Tìm kiếm nâng cao

Số truy cập:
Home » Cơ sở dữ liệu toàn văn » Ấn phẩm điện tử » Môi trường và phát triển bền vững » 2004 » Số 13 » Môi trường toàn cầu » Đất đai trên thế giới đang biến thành hoang mạc với tốc độ báo động

Đất đai trên thế giới đang biến thành hoang mạc với tốc độ báo động

  
Dạng tài liệu : Bài trích bản tin
Ngôn ngữ tài liệu : Tiếng Việt
Tên nguồn trích : Môi trường và phát triển bền vững
Dữ liệu nguồn trích : 2004/Số 13/Môi trường toàn cầu
Đề mục : 87.21 Bảo vệ đất
Từ khoá : Môi trường Đất Hoang mạc
Nội dung:

Theo Liên Hợp Quốc (LHQ), thế giới đang bụi hơn, mỗi năm một diện tích lớn đất đai trở thành đất hoang, bằng diện tích đảo Rhole, đang có nguy cơ đẩy hàng triệu người phải di dời đến các xứ sở “xanh hơn”.
Một phần ba diện tích bề mặt trái đất đang bị nguy hiểm, khiến người dân phải di dời đến các thành phố và tàn phá ngành nông nghiệp trong các vùng đất đai rộng lớn của châu Phi. Ba mươi mốt phần trăm diện tích đất của Tây Ban Nha bị đe dọa, trong khi Trung Quốc đã mất 36.000 dặm vuông (một dặm vuông bằng 2,59 km2) đất biến thành hoang mạc - bằng diện tích của bang Indiana - kể từ những năm 1950.
LHQ vừa tổ chức kỷ niệm lần thứ 10 ngày ra đời Công ước Chống Hoang mạc hóa, đó là một kế hoạch nhằm ngăn chặn hiện tượng hoang mạc hoá. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực song dường như tốc độ hoang mạc hóa đang có chiều hướng gia tăng nhanh và đã tăng gấp hai lần kể từ những năm 1970.  
Michel smitall, người phát ngôn của Ban thư ký LHQ, chịu trách nhiệm giám sát Hiệp ước 1994 cho biết: “đây là một tai họa tiềm ẩn. Tất cả các nơi trên thế giới có thể sẽ trở thành nơi không thể cư trú được”.  
Nông nghiệp theo phương thức đốt nương làm rẫy, bảo tồn thiếu bền vững, các nguồn cung cấp nước bị sử dụng quá mức và dân số tăng nhanh cũng như nóng lên toàn cầu là những nguyên nhân gây ra tình trạng hoang mạc hóa.
Năm nay, LHQ đã tổ chức lễ kỷ niệm Ngày quốc tế Chống Hoang mạc hóa ở Bonn, Cộng hoà Liên bang Đức và Hội nghị ở Braxin để đánh giá về vấn đề nan giải này.
Lời cảnh báo được thể hiện trong một bộ phim gây nhiều tranh cãi có tên là “Ngày kia” đang thu hút sự quan tâm của mọi người tới biến đổi khí hậu và khi mà các con sông và các hồ nước ở miền Tây Hoa Kỳ đang dần khô cạn, làm cho người dân Hoa Kỳ cảm thấy những gì xảy ra ở nơi nào khác Hoa Kỳ.
LHQ cho biết:
- Từ giữa những năm 1990 cho đến năm 2000, mỗi năm có 1.374 dặm vuông (một dặm vuông bằng 2,59 km2 hay 259 ha) đất trở thành hoang mạc, bằng diện tích đảo Rhode. Chỉ trong một thập kỷ từ những năm 1970 đến những năm 1980, con số này đã tăng từ 624 dặm vuông lên 840 dặm vuông 
- Vào năm 2025, hai phần ba diện tích đất trồng của châu Phi, một phần ba diện tích đất trồng của châu Á và 1/5 diện tích đất trồng của Nam Mỹ sẽ biến mất.
- Khoảng 135 triệu dân, tương đương với tổng số dân của Pháp và Đức cộng lại,  có nguy cơ phải di dời.
Phần lớn rủi ro xảy ra ở những vùng khô hạn gần sa mạc, những nơi như cận Sahara, châu Phi hoặc sa mạc Gôbi ở Trung Quốc, nơi mà người dân đã và đang phải đấu tranh giành giật sự sống từ đất. 
