Nhằm khai thác thế mạnh giàu tài nguyên thiên nhiên, những năm qua, 6 nước thuộc lưu vực sông Mê Công gồm Việt Nam, Trung Quốc, Lào, Campuchia, Thái Lan và Mianma đã triển khai hàng trăm dự án phát triển nông, lâm, ngư nghiệp, kết cấu hạ tầng, năng lượng, thương mại, đầu tư, du lịch, phát triển nguồn nhân lực và bảo vệ môi trường.

Bên cạnh nỗ lực của các quốc gia trong lưu vực, cộng đồng quốc tế mà đặc biệt là Ngân hàng Phát triển châu á (ADB), Ngân hàng Thế giới (WB), Cơ quan Phát triển của Liên Hợp Quốc (UNDP) và Chính phủ Nhật Bản đã rất quan tâm hỗ trợ phát triển khu vực này.

Nhiều chương trình, cơ quan, tổ chức hợp tác phát triển khu vực này đã được thành lập và hoạt động có hiệu quả thời gian qua như Uỷ hội sông Mê Công (MRC), Chương trình Hợp tác Tiểu vùng Mê Công mở rộng (GMS), Chương trình Hợp tác ASEAN phát triển lưu vực sông Mê Công, Chương trình Hợp tác phát triển liên vùng nghèo dọc Hành lang Đông-Tây, Tam giác phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam.

Uỷ hội sông Mê Công là tổ chức lưu vực sông quốc tế mang tính liên Chính phủ đầu tiên ở khu vực, được thành lập từ năm 1995 để hợp tác phát triển bền vững, sử dụng, bảo vệ và quản lý tài nguyên nước và các tài nguyên khác trong lưu vực.

Chương trình Hợp tác Tiểu vùng Mê Công mở rộng hình thành năm 1992, theo sáng kiến của ADB, là chương trình hợp tác kinh tế hoàn chỉnh, hiện có 50 dự án trong quá trình xây dựng và triển khai, trong đó được chú trọng nhất là phát triển hạ tầng giao thông.

Chương trình Hợp tác ASEAN phát triển lưu vực sông Mê Công (AMBDC) được thiết lập từ năm 1995 nhằm tăng cường liên kết kinh tế-thương mại giữa các nước ASEAN, đặc biệt là các nước lưu vực sông Mê Công, thông qua hợp tác phát triển cơ sở hạ tầng, thương mại, đầu tư, du lịch và nguồn nhân lực. Hiện nay, chương trình này đang triển khai 72 dự án với tổng vốn khoảng 4,1 tỷ USD, trong đó lớn nhất là dự án đường sắt xuyên á Xinhgapo-Côn Minh trị giá 2,5 tỷ USD, có đoạn qua Việt Nam.

Chương trình Hợp tác phát triển liên vùng nghèo dọc hành lang Đông-Tây được thành lập theo sáng kiến của Việt Nam từ năm 1998 nhằm mục tiêu xoá đói giảm nghèo thu hẹp chênh lệch trình độ phát triển trong Tiểu vùng Mê Công. Trong 48 tỉnh thuộc phạm vi chương trình, Việt Nam có 18 tỉnh ở khu vực miền Trung. Hiện nay, chương trình đã tập hợp 26 dự án về thương mại, du lịch, phát triển nguồn nhân lực.

Sáng kiến thành lập Tam giác phát triển Việt Nam, Lào và Campuchia được nêu ra từ năm 1999 và hiện được Chính phủ ba nước tích cực phối hợp triển khai.

Ngoài ra, ở những cấp độ và phạm vi khác nhau, còn có nhiều chương trình, diễn đàn hợp tác giữa các nước trong khu vực. Gần đây, Nhật Bản đã đề xuất sáng kiến hợp tác giữa Nhật Bản và các nước Tiểu vùng Mê Công, trong đó Nhật Bản cam kết hỗ trợ 1,5 tỷ USD cho các lĩnh vực xoá đói giảm nghèo và phát triển nguồn nhân lực để thu hẹp khoảng cách phát triển trong Tiểu vùng.

Riêng đối với Việt Nam, lưu vực sông Mê Công có ý nghĩa chiến lược về kinh tế-xã hội, môi trường, sinh thái và an ninh, quốc phòng. Việt Nam nằm ở vị trí địa lý thuận lợi, là cửa ngõ của các tuyến giao thông quan trọng trong lưu vực sông Mê Công. Mục đích cơ bản của những chương trình hợp tác tiểu vùng Mê Công đều phù hợp với chủ trương chính sách về phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam. Bởi vậy, Việt Nam ủng hộ và tham gia tích cực, là thành viên của hầu hết các chương trình dự án này. Việt Nam đang xúc tiến việc lập kế hoạch tổng thể tham gia tiến trình hợp tác phát triển lưu vực sông Mê Công nhằm khai thác cao nhất lợi thế của mình trong khu vực, thúc đẩy và nâng cao hiệu quả của các chương trình này.

Nguồn:TTXVN, 15/3/2004