuân thủ yếu kém nên việc kiểm soát các rủi ro đã bị thất bại.

Giảm thiểu rủi ro   

Để giảm thiểu nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật, FAO, UNEP và WHO đưa ra các biện pháp:

Ø     Giảm và hạn chế các nguồn tiếp xúc đối với trẻ em ở nhà và nơi làm việc;

Ø     Để thuốc tránh xa tầm tay trẻ em và lưu giữ thuốc trong thùng chứa an toàn, phải dán nhãn phù hợp và để trên cao ngoài tầm với của trẻ em;

Ø     Giảm thiểu sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật trong nông nghiệp thông qua Quản lý dịch hại tổng hợp; 

Ø     Đào tạo nhân viên chăm sóc sức khỏe về cách nhận biết và quản lý nhiễm độc thuốc bảo vệ thực vật;

Ø     Đào tạo cho người dân về cách sử dụng khôn ngoan thuốc bảo vệ thực vật và  biện pháp ngăn ngừa tiếp xúc;

Ø     Thực hiện các chiến dịch về cung cấp thông tin và giáo dục trên các chương trình vô tuyến và đài phát thanh; 

Ø     Giảm thiểu các rủi ro đi kèm việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật thông qua nghiên cứu tổng hợp về vòng đời của sản phẩm, nghĩa là giải quyết các khía cạnh trong quản lý thuốc bảo vệ thực vật từ khâu sản xuất đến khâu sử dụng hoặc cách xử lý theo bộ luật hướng dẫn quốc tế của  FAO về Thực hiện phân phối và sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật.

ØHai công ước quốc tế quan trọng nhằm giảm thiểu các ảnh hưởng môi trường và sức khỏe nghiêm trọng của các loại thuốc bảo vệ thực vật là: Công ước Stockholm về Các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POPs), được đưa ra nhằm giảm thiểu và hạn chế 12 chất POPs trong đó có 9 chất là thuốc bảo vệ thực vật, và Công ước Rotterdam về Thủ tục Thông báo trước đối với một số hóa chất và thuốc bảo vệ thực vật trong buôn bán quốc tế. Công ước  Rotterdam tạo thuận lợi cho việc trao đổi thông tin trên quy mô lớn các hóa chất nguy hại tiềm tàng và quy định các nước nhập khẩu có quyền quyết định   về một số hóa chất nhất định trong tương lai.

Nguồn: FAO, 10/2004