Thông điệp của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Kofi A.Annan nhân Ngày Môi trường thế giới năm 2004 với chủ đề "Chúng ta muốn Biển và Đại dương sống hay chết?" kêu gọi mọi người hãy bảo vệ môi trường biển, không nên coi các biển trên thế giới là bãi chôn lấp chất thải tiện lợi của con người hay là một nguồn tài nguyên giàu có vô hạn.

Môi trường biển đang phải đối mặt với những thách thức mà nếu không giải quyết ngay lập tức và có hiệu quả, thì chúng sẽ gây hậu quả khôn lường đối vớị phát triển bền vững. Chủ đề của Ngày Môi trường thế giới năm 2004 – "Chúng ta muốn Biển và Đại dương sống hay chết?" nhấn mạnh rằng xã hội ngày nay không còn có thể coi các biển trên thế giới là bãi chôn lấp chất thải tiệ̣n lợi của con người hay là một nguồn tài nguyên giàu có vô hạn được nữa.

Những thực tế thật rõ ràng. Biển và đại dương trên thế giới đang ngày càng trở nên ô nhiễm bởi nước thải không được xử lý, ô nhiễm không khí, các chất thải công nghiệp và bùn cặn từ các thuỷ vự̣c không được quản lý tốt. Dư lượng nitơ từ phân bón đang làm gia tăng số lượng các "vùng chết" do thiếu ôxy trong các vùng nước ven bờ trên phạm vi toàn cầu. Thải rác bừa bãi trên biển, mỗi năm đã giết hại tới 1 triệu chim biển và 100.000 con rùa và động vật có vú biển. Với hơn 40% dân số thế giới đang sống trong khu vực cách bờ biển 60 km và số dân này đang tăng lên cũng kéo theo các vấn đề nan giải về môi trường. Mặc dù khả năng và mức độ đánh bắt cá thương mại tăng nhanh, nhưng tổng sản lượng cá đánh bắt toàn cầu đang giảm sút. Gần 3/4 trữ lượng cá đánh bắt trên thế giới bị khai thác nhanh hơn khả năng tái sinh sản của chúng.

Cần khẩn cấp có hành động phối hợp, trên đất liền, trên biển, ở các cấp độ quốc tế, khu vực và quốc gia. Những cơ chế hiện hữu, bao gồm Kế hoạch hành động toàn cầu để bảo vệ môi trường biển bằng các hoạt động trên đất liền, Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật biển, các kế hoạch hành động của Tổ chức lương thực và nông nghiệp Liên Hợp Quốc đối với nghề cá. Tuy nhiên sự suy giảm trữ lượng cá trên thế giới vẫn tiếp diễn và suy thoái môi trường biển đang gia tăng chỉ ra rằng, những công cụ bắt buộc hoặc không bắt buộc đã không được thực hiện và tuân thủ một cách đầy đủ.

Cách đây gần 2 năm, tại Hội nghị thượng đỉnh thế giới về phát triển bền vững, chính phủ các nước đã cam kết các mục tiêu thực hiện theo thời gian nhằm chấm dứt các thông lệ đánh bắt cá không bền vững, khôi phục trữ lượng cá bị cạn kiệt, tiến hành đánh giá định kỳ về môi trường biển trên phạm vi toàn cầu, và thiết lập mạng lưới các khu bảo tồn biển. Mục tiêu cuối cùng này phải đạt được vào năm 2012 là đặc biệt quan trọng.

Chưa đến 0,5% nơi cư trú ở biển được bảo vê ̣- tương đương với 11,5% diện tích đất toàn cầu. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng việc bảo vệ những nơi cư trú biển quan trọng - như các rạn san hô vùng nước lạnh, nước ấm, thảm cỏ biển và rừng ngập mặn, làm tăng nhanh chóng kích thước và số lượng cá, mang lại lợi ích rõ rệt đối với nghề cá thương mại ở quy mô lớn cũng như nghề cá địa phương.

Nhân Ngày Môi trường thế giới này, Tôi kêu gọi chính phủ các nước, các doanh nghiệp và cá nhân ở mọi nơi trên thế giới hãy đổi mới sự tôn trọng đối với biển và đại dương, nơi bắt nguồn của mọi sự sống trên trái đất. Tất cả chúng ta hãy làm hết sức mình để bảo đảm rằng các nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú nhất của thế giới được bảo vệ và quản lý bền vững cho thế hệ tương lai.

Nguồn: UNEP, 5/2004