Ngày 24/3/2004, một nhóm chuyên gia môi trường có tên: "Mạng lưới sông Đông Nam á" cho biết các con đập do Trung Quốc xây dựng và một đợt hạn hán đã đẩy nước ở sông Mekong xuống mức thấp kỷ lục, đe doạ đời sống của hàng triệu cư dân ở Việt Nam, Lào, Campuchia và Thái Lan.

Chainarong Setthachua, Giám đốc Mạng lưới sông Đông Nam á, cho biết: ''Mức nước sông Mekong không chỉ ở mức thấp nhất trong lịch sử mà còn đang dao động, lúc lên, lúc xuống. Sự lên xuống của các dòng nước hiện xảy ra trong vòng một ngày trong khi trước kia, chu kỳ này phải là 3-4 ngày. Nguyên nhân này bắt nguồn từ các đập nước ở Trung Quốc''.

Số liệu của ủy ban Sông Mekong (MRC) là Tổ chức liên quốc gia của Lào, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam được thành lập để giám sát tình trạng của 4.800 km đường sông trên sông Mekong, đã khẳng định ở một số đoạn, mực nước gần sát đáy sông. Các điều kiện hạn hán thường xuất hiện vào tháng 3, tháng 4, nhưng năm nay lại bắt đầu từ tháng 1. Đa số các trạm quan trắc của MRC trên sông Mekong cho thấy mực nước hiện ở dưới mức thấp kỷ lục năm 1993. Pech Sokhem, Giám đốc của MRC tại Phnom Penh, Campuchia, cho biết: ''Chúng tôi rất lo ngại. Mực nước này rất có hại đối với nông nghiệp và nghề cá. Nếu nước không chảy đúng, cá sẽ không sinh sản hoặc không di cư''. Ông cho rằng lượng mưa ít trong năm 2003 phần nào gây ra hiện tượng này, song trách nhiệm cũng thuộc về Trung Quốc, nước đang xây dựng các đập thủy điện ở thượng nguồn. Mực nước cạn năm 1993 trùng hợp với việc Trung Quốc hoàn tất và tích đầy nước cho đập thủy điện lớn đầu tiên tại Manwan ở tỉnh Vân Nam của Trung Quốc.
Theo báo cáo 2003 của MRC, Trung Quốc dự định xây dựng thêm 6 đập thủy điện nữa và 2 đập khác đang được thi công. Tất cả các công trình này chắc chắn sẽ ảnh hưởng tới 60 triệu người đang sống ở lưu vực sông Mekong - khu vực có diện tích bằng diện tích nước Pháp và Đức cộng lại. Tác động chắc chắn sẽ nặng nề nhất tới Campuchia nơi các đợt lũ hàng năm của con sông này tạo ra sản lượng cá nước ngọt lớn thứ tư trên thế giới và nơi có gần 1,5 triệu người liên quan tới nghề cá.

Người dân Campuchia sống ở gần Biển hồ cho biết: con sông này ngày càng nông hơn, nó làm cuộc sống của chúng tôi khó khăn hơn bởi thuyền luôn bị vướng vào các bãi cát nổi và bờ sông đầy bùn''. Đập thủy điện được xây dựng cũng dóng lên hồi chuông báo tử đối với nhiều loài động vật, chẳng hạn loài cá trê lớn có nguy cơ tuyệt chủng cao ở sông Mekong - loài cá nước ngọt lớn nhất thế giới và là một trong gần 1.500 loài độc nhất trong hệ thống sông Đông Nam á này. Ngoài ra, các bãi cát lớn, trước đây không tồn tại, thì hiện nay đang xuất hiện dọc các triền sông, gây nguy hiểm cho tàu bè đi lại.

Trước tình hình này, MRC đã tổ chức một cuộc họp khẩn cấp vào hôm nay tại Việt Nam nhằm tìm ra nguyên nhân và giải pháp.

Ông Surachai Sasisuwan, Tổng giám đốc Cục Tài nguyên Nước Thái Lan cho biết: MRC sẽ gửi thư chính thức yêu cầu Chính phủ Trung Quốc cung cấp thông tin về các đập nước ở thượng nguồn.Theo ông Surachai, thông tin từ phía Trung Quốc sẽ giúp các quốc gia ở hạ lưu sông Mekong đối phó với tình trạng hạn hán.

Nguồn: VietNamNet, 24/3/2004.