Trưởng ban môi trường Liên Minh Châu Âu (EU) cho biết các công ty thuộc EU đang đẩy mạnh lợi thế của cơ chế thương mại phát tán nhằm giúp các nước đáp ứng những mục tiêu của Nghị định thư (NĐT) Kyoto đấu tranh chống lại sự hình thành khí nhà kính.

Tại Hội nghị Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu, Marfgot Wallstrom, Uỷ viên Hội đồng cho biết: Thị trường cácbon của EU hiện nay là một thực tế. Chỉ thị về thương mại phát tán của EU đang có hiệu lực và tới năm 2005, thương mại phát tán sẽ chiếm tới một nửa lượng phát tán CO2 của EU.

Kế hoạch về thương mại "tín dụng ô nhiễm" có giá trị nhiều tỷ đô la có thể giúp EU giảm bớt được khó khăn hiện nay.

Mặc dù Brussels đã đi đầu trong cuộc đấu tranh nhằm cứu vãn Nghị định thư Kyoto về nóng lên toàn cầu sau khi Hoa Kỳ rút lui, song một báo cáo phát triển đã cho thấy Brussels đang tiến xa hơn trong việc đáp ứng những mục tiêu riêng theo NĐT.

Cơ quan môi trường Châu Âu cho biết những số liệu mới nhất "bi quan hơn" so với năm 2002, chủ yếu là Đức nước có nền kinh tế mạnh nhất châu Âu - đã ủng hộ mạnh mẽ dự báo "quá lạc quan" về các mức giảm cácbon điôxít (CO2) và các khí nhà kính khác.

Báo cáo cho biết, hầu như các phát tán trong ngành giao thông vận tải ở các nước EU đều tăng lên..

Theo báo cáo, các kết quả đo được hiện nay ở 15 quốc gia các phát tán sẽ giảm chỉ được 0,5% vào năm 2010 so với các mức của năm 1990. Theo NĐT Kyoto, EU cam kết giảm phát tán tới 8%.

Có một số biện pháp nhằm đáp ứng các mục tiêu giảm phát tán theo NĐT Kyoto. Cơ chế thương mại có sự tham gia của các quốc gia hoặc các công ty như các nhà máy điện, việc mua hoặc bán "tín dụng ô nhiễm" do tiền mặt khó khăn nhằm đáp ứng mục tiêu phát tán chung của các nước thành viên tham gia Hiệp ước.

Wallstrom cho biết, trong giai đoạn đầu tiên từ năm 2005 đến 2007, các công ty điện lực, các nhà máy tinh lọc dầu mỏ, thép, xi măng, vôi, bột giấy và giấy sẽ tham gia kế hoạch thương mại các phát tán.

Như vậy, việc thương mại các phát tán ở các nước tham gia NĐT Kyoto không thể có hiệu lực ngay cho đến tận khi NĐT Kyoto có hiệu lực và tương lai của NĐT 1997 vẫn đang trong tình trạng bấp bênh.

Do Hoa Kỳ rút lui khỏi NĐT, nên việc tham gia của Nga trở nên cần thiết để NĐT có hiệu lực. Tuy nhiên, giống như Hoa Kỳ, Nga tỏ ra lo lắng, với lý do sợ thiệt hại về kinh tế nên Nga đang không muốn phê chuẩn.

Nhiều nhà quan sát cho rằng, cuối cùng thì Nga sẽ bị "cám dỗ" vì tiềm năng có thể kiếm được nhiều tỷ đô la về tín dụng phát tán, do kinh tế suy giảm đã làm cho phần phát tán khí nhà kính của Nga giảm xuống.

Wallstrom cho biết thêm "kế hoạch thương mại phát tán của EU khuyến khích mạnh mẽ nước Nga phê chuẩn NĐT Kyoto". Mới đây, Uỷ ban đã giới thiệu bản chỉ thị của EU với các doanh nghiệp và các quan chức chính phủ Nga cũng như Mát-xcơ-va và chắc chắn sẽ nhận được "sự đáp ứng rất tích cực".

Nền công nghiệp Nga hiểu rằng "nếu việc phê chuẩn càng trì hoãn lâu hơn thì nước Nga càng bị thiệt hại nhiều hơn".

Kế hoạch thương mại sẽ áp dụng ở tất cả các nước thành viên EU, kể cả 10 quốc gia sắp được kết nạp. Phần lớn các thành viên mới của EU đều thuộc các nước khối Liên Xô cũ.

Kế hoạch này so với kế hoạch thương mại tín dụng thành công ở Hoa Kỳ được xem như một sự khuyến khích để giảm dần mưa axít.

Cho dù, NĐT Kyoto không có hiệu lực đi nữa, thì các công ty của các nước EU vẫn có thể buôn bán tín dụng để giúp khu vực đáp ứng được các mục tiêu của Kyoto mà khối EU được bảo đảm bằng một cam kết chính trị.

Nguồn: Associated Press, 12/2003.