Tìm kiếm nâng cao

Số truy cập:
Home » Cơ sở dữ liệu toàn văn » Ấn phẩm điện tử » Môi trường và phát triển bền vững » 2004 » Số 14 » Đa dạng sinh học » Những đập nước mới đang đe dọa các dòng sông lớn nhất thế giới

Những đập nước mới đang đe dọa các dòng sông lớn nhất thế giới

  
Dạng tài liệu : Bài trích bản tin
Ngôn ngữ tài liệu : Tiếng Việt
Tên nguồn trích : Môi trường và phát triển bền vững
Dữ liệu nguồn trích : 2004/Số 14/Đa dạng sinh học
Đề mục : 87.27 Bảo vệ thực vật và động vật
Từ khoá : Đập nước Xây dựng Dòng sông Động vật thủy sinh
Nội dung:

Đập Tam Hiệp trên sông Dương Tử sẽ làm cho hơn 1,3 triệu người mất nhà ở và phá hủy nơi cư trú của nhiều loài động vật thủy sinh có nguy cơ tuyệt chủng. Một báo cáo của Quỹ Bảo vệ sinh vật hoang dã Thế giới (WWF) đã cảnh báo việc xây dựng các đập đang đe dọa các dòng sông lớn và dài nhất thế giới như sông Dương Tử ở Trung Quốc, sông La Plata ở nam Mỹ, Tigris và Euphrates ở Trung Đông đang phải chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do các đập nước.

Báo cáo của WWF đã xác định danh sách 21 dòng sông đứng đầu trên thế giới đang chịu những rủi ro từ những đập nước dự kiến hoặc đang được xây dựng. Hơn 60% trong số 227 dòng sông lớn nhất thế giới đang bị phân đoạn bởi các đập nước, dẫn đến phá hủy các vùng đất ngập nước và suy giảm các loài trong môi trường nước ngọt, như cá heo sông, các loài chim, cũng như buộc 10 triệu người phải di dời.

Sông Dương Tử chịu rủi ro nhiều nhất, với khoảng 46 đập lớn được dự kiến hoặc đang được xây dựng. Sông Đa nuýp và Amazôn cũng được đưa vào danh sách các dòng sông chịu nhiều rủi ro. Báo cáo của WWF kết luận: chính phủ các nước đã không áp dụng các kiến nghị của Uỷ ban Thế giới về các Đập nước (WDC) vào các dự án về đập nước của họ. Kết quả là những lợi ích mà các đập nước mang lại như thủy điện, tưới tiêu và kiểm soát lũ lụt lại thường bị các tác động tiêu cực về môi trường và xã hội lấn át. Ví dụ lượng nước cung cấp cho các đập bị giảm đi do nước chủ yếu được sử dụng cho các hệ thống tưới tiêu nông nghiệp không hiệu quả. Trên toàn cầu lượng nước bị lãng phí hàng năm lên tới 1.500 nghìn tỷ lít, tương đương với 10 lần lượng nước tiêu thụ hàng năm trên toàn châu Phi.

TS. Ute Collier, phụ trách Sáng kiến về các đập của WWF cho biết: Các đập nước vừa là điều tốt lành những đồng thời cũng là tai họa. Những lợi ích mà các đập nước mang lại thường phải kèm theo các chi phí bảo vệ môi trường và xã hội cao. Những lợi ích này bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi các đập và hiếm khi thu được lợi từ chúng, nghĩa là các đập nước này tạo ra điện và cung cấp nước sạch. Các cộng đồng ở hạ lưu chịu ảnh hưởng nhiều nhất do các dòng sông bị cạn dần và trữ lượng cá cũng bị giảm. Các đập nước còn làm xáo trộn cân bằng sinh thái của các dòng sông vì gây cạn kiệt oxy và các chất dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sự di cư và sinh sản của cá và các loài nước ngọt khác. Ví dụ, Trung Quốc có số lượng các đập nước nhiều nhất trên thế giới có thể làm mất đi các loài bị đe dọa tuyệt chủng như cá heo sông Dương Tử và nhiều loài chim nước nếu như việc xây dựng đập vẫn tiếp diễn gây hủy hoại nơi cư trú của chúng.

WWF hối thúc các nhà ra quyết định và những người xây dựng đập nước cần phải ưu tiên sử dụng nước hiệu quả bằng cách áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như các quy định của WCD đối với các dự án về đập nước, nhằm giảm thiểu các tác động tiêu cực đối với môi trường, kinh tế, xã hội của các đập. Ví dụ, Hướng dẫn khung về nước của EU với các điều kiện nghiêm ngặt áp dụng cho xây dựng các đập nước tại các nước thành viên EU. Các dự án mới được phép triển khai chỉ khi không có giải pháp lựa chọn nào khác về môi trường. Tuy nhiên, việc thực thi luật pháp là rất hạn chế. Các dự án xây dựng đập nước thường ít được chú ý về các tác động tích lũy và các giải pháp thay thế. Nhằm đáp ứng các nhu cầu về nước và năng lượng toàn cầu, chúng ta không được phá hủy các hệ sinh thái có tác dụng cung cấp nước sạch bền vững.

Nguồn: WWF Dams Initiative, 6/2004

 
Trung tâm Thông tin Khoa học Công nghệ Quốc gia