Tại cuộc họp ngày 30/3/2004 tại Hà Nội, các nhà khoa học đưa ra một số bằng chứng về dấu hiệu tăng vọt lượng tảo độc trong Hồ Gươm và nhiều thủy vực khác ở Hà Nội, đồng thời cảnh báo Hồ Gươm đang trở thành "ao tù", không còn là một hồ tự nhiên theo đúng nghĩa.

Về giải pháp cải tạo Hồ Gươm, các nhà khoa học nhất trí, cần có biện pháp mạnh nhưng mềm dẻo. Các nhà khoa học ở Viện Công nghệ Môi trường (IET) thuộc Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam trình bày nghiên cứu mới nhất về tình trạng "rất đáng báo động " của tảo độc trong Hồ Gươm.

GS-TS Đặng Đình Kim, Phó Viện trưởng IET, cho biết các nhà khoa học của IET tìm hiểu rất kỹ về tảo độc trong các hồ trọng điểm ở Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng trong đó có Hồ Gươm với hàng loạt đề tài từ cách đây 8 năm.

Tập trung vào Hồ Gươm, các nhà khoa học nhận thấy khoảng từ 6-7 năm trở lại đây, hàm lượng các chất dinh dưỡng thuộc nhóm amoni, nitrat, và phosphat (chủ yếu phát sinh từ chất thải) tăng lên đáng kể.

Liên quan đến hệ tảo trong Hồ Gươm, khảo sát nhiều lần cho thấy loài tảo lam độc đang phát triển rất nhanh và mạnh theo thời gian. Nếu như năm 1997 mới chỉ đếm được 3,5 triệu tế bào trong một lít nước mẫu lấy trong Hồ Gươm, năm 1998 đếm được 4,6 triệu, thì đến tháng 2/2004, lượng tế bào tảo lam độc đã lên đến 532 triệu, thậm chí 747 triệu/lít nước mẫu. Tham khảo bảng tiêu chuẩn nước của Australia, nếu hàm lượng microcystin (tên một loài tảo lam độc cũng có ở Hồ Gươm đang đề cập) ở mức 15 triệu tế bào/lít nước trở lên, thì nước được xem là có độ độc cao. Như vậy, mẫu nước ở Hồ Gươm được IET nghiên cứu có độ độc gấp ít nhất 30 lần so với ngưỡng độc cao của tiêu chuẩn Australia (Việt Nam chưa đưa ra tiêu chuẩn này). Các nhà khoa học lưu ý rằng tảo lam độc không phải là thứ tạo nên mầu đặc trưng của Hồ Gươm. Mầu lục thủy mà những người yêu Hồ Gươm rất sợ mất được tạo nên bởi loại tảo gọi là tảo lục. Trong cùng mẫu nghiên cứu của IET vào tháng 2/2004, lượng tảo lục đếm được không đáng kể, chỉ có từ 10-35 triệu tế bào/lít nước. Hàm lượng độc tố từ 0,626-0,798 mg/g tế bào tảo lam Hồ Gươm rất cao. Một lượng như thế trong một lít nước, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đủ để gây ngộ độc và dẫn đến ung thư cho người. Đó là các axit amin có cấu trúc dị vòng và gây ngộ độc gan.

Các nhà khoa học tham dự cuộc họp nhất trí với cảnh báo về tảo lam độc, song cho rằng nên tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của chúng đến sức khỏe người hơn là đến Rùa.

Đề cập đến thái độ ứng xử đối với Hồ Gươm, các nhà khoa học nhất trí cần có biện pháp mạnh mẽ và tổng thể thay vì những việc làm không mấy tác dụng như hiện nay.

Tất cả các nhà khoa học có mặt đều khẳng định Hồ Gươm bây giờ đang là cái ao tù. Đặc biệt là thông tin từ một nghiên cứu công phu khẳng định rùa Hồ Gươm với rùa ở Hòa Bình và Thanh Hóa là một. Để đi đến giải pháp mạnh mà không cực đoan, các nhà khoa học nhất trí: "Cần có một cuộc hội thảo liên ngành cho Hồ Gươm trong một ngày gần đây và cần có sự tham gia của báo chí để hướng dẫn dư luận".

Nguồn: Tiền phong, 31/3/2004