Chính phủ các nước, các cơ quan tài trợ và các công ty thương mại trên toàn thế giới đã nhóm họp trong một hội nghị 2 ngày tại Giơ – ne - vơ nhằm thúc đẩy các nỗ lực quốc tế về loại bỏ các chất Biphenyl đa clo hóa (PCB) - một trong 12 hóa chất rất độc là mục tiêu giảm thiểu theo Công ước Stockholm về các chất hữu cơ gây ô nhiễm lâu dài (POP).
PCB thuộc loại các hóa chất hữu cơ tổng hợp và là một trong số các chất ô nhiễm môi trường phổ biến nhất, có trong không khí, nước, đất, thực phẩm và cả trong mỡ người và động vật.
Giám đốc điều hành UNEP, Claus Toepfer cho biết : Những thách thức về kinh tế và tài chính về giảm thiểu PCB trên thế giới đòi hỏi sự cộng tác mạnh mẽ giữa nhà nước và tư nhân. Trong khi các nhà tài trợ quốc tế và các chính phủ đặt ra các ưu tiên và đầu tư 10 triệu USD, thì các công ty thương mại lại có đủ trình độ chuyên môn và công nghệ để thực hiện nhiều công việc làm sạch loại hóa chất này.
Do khả năng bắt lửa thấp nên PCB được sử dụng rộng rãi trong thiết bị điện như biến thế và tụ điện lớn trong hệ thống đường dây tải điện và các trạm điện lớn. PCB còn được sử dụng làm chất phụ gia trong sơn, giấy than và nhựa. Hàng trăm nghìn tấn PCB được sản xuất thương mại kể từ năm 1929. Vào cuối thập kỷ 60, sản lượng PCB hàng năm trên thế giới đạt đỉnh điểm ở mức 60.000 tấn.
Mặc dù hiện nay PCB bị cấm sản xuất theo Công ước, nhưng các chất này vẫn tiếp tục gây ra rủi ro đối với sức khỏe con người và môi trường, do rất nhiều thiết bị điện có chứa PCB hiện đang được sử dụng. Ở các nước đang phát triển, hàng tấn chất thải có chứa hoặc bị ô nhiễm bởi PCB đang được lưu giữ các bãi chôn lấp tạm thời .
Ngoài ra, hàng năm một lượng lớn PCB được thải vào đất, sông và hồ . PCB liên tục được thải ra do hậu quả của các sự cố môi trường, sửa chữa thiết bị và do thiết bị không hoạt động, dỡ bỏ các tòa nhà, các bãi chôn lấp không được phủ kín hoàn toàn và các thùng phuy chứa chất thải.
Công ước POP bắt đầu có hiệu lực vào ngày 17/5/2004, cho phép các chính phủ có thời hạn đến năm 2025 để loại bỏ các thiết bị hiện nay có chứa PCB, hoặc phải duy trì thiết bị tránh sự rò rỉ. Công ước còn dành 3 năm để đảm bảo quản lý hợp lý về mặt môi trường các loại chất thải bị ô nhiễm PCB.
Công ước cho rằng vì các lý do kinh tế và thực tiễn nên cần có thời gian để loại bỏ hoàn toàn PCB. Thiết bị có chứa PCB phân bố rộng rãi ở các nước, chủ yếu là dọc theo các đường dây tải điện. Việc thay thế tất cả các thiết bị này ngay lập tức không mang tính thực tiễn và tốn kém, nhất là ở các nước đang phát triển bị ràng buộc về kinh tế.
Khi Công ước có hiệu lực, thì ngày càng có nhiều người nhận thấy sự cần thiết phải phát triển các dịch vụ tài chính và thương mại để phá hủy PCB. Hội nghị do UNEP và Chính phủ Thụy Sĩ tài trợ mang lại cơ hội cho các nhà tài trợ và các ngành công nghiệp liên quan thảo luận về sự cần thiết để quản lý và xử lý PCB, xây dựng khung chính sách quốc tế và vấn đề hậu cần, các khả năng hiện có trong việc lưu giữ, quản lý, vận chuyển và xử lý PCB.
Quỹ Môi trường Toàn cầu sẽ đưa ra cơ chế tài chính trung hạn cho Công ước và sẽ chịu trách nhiệm trong việc phân kênh tài chính quốc tế để tài trợ cho công tác phá hủy PCB. Rất nhiều người tiếp xúc với PCB thông qua sự nhiễm bẩn thực phẩm. Tiêu thụ dầu cám bị ô nhiễm PCB ở Nhật Bản năm 1968 và ở Đài Loan năm 1979 gây ra nhiễm sắc tố ở móng tay, màng nhầy, sưng mí mắt đi kèm với sự mệt mỏi và buồn nôn.
Do sự hiện diện của PCB trong cơ thể người mẹ mà tới 7 năm sau sự cố xảy ra ở Đài Loan trẻ em sinh ra vẫn có biểu hiện chậm phát triển và các vấn đề về tập tính. Tương tự như vậy, con của những bà mẹ ăn cá bị ô nhiễm với số lượng lớn ở hồ Michigan cũng biểu hiện có trí nhớ kém. PCB còn làm mất khả năng miễn dịch của người và là một trong các chất gây ung thư. PCB còn độc đối với cá, làm cá chết ở liều lượng cao và ở liều lượng thấp khiến cá không thể đẻ trứng. Nghiên cứu còn đề cập đến mối liên hệ giữa PCB với khả năng mất sinh sản và sự suy giảm khả năng miễn dịch ở nhiều loài động vật hoang dã như hải cẩu và chồn.
Trong cơ thể mỗi người đều chứa một lượng nhỏ POP. Các chất hữu cơ gây ô nhiễm lâu dài là hợp chất rất bền vững và có thể tồn tại qua nhiều năm hay nhiều thập kỷ rồi mới bị phân hủy. Chúng tuần hoàn trên toàn cầu theo quy trình gọi là “hiệu ứng châu chấu". POP được phát sinh từ một khu vực trên thế giới thông qua một quá trình bay hơi và lắng đọng lặp đi lặp lại và được di chuyển trong khí quyển tới vùng khác ở xa nguồn phát sinh ban đầu.
Nguồn: UNEP 13/6/04