Do dân số tăng, nên người dân ở các vùng này đang ngày càng phải chịu nhiều áp lực hơn. Cây bị chặt làm củi, đồng cỏ trơ trụi do chăn thả quá mức, những cánh đồng bị canh tác quá  mức và đất mất các chất dinh dưỡng, nước khan hiếm và bẩn hơn.
Ở một số vùng của Ôxtralia, các hệ thống tưới đang bơm nước nhiễm mặn và làm nhiễm độc dần dần các trang trại. Ở Ả Rập Xê rút, những người chăn thả phải dùng cả xe tải chở nước uống cho gia súc thay vì lùa chúng từ nơi này đến nơi khác, nhưng ở một nơi thì gia súc lại phát triển nhanh hơn và chúng sẽ ăn hết cỏ.
Ở Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, Italia và Hy Lạp, các khu nghỉ mát ven biển trước đây mát mẻ và hoang sơ thì nay đang cạn nước dần. Nhiều nông dân ở các nước này vẫn quen với phương thức tưới nước ngập thay vì sử dụng kiểu tưới nhỏ giọt và hậu quả dẫn tới thiếu nước và đất trồng bị khô kiệt. 
Thực tế cho thấy, sự “ lan rộng” các vùng chết còn dễ nhận thấy hơn là những hoang mạc hiện có. Các vùng này sẽ gặp khó khăn khi thời tiết thay đổi. Nhưng, nhìn chung các vùng này sẽ lan rộng và khô hạn hơn.
Richard Thomas, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp quốc tế cho biết: ở các vùng khô hạn tại Aleppo, Syri hoang mạc hóa không tồi tệ như lũ lụt hoặc như một thảm động đất. Tuy có một số điểm “sáng” và điểm “nóng”, song nhìn chung  các vùng  đất đều có xu hướng suy thoái ngày càng tăng. 
 Tình trạng hoang mạc hóa vẫn tiếp diễn trong nhiều thế kỷ qua. Hoa và hạt giống hóa thạch cùng với các công cụ cổ xưa như  đồ đá mài đã chứng tỏ nhiều nơi ở Trung Đông, Địa Trung Hải và Bắc Phi xưa kia đã từng là nơi xanh tươi. Chính sa mạc Sahara đã là thảo nguyên được mô tả trên các bức tranh bằng đá có  hươu cao cổ, voi và bò đã từng sống ở đó.
Nóng lên toàn cầu làm cho nhiều vùng khô hạn càng khô kiệt hơn. Theo Chương trình Nghiên cứu về Biến đổi Toàn cầu của Hoa Kỳ, trong thế kỷ qua, nhiệt độ trung bình toàn thế giới tăng 10F.
Ở vùng Tây Nam Hoa Kỳ, còn quá sớm để kết luận rằng liệu hạn hán kéo dài 6 năm qua có kéo dài hay không. Tuy nhiên, các nhà khoa học nhận định rằng,  mực nước ở các hồ chứa nước đang cạn dần vì các thành phố Phoenix và Las Vegas đang mở rộng thêm.
Stuart Marsh, thuộc Phòng nghiên cứu đất khô hạn, Đại học Arizona cho biết: “trên một số phương diện, có thể trồng thảm thực vật xanh hơn trong các vườn của người dân, nhưng phải sử dụng nước của môi trường tự nhiên. Điều đó có thể ảnh hưởng xấu tới đa dạng sinh học xung quanh thành phố”.
Chương trình nghiên cứu biến đổi toàn cầu cho biết: cuối cùng thì nóng lên toàn cầu đã làm cho vùng Tây Nam ẩm ướt hơn, tuy nhiên cũng sẽ làm cho thời tiết khắc nghiệt hơn, tức là hạn hán có thể làm chết thảm thực vật. Hiện nay, hạn hán ở miền Tây Nam trở nên rất nghiêm trọng tới mức mà ngay cả cây ngải cũng đang chết dần. 
Thomas còn cho biết: “tình trạng thiếu nước và sử dụng nước quá mức sẽ là mối đe dọa lớn đối với Hoa Kỳ. Ở các khu vực khác trên thế giới, vấn đề nghèo đói đang buộc người dân phải sử dụng đất quá mức. Hầu hết các hệ sinh thái đều có các điểm giới hạn và khi  vượt qua các điểm này, thì mọi thứ sẽ trở nên tồi tệ ”.
Nguồn: Associated Press, 6/2004

 
Trung tâm Thông tin Khoa học Công nghệ Quốc gia