Theo số liệu điều tra của Cục Bảo vệ Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường), tổng lượng chất thải rắn nguy hại (CTRNH) phát sinh mỗi năm tại ba khu vực kinh tế trọng điểm ở phía bắc, phía Nam và miền Trung là 113.188 tấn, nhưng lại chưa có cơ sở xử lý tập trung chất thải công nghiệp nguy hại. Trong số này, lượng CTRNH ở khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam gấp khoảng 3 lần lượng CTRNH ở khu kinh tế trọng điểm phía Bắc và gấp 20 lần lượng CTRNH ở khu vực miền Trung. Hằng năm, lượng CTRNH do các ngành thải ra là 152 nghìn tấn. Các ngành công nghiệp nhẹ, hóa chất, luyện kim là những ngành phát sinh nhiều CTRNH. Ngành điện và điện tử phát sinh CTRNH ít về mặt khối lượng nhất, nhưng chất thải của hai ngành này lại chứa các chất rất nguy hại tới sức khỏe con người và môi trường như PCB, kim loại nặng. Lượng thuốc bảo vệ thực vật tồn lưu trên 61 tỉnh, thành phố (trong các năm 2000 và 2001) là 300 tấn. Lượng chất thải rắn y tế phát sinh trên phạm vi toàn quốc năm 2001 khoảng 12.500 tấn.
Tính đến tháng 6/2002, tổng công suất xử lý của các lò đốt chất thải rắn y tế đạt khoảng 30 tấn/ngày. Do chưa phối hợp tốt trong khâu thu gom vận chuyển, xử lý, nhiều lò đốt không hoạt động hết công suất, trong khi đó rất nhiều cơ sở y tế khác lại chưa được trang bị lò đốt chất thải y tế.
Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng nói trên là do hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về chất thải nguy hại chưa đầy đủ, đồng bộ. Một số điều khoản của Luật Bảo vệ Môi trường và quy chế quản lý chất thải nguy hại chưa phù hợp với thực tế. Thí dụ: Một số quy định về trách nhiệm quản lý Nhà nước về CTRNH ở các cấp. Phần lớn các tỉnh, thành phố chưa có bãi chôn lấp chất thải được xây dựng đúng quy cách, bảo đảm vệ sinh môi trường. Ngoại trừ một số thành phố như Hà Nội, Hải Phòng, Ðà Nẵng và TP Hồ Chí Minh đã có hoặc đang tiến hành xây dựng các bãi chôn chất thải hợp vệ sinh. Tại nhiều địa phương, CTRNH chưa được thu gom, phân loại, tách khỏi các chất thải khác. CTRNH được chôn lấp cùng với chất thải sinh hoạt, trong đó có chất thải y tế. Ðể tăng cường công tác quản lý CTRNH, thì các cấp, các ngành có liên quan cần phải thực hiện bốn biện pháp cụ thể sau:
1) Đẩy mạnh việc nghiên cứu, xây dựng và ban hành đồng bộ các văn bản pháp quy liên quan đến quản lý CTRNH. Xem xét việc điều chỉnh định nghĩa chất thải và CTRNH sao cho việc phân công trách nhiệm quản lý Nhà nước về CTRNH ở các cấp phù hợp với công tác bảo vệ môi trường, đồng thời đáp ứng yêu cầu của phát triển sản xuất. Xây dựng các tiêu chuẩn chất thải đặc biệt, CTRNH. Xây dựng các hướng dẫn kỹ thuật xử lý CTRNH. Ban hành văn bản cách tính phí quản lý CTRNH.
2) Quy hoạch các trung tâm xử lý CTRNH. Cần tập trung xây dựng trung tâm xử lý chất thải tại cả 3 khu vực kinh tế trọng điểm: phía bắc, phía nam và miền Trung. Một trong những khó khăn hiện nay là việc dành quỹ đất để xây dựng các bãi chôn lấp chất thải hợp vệ sinh, nhất là tại các tỉnh đồng bằng, trung du, vùng đông dân cư, ít đất canh tác. Theo kinh nghiệm của một số nước, công nghệ thiêu đốt CTRNH bằng lò nung xi-măng là một giải pháp có nhiều ưu điểm về kỹ thuật và kinh tế. Hầu hết các loại chất thải hữu cơ dạng rắn, lỏng kể cả chất thải có chứa PCB đều có thể thiêu đốt trong lò nung xi-măng. Tuy nhiên, các chất thải này cần phải qua công đoạn chế biến thành nhiên liệu. Việc thiêu đốt CTRNH trong lò xi-măng sẽ phá hủy cấu trúc của các chất thải nguy hại, tro xỉ còn lại tham gia vào cấu trúc xi-măng không gây ảnh hưởng chất lượng xi-măng.
3) Huy động vốn từ nhiều nguồn để tăng cường đầu tư cho công tác quản lý CTRNH. Việc thiết kế, xây dựng một bãi chôn lấp chất thải hợp vệ sinh đòi hỏi số vốn không nhỏ. Thí dụ, bãi chôn lấp chất thải tại Hải Phòng, có số vốn đầu tư giai đoạn một là 24,786 triệu USD. Xây dựng khu xử lý CTRNH tập trung phải cần nguồn vốn lớn từ 40 đến 100 triệu USD. Ðể có được nguồn vốn nói trên, các cấp có thẩm quyền phải huy động nhiều ngành đóng góp như: trung ương, địa phương, tài trợ nước ngoài (thông qua các dự án) đóng góp của các cơ sở sản xuất làm phát sinh ra CTRNH.
4) Tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng và nâng cao nhận thức của cộng đồng về quản lý chất thải. Mở các lớp đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ quản lý chất thải, nhất là CTRNH cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý chất thải tại các bộ, ngành, địa phương có liên quan, cũng như tại các cơ sở có chức năng thu gom, vận chuyển, tồn trữ, tiêu hủy chất thải. Chú trọng công tác vận động, tuyên truyền những kiến thức cơ bản về công tác bảo vệ môi trường nói chung cũng như vấn đề quản lý chất thải nói riêng cho nhân dân sống chung quanh vùng quy hoạch các cơ sở xử lý chất thải. Triển khai Dự án Quy hoạch và đầu tư xây dựng hệ thống xử lý chất thải rắn y tế theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công văn số 1153/VPCP - KG ngày 22/3/1999.
Nguồn: Nhân dân, 3/8/2004